Wodorotlenek glinu – przeciwwskazania

Czym jest wodorotlenek glinu i kiedy może być przeciwwskazany?

Wodorotlenek glinu (łac. Aluminii hydroxidum, Aluminii oxidum hydricum) to substancja czynna należąca do grupy leków zobojętniających kwas żołądkowy. Jest stosowany w leczeniu dolegliwości związanych z nadkwaśnością, takich jak zgaga, refluks, niestrawność czy wspomagająco w chorobie wrzodowej żołądka i dwunastnicy¹²³. Występuje samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, takimi jak magnezu wodorotlenek, kwas alginowy czy symetykon⁴⁵.

Niektóre sytuacje całkowicie wykluczają stosowanie tej substancji – mówimy wtedy o przeciwwskazaniach bezwzględnych. W innych przypadkach decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz po ocenie korzyści i ryzyka – są to przeciwwskazania względne. Istnieją też sytuacje, w których należy zachować szczególną ostrożność, choć sam lek nie jest przeciwwskazany.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować wodorotlenku glinu?

• Nadwrażliwość na wodorotlenek glinu lub którykolwiek składnik preparatu – reakcje alergiczne mogą być groźne dla zdrowia, dlatego w przypadku uczulenia na substancję czynną lub pomocniczą nie należy przyjmować leku⁶⁷⁸⁹.
• Ciężka niewydolność nerek (szczególnie u osób dializowanych) – w tej grupie pacjentów może dojść do gromadzenia się glinu w organizmie, co może prowadzić do uszkodzenia nerek, <a href="/tag/encefalopatia/” title=”encefalopatia” class=”to-tag” data-termid=”21897″>encefalopatii (uszkodzenia mózgu), demencji, niedokrwistości czy osteomalacji (osłabienia kości)⁶⁷⁹¹⁰.
• Hipofosfatemia (zbyt niski poziom fosforanów we krwi) – wodorotlenek glinu wiąże fosforany w przewodzie pokarmowym, co może nasilić niedobór fosforu i prowadzić do osłabienia kości i mięśni⁶.
• Zwężenie jelita grubego – stosowanie leków z wodorotlenkiem glinu może zwiększyć ryzyko niedrożności i pogorszyć stan zdrowia⁶.
• Jednoczesne stosowanie tabletek musujących zawierających kwas cytrynowy (szczególnie przy zaburzeniach czynności nerek) – takie połączenie może prowadzić do niebezpiecznych zmian poziomu elektrolitów i zwiększonego wchłaniania glinu⁶.
• Dzieci w wieku poniżej 6 lat – niektóre preparaty są przeciwwskazane u najmłodszych ze względu na ryzyko zaburzeń elektrolitowych i niebezpieczeństwo przedawkowania⁸.

Przeciwwskazania względne – kiedy wodorotlenek glinu może być stosowany tylko po ocenie ryzyka?

• Łagodna do umiarkowanej niewydolność nerek – lek może być stosowany jedynie pod ścisłym nadzorem lekarza, ponieważ istnieje ryzyko gromadzenia się glinu w organizmie i wystąpienia działań niepożądanych, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu lub w dużych dawkach¹¹¹²¹³.
• Ciąża (szczególnie I trymestr) – leki zobojętniające zawierające glin mogą wpływać na rozwój płodu, dlatego należy je stosować ostrożnie i tylko wtedy, gdy jest to niezbędne¹⁴.
• Planujący potomstwo mężczyźni – długotrwałe stosowanie związków glinu może negatywnie wpływać na płodność mężczyzn, dlatego należy unikać przewlekłego stosowania przed planowaną ciążą¹⁵.
• Dzieci w wieku poniżej 6 lat – nawet jeśli nie jest to bezwzględne przeciwwskazanie w każdej postaci leku, należy zachować szczególną ostrożność i stosować lek tylko, gdy jest to absolutnie konieczne¹¹¹⁶.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Stosowanie wodorotlenku glinu wymaga szczególnej uwagi w następujących sytuacjach:

• Osoby z niewydolnością nerek lub dializowane – nawet przy mniejszych dawkach istnieje ryzyko gromadzenia się glinu, co może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych lub kostnych. Zaleca się unikanie długotrwałego stosowania oraz dużych dawek¹¹¹²¹³.
• Dzieci poniżej 6 lat, zwłaszcza odwodnione lub z zaburzeniami czynności nerek – istnieje ryzyko zaburzeń gospodarki mineralnej i wystąpienia hipermagnezemii (w przypadku preparatów z magnezem)¹¹¹⁶.
• Długotrwałe stosowanie lub wysokie dawki – może prowadzić do hipofosfatemii (niedoboru fosforanów), zaburzeń mineralizacji kości, a u osób dializowanych do encefalopatii¹²¹³.
• Pacjenci z nietolerancją niektórych cukrów – niektóre preparaty zawierają sorbitol, sacharozę lub laktozę, które są przeciwwskazane w rzadkich chorobach genetycznych takich jak nietolerancja fruktozy czy galaktozy¹⁷¹⁸¹⁹.
• Osoby z cukrzycą – niektóre leki z wodorotlenkiem glinu zawierają cukry, co należy uwzględnić przy leczeniu¹⁸¹⁹.
• Pacjenci z chorobami wątroby, serca, obrzękami – dotyczy preparatów z dodatkiem wodorowęglanu sodu, który może wpływać na gospodarkę wodno-elektrolitową¹⁴.
• Kobiety w ciąży (szczególnie w I trymestrze) – należy zachować ostrożność, gdyż środki zobojętniające zawierające glin mogą wpływać na rozwój płodu¹⁴.
• Mężczyźni planujący ojcostwo – długotrwałe stosowanie związków glinu może niekorzystnie wpływać na płodność¹⁵.
• Dzieci z niską masą ciała – powinny otrzymywać mniejsze dawki, a leczenie powinno trwać możliwie najkrócej¹⁶.

Podsumowanie: Wodorotlenek glinu – nie dla każdego i nie w każdej sytuacji

Wodorotlenek glinu to skuteczny składnik leków zobojętniających kwas żołądkowy, ale nie każdy może go stosować bezpiecznie. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują ciężką niewydolność nerek, hipofosfatemię, zwężenie jelita grubego, wiek poniżej 6 lat oraz nadwrażliwość na składniki leku. W niektórych przypadkach, takich jak łagodna niewydolność nerek, ciąża czy planowanie potomstwa przez mężczyzn, konieczna jest szczególna ostrożność i indywidualna ocena ryzyka przez lekarza. Warto pamiętać, że długotrwałe lub niewłaściwe stosowanie preparatów z wodorotlenkiem glinu może prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób z grup ryzyka. Zawsze należy przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania i czasu stosowania oraz zwracać uwagę na obecność innych substancji w leku, takich jak cukry czy sorbitol.