REKLAMA

Czym jest mechanizm działania tuberkuliny?

Mechanizm działania tuberkuliny odnosi się do sposobu, w jaki ta substancja wpływa na organizm, by umożliwić rozpoznanie, czy doszło do kontaktu z prątkami gruźlicy1. Tuberkulina jest wykorzystywana wyłącznie w celach diagnostycznych, a nie leczniczych1. Jej zastosowanie polega na wykonaniu testu skórnego, najczęściej próby tuberkulinowej Mantoux, która pozwala sprawdzić reakcję układu odpornościowego na obecność fragmentów białek pochodzących z prątków gruźlicy.

Dla lepszego zrozumienia, warto wyjaśnić dwa pojęcia:

  • Farmakodynamika – opisuje, jak substancja działa na organizm, czyli w tym przypadku, jak tuberkulina wywołuje reakcję odpornościową.
  • Farmakokinetyka – tłumaczy, co dzieje się z substancją w organizmie po jej podaniu, czyli jak jest wchłaniana, rozprowadzana, przekształcana i wydalana.

2

Jak działa tuberkulina? – wyjaśnienie mechanizmu

Tuberkulina to oczyszczone białko pochodzące z prątków gruźlicy, które podaje się podskórnie w niewielkiej ilości podczas testu Mantoux3. Jej działanie opiera się na wywołaniu reakcji układu odpornościowego – jeśli osoba miała już kontakt z prątkami gruźlicy (czy to przez zakażenie, czy szczepienie BCG), jej organizm zareaguje na podanie tuberkuliny miejscowym odczynem skórnym (zaczerwienieniem i obrzękiem w miejscu wstrzyknięcia). To tak zwana reakcja nadwrażliwości typu późnego.

Brak reakcji lub bardzo słaba reakcja oznacza najczęściej, że organizm nie zetknął się wcześniej z prątkami gruźlicy. Dzięki temu testowi można określić, kto jest narażony na zachorowanie, a kto nie. Tuberkulina sama w sobie nie wywołuje choroby – jest wykorzystywana tylko do sprawdzenia, jak organizm reaguje na obecność białek prątków1.

2

Ważne informacje o stosowaniu tuberkuliny:

  • Tuberkulina służy wyłącznie do celów diagnostycznych, nie jest lekiem na gruźlicę.
  • Test z użyciem tuberkuliny jest bezpieczny, ale jego wynik powinien być interpretowany przez przeszkoloną osobę.
  • Reakcja skórna po podaniu tuberkuliny nie oznacza od razu choroby, a jedynie wcześniejszy kontakt z prątkami lub szczepionką BCG.
  • Wynik testu pomaga podjąć decyzję o dalszym postępowaniu medycznym.

Co dzieje się z tuberkuliną po podaniu? – losy substancji w organizmie

W przypadku tuberkuliny, farmakokinetyka (czyli sposób, w jaki organizm wchłania, rozprowadza, przetwarza i wydala substancję) nie ma znaczenia klinicznego4. Wynika to z faktu, że tuberkulina nie działa ogólnoustrojowo, lecz wywołuje miejscową reakcję w miejscu podania. Nie jest przekształcana w organizmie do aktywnych metabolitów, a jej działanie polega wyłącznie na stymulacji układu odpornościowego w obrębie skóry. W praktyce oznacza to, że po podaniu niewielkiej dawki podskórnie, nie obserwuje się ogólnoustrojowego działania tuberkuliny, a jej obecność w organizmie nie powoduje innych efektów poza reakcją skórną w miejscu wstrzyknięcia.

4

Badania nad bezpieczeństwem tuberkuliny

Obecnie nie są dostępne dane dotyczące przedklinicznych badań bezpieczeństwa tuberkuliny5. Oznacza to, że nie ma opublikowanych szczegółowych wyników badań na zwierzętach, które dotyczyłyby tej substancji. Jednak wieloletnie stosowanie tuberkuliny w diagnostyce gruźlicy oraz jej ograniczone miejscowe działanie sprawiają, że jest ona uznawana za narzędzie bezpieczne, o ile jest stosowana zgodnie z zaleceniami.

5

Parametr Opis
Mechanizm działania Wywołuje miejscową reakcję odpornościową (nadwrażliwość typu późnego) w miejscu podania, pozwalając na ocenę wcześniejszego kontaktu z prątkami gruźlicy.
Farmakokinetyka Brak działania ogólnoustrojowego; działa wyłącznie miejscowo po podaniu podskórnym.
Zastosowanie Stosowana w diagnostyce zakażenia prątkami gruźlicy i w kwalifikacji do szczepienia BCG.
Dane przedkliniczne Brak szczegółowych danych; uznana za bezpieczną przy stosowaniu zgodnie z zaleceniami.
Najważniejsze informacje o tuberkulinie:

  • Tuberkulina nie jest stosowana w leczeniu, lecz jako narzędzie diagnostyczne w celu wykrywania kontaktu z prątkami gruźlicy.
  • Nie powoduje objawów ogólnoustrojowych i nie wpływa na inne narządy.
  • Jest wykorzystywana w każdej grupie wiekowej, również u dzieci.
  • Nie istnieją dane o szkodliwym wpływie tuberkuliny przy właściwym użyciu.

Tuberkulina – bezpieczne i skuteczne narzędzie diagnostyczne

Tuberkulina jest przykładem substancji czynnej, której mechanizm działania jest bardzo specyficzny i ograniczony do wywołania miejscowej reakcji odpornościowej w skórze. Nie wchodzi w reakcje z innymi układami w organizmie i nie powoduje ogólnych efektów ubocznych. Dzięki temu stanowi bezpieczne i skuteczne narzędzie do wykrywania kontaktu z prątkami gruźlicy, a jej wynik ma duże znaczenie w ocenie potrzeby szczepienia BCG lub dalszej diagnostyki. Jej rola w profilaktyce i rozpoznawaniu gruźlicy jest nie do przecenienia, zwłaszcza w populacjach narażonych na tę chorobę1.

Pytania i odpowiedzi

Jak działa tuberkulina?

Tuberkulina wywołuje miejscową reakcję odpornościową skóry, która pozwala ocenić, czy organizm miał kontakt z prątkami gruźlicy.

Czy tuberkulina może wywołać gruźlicę?

Nie, tuberkulina nie zawiera żywych bakterii i nie może wywołać gruźlicy.

Po co wykonuje się próbę tuberkulinową?

Próba tuberkulinowa służy do wykrywania zakażenia prątkami gruźlicy oraz do kwalifikacji do szczepienia BCG.

Czy tuberkulina działa ogólnoustrojowo?

Nie, tuberkulina działa tylko miejscowo, nie powoduje efektów ogólnych w organizmie.

REKLAMA