Wokselotor i mitapiwat to nowoczesne leki stosowane w leczeniu rzadkich niedokrwistości hemolitycznych. Różnią się wskazaniami, profilem bezpieczeństwa i sposobem działania.
Porównywane substancje czynne i ich miejsce w terapii
W tym opracowaniu porównujemy wokselotor (Voxelotorum) oraz mitapiwat – dwie substancje czynne należące do nowoczesnych leków hematologicznych, sklasyfikowanych w grupie „inne leki hematologiczne” (kod ATC: B06AX). Obie substancje są stosowane doustnie, mają formę tabletek powlekanych i charakteryzują się działaniem wpływającym na krwinki czerwone, choć każda z nich działa w inny sposób12. Łączy je to, że są przeznaczone do leczenia rzadkich, przewlekłych chorób krwi, w których dochodzi do rozpadu czerwonych krwinek (hemolizy) i przewlekłej niedokrwistości. Jednak ich główne wskazania są odmienne, co przekłada się na grupy pacjentów, u których mogą być stosowane34.
Wskazania terapeutyczne – podobieństwa i różnice
Wokselotor stosuje się u dorosłych i młodzieży powyżej 12. roku życia w leczeniu niedokrwistości hemolitycznej spowodowanej niedokrwistością sierpowatokrwinkową (SCD). Może być podawany samodzielnie lub razem z hydroksymocznikiem3. Mitapiwat natomiast jest wskazany wyłącznie do leczenia niedoboru kinazy pirogronianowej (PK) u dorosłych, czyli bardzo rzadkiej choroby o podłożu genetycznym4.
- Wokselotor nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 12 lat, a jego skuteczność i bezpieczeństwo w tej grupie wiekowej nie zostały określone5.
- Mitapiwat nie powinien być stosowany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat, ponieważ brak jest danych na temat jego skuteczności i bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej6.
Obie substancje mają więc wąskie, ale różne wskazania i są skierowane do innych pacjentów z przewlekłymi niedokrwistościami hemolitycznymi. Wokselotor skupia się na sierpowatokrwinkowości, mitapiwat na niedoborze kinazy pirogronianowej.
Mechanizm działania i wpływ na organizm
Choć wokselotor i mitapiwat wpływają na czerwone krwinki i poprawiają ich funkcjonowanie, działają w odmienny sposób:
- Wokselotor hamuje proces polimeryzacji hemoglobiny S (HbS), co zapobiega zniekształcaniu się czerwonych krwinek (sierpowaceniu). Dzięki temu zmniejsza się hemoliza i poprawia poziom hemoglobiny u pacjentów z SCD1.
- Mitapiwat jest aktywatorem kinazy pirogronianowej – enzymu odpowiedzialnego za produkcję energii w czerwonych krwinkach. W niedoborze PK aktywność tego enzymu jest zaburzona, co prowadzi do szybszego rozpadu krwinek. Mitapiwat poprawia ich żywotność i przywraca równowagę energetyczną2.
Obie substancje prowadzą do wzrostu poziomu hemoglobiny i poprawy parametrów krwi, ale dzięki różnym mechanizmom działania. W praktyce oznacza to, że nie są zamienne – każda z nich będzie skuteczna tylko w określonej chorobie.
Różnice w farmakokinetyce
Farmakokinetyka, czyli „losy leku w organizmie”, różni się pomiędzy tymi substancjami:
- Wokselotor osiąga maksymalne stężenie we krwi w ciągu 2 godzin od podania doustnego, a jego okres półtrwania wynosi ok. 39 godzin7.
- Mitapiwat wchłania się szybciej (0,5-1 godzina do osiągnięcia maksymalnego stężenia), a jego okres półtrwania jest zmienny (od 16 do 79 godzin, w zależności od dawki i pacjenta)8.
Oba leki są przyjmowane doustnie i mogą być zażywane z posiłkiem lub bez niego59. Różnice w farmakokinetyce mogą mieć znaczenie przy ustalaniu dawkowania i monitorowaniu terapii.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Podstawowym przeciwwskazaniem do stosowania zarówno wokselotoru, jak i mitapiwatu, jest uczulenie na którąkolwiek z tych substancji lub na składniki pomocnicze zawarte w leku1011.
- Wokselotor może wywołać poważne reakcje alergiczne, w tym uogólnioną wysypkę, duszność czy obrzęk twarzy. Po wystąpieniu takich objawów nie wolno ponownie stosować leku12.
- Mitapiwat wymaga szczególnej ostrożności w przypadku nagłego odstawienia – może wtedy dojść do gwałtownego rozpadu krwinek (ostrej hemolizy) i pogorszenia niedokrwistości. Dlatego dawkę należy zmniejszać stopniowo13.
W przypadku mitapiwatu istotne jest również, że lek ten nie jest skuteczny u wszystkich pacjentów z niedoborem PK – osoby z określonymi mutacjami genetycznymi mogą nie uzyskać poprawy13.
Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów
Obie substancje wykazują różnice w zaleceniach dotyczących stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także osób z zaburzeniami pracy nerek czy wątroby:
- Dzieci i młodzież: Wokselotor można stosować od 12. roku życia, mitapiwat tylko u dorosłych56.
- Kobiety w ciąży: Wokselotor nie jest zalecany w ciąży ze względu na brak wystarczających danych, choć badania na zwierzętach nie wykazały szkodliwego wpływu14. Mitapiwat również nie jest zalecany w ciąży, a badania na zwierzętach wskazują na możliwe ryzyko dla płodu15.
- Karmienie piersią: Oba leki nie powinny być stosowane podczas karmienia piersią, ponieważ nie wiadomo, czy przenikają do mleka ludzkiego i mogą być niebezpieczne dla dziecka1416.
- Kierowcy: Wokselotor nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów, natomiast mitapiwat może powodować bezsenność, dlatego pacjentom zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów1718.
- Zaburzenia pracy nerek i wątroby: Wokselotor może być stosowany u osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami funkcji nerek i wątroby bez konieczności zmiany dawki. W ciężkich zaburzeniach wątroby dawkę należy zmniejszyć19. Mitapiwat nie wymaga modyfikacji dawki w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach nerek, ale brak jest danych dotyczących ciężkich zaburzeń nerek i wątroby20.
Wokselotor i mitapiwat – kluczowe różnice w leczeniu rzadkich niedokrwistości
Porównując wokselotor i mitapiwat, widać wyraźnie, że choć oba leki poprawiają parametry krwi u pacjentów z przewlekłymi niedokrwistościami hemolitycznymi, są przeznaczone do leczenia różnych chorób i nie są zamienne. Wokselotor sprawdzi się u pacjentów z sierpowatokrwinkowością, także młodzieży od 12. roku życia, natomiast mitapiwat jest stosowany tylko u dorosłych z niedoborem kinazy pirogronianowej. W obu przypadkach terapia wymaga ścisłego nadzoru medycznego oraz regularnych kontroli laboratoryjnych.
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Wokselotor | Niedokrwistość sierpowatokrwinkowa (SCD) | Od 12 roku życia | Nie zaleca się | Brak przeciwwskazań |
| Mitapiwat | Niedobór kinazy pirogronianowej (PK) | Lek nie jest przeznaczony dla dzieci | Nie zaleca się | Zachowaj ostrożność (możliwa bezsenność) |


















