Zatoki są jamami w czaszce, które pełnią rolę ochronną dla oczodołów oraz mózgu, ponadto biorą udział w modulowaniu głosu, oczyszczają i nawilżają wdychane powietrze oraz wzmacniają kości twarzoczaszki. Są pokryte od środka błoną śluzową, gdzie warunki temperatury i wilgoci są idealne dla rozwoju drobnoustrojów chorobotwórczych. Zapalenie zatok ma podłoże bakteryjne lub wirusowe. W wyniku rozwoju zapalenia dochodzi do obrzęku błon śluzowych, wytwarzania wydzieliny, która może całkowicie zatkać światło zatok. W niektórych przypadkach mogą powstać nawet polipy nosa [1,2].

Zapalenie zatok — objawy. Co poza bólem głowy?

Zapalenie zatok wiąże się z występowaniem bólu. Oprócz mocnego bólu głowy podczas zapalenia zatok możemy zaobserwować:

• katar;
• gorączkę;
• kaszel z odkrztuszaniem wydzieliny spływającej do gardła z zatok;
• drapanie w gardle;
• złe samopoczucie;
• zaburzenia smaku i węchu;
• ból przy dotykaniu okolic zatok [1,2].

W którym miejscu boli głowa od zatok?

Ból głowy spowodowany problemami z zatokami może występować w różnych miejscach głowy, w zależności od tego, które zatoki są zaangażowane. Najczęstsze zatoki, które mogą powodować ból głowy, to zatoki sitowe, zatoki czołowe, zatoki klinowe i zatoki szczękowe. Oto przykładowe lokalizacje bólu głowy w związku z problemami z zatokami:

• Ból czoła: Zatoki czołowe znajdują się na górnej części nosa i czoła, więc ból może promieniować do obszaru czoła.
• Ból za oczami: Zatoki sitowe leżą za oczami, więc ból może być odczuwany głównie za oczami lub w okolicach oczu.
• Ból skroniowy: Zatoki klinowe znajdują się w obszarze skroni, więc ból może promieniować do skroni i skroniowej części głowy.
• Ból szczęki: Zatoki szczękowe leżą po obu stronach nosa, więc ból może promieniować w okolice szczęki i policzków.

Ból głowy związany z zatokami jest często opisywany jako uciskający lub tępy, a czasem może towarzyszyć uczucie ciężkości w okolicach nosa lub czoła. Jeśli podejrzewasz, że masz ból głowy spowodowany problemami z zatokami, warto skonsultować się z lekarzem, który może zdiagnozować problem i zalecić odpowiednie leczenie.

Ból zatok: jak leczyć?

Ból głowy w okolicy zatok wynika najczęściej z obrzęku błony śluzowej oraz nagromadzonej wydzieliny, która uciska na ściany zatok. Dlatego leczenie polega przede wszystkim na zmniejszeniu obrzęku, udrożnieniu nosa i ułatwieniu odpływu śluzu. Do wyboru mamy wiele metod – od domowych sposobów, przez preparaty ziołowe i wyroby medyczne, aż po leki dostępne bez recepty. Warto znać różne możliwości, aby dopasować terapię do własnych potrzeb i nasilenia objawów.

Ziołowe leki upłynniające wydzielinę w zatokach

Na początku leczenia bólu zatok warto sięgnąć po preparaty oparte na naturalnych składnikach, które są bezpieczniejsze i mogą być stosowane dłużej bez ryzyka uzależnienia czy poważniejszych działań niepożądanych. Dobrym przykładem są leki ziołowe, takie jak Soledum forte lub Sinupret, który upłynnia wydzielinę i ułatwia jej spływanie, oraz wyroby medyczne, np. Bacterid, zawierający emolienty i olej z drzewa mastyksowego, które wspierają oczyszczanie nosa i chronią błonę śluzową. Takie naturalne rozwiązania mogą skutecznie łagodzić objawy i wspierać regenerację, a dopiero w przypadku braku poprawy warto rozważyć włączenie klasycznych leków syntetycznych.

Bacteridkrople do nosa

Wyrób medyczny

O produkcie

• zalecany do stosowania przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa z przekrwieniem i uczuciem zatkania;
• rekomendowany przy stanie zapalnym zatok przynosowych, nieżycie nosa i nawracającym zapaleniu ucha środkowego;
• składniki zawarte w wyrobie upłynniają wydzielinę, co odtyka zatkany nos i wspomaga oddychanie;
• zawiera olej z drzewa mastyksowego o właściwościach kojących;
• zawarte składniki emolientowe łagodzą podrażnienia i chronią śluzówkę;
• może być stosowany  od 2. roku życia;
• przebadany klinicznie.

Wskazania

Wskazaniem do stosowania preparatu jest katar, podrażnienie błony śluzowej nosa, zatkany nos, zapalenie zatok oraz przeziębienie.

Skład

Do substancji czynnych zawartych w produkcie należą witamina e (tokoferol).

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Soledum fortekapsułki, 200 mg

Lek dostępny bez recepty

O leku

• stosowany wspomagająco przy zapaleniu zatok oraz w chorobach zapalnych dróg oddechowych;
• jako jedyny na rynku zawiera czysty 1,8-cyneol wyizolowany z olejku eukaliptusowego¹;
• do stosowania powyżej 12. roku życia;
• działa przeciwzapalnie, wykrztuśnie, zmniejsza produkcję śluzu, a jednocześnie działa rozkurczowo na oskrzela, co łagodzi kaszel;
• działa przeciwwirusowo, przeciwbakteryjnie i przeciwgrzybiczo;
• może być stosowany u osób z chorobą wrzodową, astmą i POChP;
• działanie produktu potwierdzone badaniami klinicznymi i laboratoryjnymi.

1. Dane pobrane z rejestru produktów leczniczych: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public, stan na dzień: 23.05.2025.

 

Wskazania

Produkt zalecany jest w przypadku , ostrego zapalenia oskrzeli oraz kaszlu mokrego.

Skład

Produkt złożony jest z cyneolu.

Dawkowanie

W przypadku ostrych stanów zapalnych podaje się zazwyczaj jedną kapsułkę preparatu Soledum forte 3 razy na dobę. W stanach przewlekłych bądź podczas kontynuacji terapii dawkę zmniejsza się do jednej kapsułki dwa razy dziennie.
Jeśli dolegliwości utrzymują się powyżej 7 dni bądź pojawią się takie objawy jak zaburzenia oddychania, gorączka, ropne lub krwawe odkrztuszanie, należy skonsultować się z lekarzem.

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sinupret, tabletki drażowane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• nie stosować u dzieci poniżej 6. roku życia;
• należy przyjmować dużo tabletek w ciągu dnia: dorośli aż 6 tabletek;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• dostępny także jako krople.

Leki obkurczające śluzówkę

Mogą to być preparaty w aerozolu zawierające ksylo- lub oksymetazolinę. Są to substancje, które obkurczają miejscowo śluzówkę nosa i zatok przynosowych. Dzięki temu błona śluzowa nie wytwarza wydzieliny i zmniejsza swoją objętość. Po zastosowaniu aerozolu czujemy natychmiastowe udrożnienie. Preparaty te jednak mają swoją ciemną stronę. Mianowicie są silnie uzależniające, dlatego można je stosować jedynie przez 5 do 10 dni. Substancje te znajdziemy w postaci kropel, lub aerozoli pod nazwami: Otrivin, Nasic, Nasivin, Xylorin [3].

Otrivin, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• udrażnia nos już po 2 minutach;
• działa do 12 godzin;
• nie stosować dłużej niż 10 dni;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia.

Nasivin Classic, aerozol do nosa

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• odczuwalna poprawa już po 25 sekundach;
• działa do 12 godzin;
• do stosowania od 6. roku życia;
• nie stosować dłużej niż 7 dni.

Oprócz preparatów do nosa można stosować tabletki zawierające pseudoefedrynę, która jest substancją zmniejszającą przekrwienie błon śluzowych nosa i zatok. Taki mechanizm działania powoduje redukcję obrzęku i tym samym ilości wydzieliny. Jest lekiem, który również może spowodować uzależnienie u osób podatnych. Warto pamiętać, że osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze nie powinny stosować preparatów z pseudoefedryną. W aptece znajdziesz ją w preparatach wieloskładnikowych takich jak Gripex, Ibuprom zatoki [4].

Gripex, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• zawiera żółcień pomarańczową – może powodować alergię;
• stosując lek, nie można pić alkoholu;
• może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• dostępna większa dawka – Gripex Max.

Ibuprom Zatoki, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów;
• nie stosować u dzieci poniżej 12. roku życia;
• zawiera sacharozę;
• zawiera żółcień pomarańczową – może wywołać alergię;
• występuje w opakowaniach o różnej wielkości;
• dostępna większa dawka – Ibuprom Zatoki Max.

Leki przeciwbólowe

Ból w przypadku zapalenia zatok wpływa negatywnie na jakość codziennego życia, w związku z tym stosujemy łagodne preparaty przeciwbólowe. Najlepiej sprawdzają się leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) na przykład ibuprofen. Oprócz działania przeciwbólowego będą działać przeciwzapalnie, co przyspieszy leczenie zapalenia zatok.

Ibuprom, tabletki powlekane

O produkcie

• lek dostępny bez recepty;
• małe, łatwe do połknięcia tabletki;
• łatwo dostosować dawkę dla dorosłych i dzieci;
• występuje w kilku opakowania o różnej ilości tabletek;
• nie stosować razem z innymi NLPZ;
• na lek powinny uważać osoby z aktywną chorobą wrzodową i astmą aspirynową;
• produkt bezlaktozowy;
• seria Ibuprom posiada różne postaci leku w tym kapsułki i zawiesiny doustne i czopki.

Połączenie leków przeciwbólowych i udrażniających

W leczeniu bólu zatok dobrze sprawdzają się gotowe preparaty zawierające połączenie leków przeciwbólowych i udrażniających zatoki. W aptece znajdziemy takie połączenia z ibuprofenem i pseudoefedryną pod nazwami Ibuprom Zatoki, Apselan Plus, Infex Zatoki. Przyjmując preparat, za sprawą jednej tabletki pozbywamy się uciążliwego bólu, zmniejszamy obrzęk błony śluzowej zatok i redukujemy ilość wydzieliny. Daje to uczucie natychmiastowej ulgi i przyspiesza gojenie stanu zapalnego.

Apselan Plus, tabletki powlekane

O produkcie

• lek bez recepty;
• lek zawiera laktozę;
• nie stosować u dzieci poniżej 15. roku życia;
• może wpływać negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów.

Preparaty do irygacji

W przypadku występowania bólu zatok z obecną wydzieliną warto przepłukać zatoki, aby całkowicie je oczyścić. W tym celu stosujemy irygatory dostępne bez recepty w aptece pod nazwami Irigasin, Clinsin, Zatoxin. W zestawie znajdziemy butelkę, w której należy rozpuścić saszetkę soli i wykonać irygację zatok. Takie przemywanie zatok wydaje się nieprzyjemnym uczuciem, jednak w rzeczywistości takie nie jest. Nadaje się zarówno dla dzieci jak i dorosłych. Zapewnia prawidłową higienę zatok.

Irigasin, saszetki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• opakowanie zawiera butelkę oraz saszetki do sporządzenia roztworu do płukania;
• dostępna wersja z samymi saszetkami;
• po irygacji, przez godzinę nie należy się kłaść;
• nie stosować w przypadku infekcji lub uczucia zatkania ucha;
• nie stosować przy całkowitej blokadzie nosa.

ClinSin med, saszetki

O produkcie

• wyrób medyczny;
• nie stosować irygatora dłużej niż trzy miesiące;
• nie stosować w przypadku całkowitej blokady nosa;
• należy zachować co najmniej godzinną przerwę pomiędzy płukaniem, a wyjściem na dwór (przy temperaturze poniżej 19ºC) lub pójściem spać.

Jakie są domowe sposoby na ból zatok?

Ból zatok może być uciążliwy, ale istnieją domowe sposoby, które mogą pomóc w łagodzeniu objawów. Pamiętaj jednak, że te metody mogą przynieść ulgę w przypadku łagodnych dolegliwości zatok, ale w przypadku poważniejszych infekcji lub przewlekłego bólu zatok,konieczna może być konsultacja z lekarzem. Oto niektóre domowe sposoby na ból zatok:

1. Nawilżanie powietrza: Suche powietrze może drażnić błony śluzowe nosa i zatok, co może prowadzić do pogorszenia objawów. Użyj nawilżacza powietrza, aby utrzymać wilgotność w pomieszczeniu na odpowiednim poziomie.
2. Inhalacje parowe: Inhalacje pary mogą pomóc w udrożnieniu zatkanych dróg oddechowych i złagodzeniu objawów. Zagotuj wodę, a następnie wdychaj parę przez kilka minut, nachylając się nad garnkiem i przykrywając głowę ręcznikiem.
3. Ciepłe kompresy: Stosowanie ciepłego kompresu na okolicę nosa i czoła może pomóc złagodzić ból i ucisk zatok.
4. Picie dużej ilości płynów: Spożywanie wystarczającej ilości płynów, takich jak woda i herbaty ziołowe, pomaga utrzymać nawilżenie błon śluzowych i rozrzedzić śluz, co ułatwia jego usuwanie.
5. Odpoczynek: Odpoczynek jest ważny dla regeneracji organizmu i walki z infekcjami. Warto dać ciału czas na walkę z infekcją i odpocząć.
6. Unikanie drażniących substancji: Staraj się unikać czynników, które mogą podrażniać błony śluzowe nosa i zatok, takich jak dym papierosowy lub inne substancje drażniące.

Jeśli objawy zatok nie ustępują po kilku dniach domowych metod lub są bardzo dokuczliwe, warto skonsultować się z lekarzem, który może przepisać leczenie lub zalecić dalsze badania. Nie bagatelizuj bólu zatok, zwłaszcza jeśli występują poważne objawy, takie jak wysoka gorączka, intensywny ból głowy lub trudności w oddychaniu.

Podsumowanie

Leczenie bólu zatok skupia się głównie na łagodzeniu objawów i leczeniu podstawowej przyczyny zapalenia. Ból zatok, często wynikający z zapalenia zatok, może być traktowany zarówno metodami farmakologicznymi, jak i domowymi sposobami łagodzenia dolegliwości. Ważne jest, by leczenie było dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta i przeprowadzone po konsultacji z lekarzem w celu uniknięcia niepotrzebnego stosowania silnych leków.