Standardowe dawki tropikamidu i ryzyko przedawkowania
Tropikamid jest dostępny przede wszystkim w postaci kropli do oczu o stężeniu 0,5% (5 mg/ml) oraz 1% (10 mg/ml)12. W niektórych przypadkach występuje także jako składnik roztworów do wstrzykiwań, gdzie dawka jest znacznie niższa (np. 0,2 mg/ml w połączeniu z innymi substancjami)3.
Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości substancji, niż zalecana w celu uzyskania efektu leczniczego. W przypadku tropikamidu do przedawkowania może dojść zarówno po zbyt częstym lub obfitym zakraplaniu oczu, jak i po przypadkowym połknięciu leku, co szczególnie dotyczy dzieci45.
Ryzyko przedawkowania zwiększa się u dzieci, niemowląt oraz u osób wrażliwych na działanie leków przeciwcholinergicznych. Warto pamiętać, że objawy przedawkowania mogą być różne w zależności od postaci leku i drogi podania46.
Objawy przedawkowania tropikamidu
Objawy przedawkowania tropikamidu mogą być łagodne, umiarkowane lub ciężkie, a ich nasilenie zależy od ilości przyjętej substancji oraz drogi podania. Szczególnie narażone na poważne skutki są dzieci i niemowlęta45.
- Skóra: zaczerwienienie, suchość, wysypka (zwłaszcza u dzieci)45
- Układ nerwowy: drgawki, omamy, utrata koordynacji nerwowo-mięśniowej, ból głowy46
- Układ sercowo-naczyniowy: szybkie i nieregularne tętno4
- Układ pokarmowy: wzdęcie brzucha u niemowląt4
- Inne: gorączka, zaburzenia widzenia, suchość ust46
W przypadku roztworów do wstrzykiwań, gdzie tropikamid występuje w połączeniu z fenylefryną i lidokainą, mogą pojawić się także objawy przedawkowania tych dodatkowych substancji, np. bardzo duże zmęczenie, śpiączka (fenylefryna) czy drgawki, utrata przytomności (lidokaina)6.
Postępowanie w przypadku przedawkowania tropikamidu
W razie przedawkowania tropikamidu zalecane jest leczenie objawowe, czyli łagodzenie występujących dolegliwości45. U niemowląt i małych dzieci szczególnie ważne jest utrzymanie wilgotnej powierzchni ciała, aby zapobiec przegrzaniu45.
W przypadku połknięcia leku można wywołać wymioty lub rozważyć płukanie żołądka, szczególnie jeśli doszło do spożycia dużej ilości45.
Jeśli objawy dotyczą tylko oka (np. utrzymujące się rozszerzenie źrenicy), lekarz może podać specjalne krople (pilokarpina lub fizostygmina), które przeciwdziałają efektom tropikamidu7.
W przypadku przedawkowania roztworów do wstrzykiwań, gdzie tropikamid podawany jest razem z fenylefryną i lidokainą, leczenie zależy od rodzaju objawów i może wymagać podania leków blokujących receptory alfa-adrenergiczne (w przypadku fenylefryny) lub zapewnienia odpowiedniej wentylacji i opanowania drgawek (w przypadku lidokainy)6.
Nie istnieje uniwersalne antidotum na tropikamid – leczenie skupia się na kontroli objawów i wsparciu organizmu do czasu ustąpienia działania leku45. W ciężkich przypadkach konieczna może być hospitalizacja.
Tabela: Objawy przedawkowania, postępowanie i konieczność hospitalizacji
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (zaczerwienienie, suchość skóry, łagodne zaburzenia widzenia) | Leczenie objawowe, nawadnianie, obserwacja | Nie zawsze, zależnie od nasilenia |
| Umiarkowane (gorączka, szybkie tętno, wysypka, suchość ust) | Leczenie objawowe, utrzymanie wilgotnej powierzchni ciała (dzieci), obserwacja | Może być wskazana, zwłaszcza u dzieci |
| Ciężkie (drgawki, omamy, utrata koordynacji, połknięcie leku) | Wywołanie wymiotów, płukanie żołądka, wsparcie oddychania, leki odwracające (pilokarpina, fizostygmina), leczenie wspomagające | Tak, szczególnie u dzieci i w przypadku ciężkich objawów |
Tropikamid – bezpieczeństwo stosowania i reakcja na przedawkowanie
Tropikamid jest lekiem stosowanym głównie w okulistyce, który w prawidłowych dawkach jest bezpieczny i skuteczny. Przedawkowanie, szczególnie u dzieci i osób wrażliwych, może prowadzić do poważnych objawów wymagających szybkiej interwencji. Leczenie polega na łagodzeniu objawów, a w przypadku ciężkich reakcji – na hospitalizacji i wsparciu organizmu. W razie wątpliwości lub pojawienia się niepokojących objawów po zastosowaniu leku, niezwłocznie należy skontaktować się z personelem medycznym456.


















