Ogólne zasady dawkowania węgla aktywowanego

Węgiel aktywowany (Carbo medicinalis, Carbo activatus) jest dostępny w różnych postaciach, takich jak tabletki i kapsułki, które zawierają od 200 mg do 300 mg węgla aktywnego w jednej dawce123456. Sposób dawkowania zależy od wskazania – w leczeniu wzdęć, biegunek czy zatruć zalecane są różne schematy dawkowania.

  • Niestrawność i wzdęcia: Dorośli oraz dzieci powyżej 12 lat zwykle przyjmują doustnie 3–6 tabletek lub kapsułek kilka razy na dobę, aż do ustąpienia objawów7891011.
  • Biegunka: U dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat zalecana jest jednorazowa dawka 4–4,0 g (co odpowiada ok. 10–20 tabletek lub 20 kapsułek w zależności od postaci), często w postaci papki wodnej lub zawiesiny712891011. Dawkę można powtarzać co kilka godzin, jeśli to konieczne.
  • Zatrucia lekami i substancjami chemicznymi: W tym przypadku stosuje się znacznie wyższe dawki – jednorazowo ok. 12,5 g (np. 41–62 tabletki lub kapsułki) u dorosłych i dzieci powyżej 1 roku życia. Dawkę można powtarzać kilka razy na dobę w zależności od sytuacji klinicznej712891011.

712891011

Węgiel aktywowany podaje się doustnie – w postaci tabletek, kapsułek lub zawiesiny przygotowanej z rozkruszonych tabletek czy wysypanej zawartości kapsułek do wody. Zawiesina może być także podana przez zgłębnik żołądkowy, zwłaszcza w przypadku zatruć13128914.

Ważne dla pacjenta:

  • Węgiel aktywowany może osłabiać działanie innych leków, jeśli są przyjmowane w tym samym czasie. Zaleca się, aby inne leki stosować co najmniej 2 godziny przed lub po przyjęciu węgla aktywowanego1516171819.
  • Pokarm również zmniejsza zdolności adsorpcyjne węgla aktywowanego, dlatego najlepiej przyjmować go na pusty żołądek1720.
  • Nie należy stosować węgla aktywowanego, jeśli konieczne jest podanie doustnego antidotum, np. metioniny1516171819.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Dzieci powyżej 12 lat: Dawkowanie jak u dorosłych, czyli 3–6 tabletek lub kapsułek kilka razy dziennie przy wzdęciach lub 4–4,0 g jednorazowo przy biegunce7891011.
  • Dzieci w wieku 1–12 lat: W zatruciach – zwykle 10–20 kapsułek lub 49–50 tabletek jednorazowo; w ciężkich przypadkach do 100 g węgla aktywowanego82111.
  • Dzieci poniżej 1 roku życia: W przypadku zatruć dawka wynosi zwykle 1 g/kg masy ciała, podana w postaci zawiesiny, powtarzana co 4–6 godzin w razie potrzeby71022.
  • W pozostałych wskazaniach (np. wzdęcia, biegunki): U dzieci młodszych dawkowanie nie jest zalecane lub jest przeciwwskazane – decyzję o podaniu podejmuje lekarz23.

7891011212223

Osoby starsze

U pacjentów w podeszłym wieku nie jest wymagana modyfikacja dawkowania węgla aktywowanego – stosuje się te same schematy, co u dorosłych7.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby

Nie są zalecane modyfikacje dawkowania węgla aktywowanego u osób z niewydolnością nerek lub wątroby – stosuje się standardowe schematy dawkowania7.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Brak szczegółowych danych dotyczących dawkowania węgla aktywowanego w ciąży i podczas karmienia piersią w dostępnych dokumentach. Zazwyczaj jednak nie zgłaszano potrzeby modyfikacji dawki w tych grupach7.

Bezpieczeństwo stosowania i ostrzeżenia:

  • Węgiel aktywowany może powodować zaparcia, zwłaszcza po zastosowaniu dużych dawek242526272829.
  • W przypadku wystąpienia ciężkich lub długotrwałych zaparć należy rozważyć zastosowanie środków przeczyszczających lub skonsultować się z lekarzem2529.
  • Nie stosować węgla aktywowanego u osób nieprzytomnych, jeśli nie zabezpieczono dróg oddechowych3031233233.
  • Nie zaleca się stosowania węgla aktywowanego u niemowląt w niektórych przypadkach – konieczna jest decyzja lekarza23.

Dawkowanie w zależności od wskazania

  • Wzdęcia, niestrawność: 3–6 tabletek lub kapsułek kilka razy dziennie (dorośli i dzieci powyżej 12 lat)7891011.
  • Biegunka: 4,0 g (10–20 tabletek lub 20 kapsułek) jednorazowo, dawkę można powtarzać co kilka godzin w razie potrzeby71011.
  • Zatrucia: 12,5 g (41–62 tabletki lub kapsułki) jednorazowo, powtarzane w razie potrzeby. U dzieci poniżej 1 roku życia: 1 g/kg masy ciała jednorazowo, powtarzane co 4–6 godzin71022.

789101122

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

W przypadku zatruć można stosować bardzo wysokie dawki węgla aktywowanego – nawet do 100 g jednorazowo w ciężkich przypadkach, zarówno u dorosłych, jak i dzieci powyżej 1 roku życia11. Przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do poważnych zaparć, a w rzadkich przypadkach do niedrożności jelit252629. Należy pamiętać, że środki przeczyszczające powinny być stosowane ostrożnie i tylko w razie konieczności153419.

Węgiel aktywowany – praktyczne podsumowanie dawkowania

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Wzdęcia: 3–6 tabletek/kapsułek kilka razy dziennie. Biegunka: 4,0 g jednorazowo (10–20 tabletek lub 20 kapsułek), powtarzać co kilka godzin. Zatrucia: 12,5 g jednorazowo, w ciężkich przypadkach do 100 g71011.
Dzieci powyżej 12 lat Dawkowanie jak u dorosłych71011.
Dzieci 1–12 lat Zatrucia: 10–20 kapsułek/tabletek jednorazowo; w ciężkich przypadkach do 100 g82111.
Dzieci poniżej 1 roku Zatrucia: 1 g/kg masy ciała w postaci zawiesiny, powtarzać co 4–6 godzin71022.
Osoby starsze Dawkowanie jak u dorosłych7.
Pacjenci z niewydolnością nerek/wątroby Bez konieczności modyfikacji dawki7.

Pytania i odpowiedzi

JSON ERROR: Syntax error

Brak pytań i odpowiedzi