Stosowanie leków w ciąży i podczas karmienia piersią – dlaczego to tak ważne?

Okres ciąży i karmienia piersią to czas, w którym należy szczególnie uważać na przyjmowanie jakichkolwiek leków. Substancje czynne mogą bowiem przenikać przez łożysko do organizmu dziecka lub przedostawać się do mleka matki, co może mieć poważne konsekwencje dla zdrowia i rozwoju dziecka1. Dlatego każda kobieta spodziewająca się dziecka lub karmiąca piersią powinna zawsze konsultować przyjmowanie leków z lekarzem lub farmaceutą2. Szczególna ostrożność jest wymagana zwłaszcza w przypadku substancji przeciwnowotworowych, takich jak wismodegib.

Bezpieczeństwo stosowania wismodegibu w ciąży

Wismodegib to lek przeciwnowotworowy, który działa poprzez blokowanie tzw. szlaku Hedgehog – mechanizmu istotnego w rozwoju komórek. Niestety, ta sama właściwość sprawia, że substancja ta jest bardzo niebezpieczna dla rozwijającego się dziecka3.

Ciąża a ryzyko dla płodu

  • Stosowanie wismodegibu w czasie ciąży jest przeciwwskazane – lek może powodować obumarcie zarodka lub płodu oraz poważne wady rozwojowe, takie jak deformacje twarzoczaszki, wady kończyn czy nieprawidłowości budowy ciała14.
  • Substancja ta wykazuje działanie toksyczne na zarodek oraz właściwości teratogenne, czyli wywołujące wady rozwojowe – potwierdzono to w badaniach na zwierzętach4.
  • Jeśli kobieta zajdzie w ciążę podczas przyjmowania wismodegibu, należy natychmiast przerwać terapię5.

Program zapobiegania ciąży i antykoncepcja

  • Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować co najmniej dwie skuteczne metody antykoncepcji (jedna wysoce skuteczna oraz jedna barierowa) przez cały okres leczenia oraz przez 24 miesiące po zakończeniu przyjmowania leku6.
  • Mężczyźni również muszą stosować prezerwatywę podczas stosunków seksualnych z partnerką w wieku rozrodczym w trakcie leczenia oraz przez 2 miesiące po jego zakończeniu, gdyż wismodegib przenika do nasienia6.
  • Trwały brak miesiączki w czasie terapii należy traktować jak potencjalną ciążę do czasu potwierdzenia przez lekarza1.
Ważne: wismodegib a ciąża

  • Wismodegib jest całkowicie przeciwwskazany w ciąży, niezależnie od trymestru.
  • Lek może wywoływać bardzo poważne wady rozwojowe i śmierć płodu.
  • Kobiety w wieku rozrodczym muszą stosować skuteczną antykoncepcję i regularnie wykonywać testy ciążowe.
  • Mężczyźni przyjmujący wismodegib również muszą stosować prezerwatywy, by chronić partnerkę.
  • W przypadku podejrzenia ciąży należy natychmiast skontaktować się z lekarzem i przerwać terapię.

Stosowanie wismodegibu podczas karmienia piersią

  • Nie wiadomo, czy wismodegib przenika do mleka kobiecego, ale z uwagi na potencjalne ryzyko poważnych wad rozwojowych u dziecka, lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w okresie karmienia piersią25.
  • Kobieta nie powinna karmić piersią w trakcie terapii wismodegibem oraz przez 24 miesiące po przyjęciu ostatniej dawki5.

Wpływ wismodegibu na płodność

  • Leczenie wismodegibem może niekorzystnie wpływać na płodność kobiet – może powodować brak miesiączki (amenorrheę) i inne zaburzenia cyklu miesiączkowego5.
  • Nie wiadomo, czy ten efekt jest odwracalny po zakończeniu terapii5.
  • Przed rozpoczęciem leczenia warto omówić z lekarzem możliwe strategie zachowania płodności5.
  • Nie przewiduje się negatywnego wpływu leku na płodność mężczyzn5.
Wismodegib i karmienie piersią – o czym trzeba pamiętać?

  • Nie stosować leku w trakcie karmienia piersią ani przez 24 miesiące po zakończeniu leczenia.
  • Brak danych o przenikaniu do mleka, ale potencjalne ryzyko jest bardzo poważne.
  • Ryzyko ciężkich wad rozwojowych u dziecka – nawet śladowe ilości mogą być niebezpieczne.
  • W przypadku konieczności przyjmowania leku karmienie piersią musi być przerwane.

Podsumowanie – wismodegib nie dla kobiet w ciąży i karmiących piersią

Okres Możliwość stosowania Uwagi
Ciąża Nie Bardzo wysokie ryzyko ciężkich wad rozwojowych i obumarcia płodu; przeciwwskazany w każdym trymestrze
Karmienie piersią Nie Przeciwwskazany; nie karmić piersią w trakcie i przez 24 miesiące po zakończeniu terapii

Pytania i odpowiedzi

Czy wismodegib można stosować w ciąży?

Nie, wismodegib jest całkowicie przeciwwskazany w ciąży ze względu na ryzyko ciężkich wad rozwojowych i obumarcia płodu.

Czy wismodegib przenika do mleka matki?

Nie wiadomo, czy przenika, ale ze względu na potencjalne ryzyko nie wolno stosować wismodegibu podczas karmienia piersią oraz przez 24 miesiące po leczeniu.

Jak długo po zakończeniu leczenia wismodegibem należy stosować antykoncepcję?

Kobiety muszą stosować skuteczną antykoncepcję przez 24 miesiące, a mężczyźni przez 2 miesiące po zakończeniu leczenia.

Czy leczenie wismodegibem wpływa na płodność?

Leczenie może niekorzystnie wpływać na płodność kobiet, m.in. powodować brak miesiączki. Nie wiadomo, czy efekt jest odwracalny.