Trazodon – mechanizm działania

Na czym polega mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wywiera swój efekt leczniczy na organizm. W przypadku trazodonu, oznacza to, jak wpływa on na układ nerwowy, aby łagodzić objawy depresji, lęku czy zaburzeń snu¹². Zrozumienie tego mechanizmu jest ważne, ponieważ pomaga przewidzieć nie tylko skuteczność leku, ale także ewentualne działania niepożądane.

W kontekście leków często mówi się o farmakodynamice i farmakokinetyce. Farmakodynamika to nauka o tym, jak lek wpływa na organizm – czyli jakie zmiany wywołuje w komórkach i tkankach. Farmakokinetyka natomiast opisuje, jak lek jest wchłaniany, rozprowadzany, przetwarzany i usuwany z organizmu. W skrócie, farmakodynamika odpowiada na pytanie „jak działa?”, a farmakokinetyka – „co dzieje się z lekiem w ciele?”.

Jak działa trazodon w organizmie?

Trazodon należy do grupy leków przeciwdepresyjnych, które działają na układ serotoninowy w mózgu. Główny efekt trazodonu polega na blokowaniu receptorów serotoninowych 5-HT2 oraz hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny¹²⁴. Oznacza to, że zwiększa on ilość serotoniny dostępnej w mózgu, co poprawia nastrój i działa uspokajająco.

• Trazodon blokuje receptory 5-HT2 – są to miejsca w mózgu, których pobudzenie może prowadzić do bezsenności, lęku, pobudzenia czy zaburzeń seksualnych¹².
• Hamuje wychwyt zwrotny serotoniny – dzięki temu serotonina dłużej pozostaje aktywna w mózgu, co korzystnie wpływa na samopoczucie¹⁴.
• Działa także uspokajająco (anksjolitycznie), co pomaga w walce z lękiem i problemami ze snem⁴.
• Trazodon nie blokuje receptorów muskarynowych ani dopaminowych, co oznacza, że nie wywołuje typowych działań niepożądanych, takich jak suchość w ustach czy zaburzenia ruchowe¹.

Dzięki tym właściwościom trazodon wpływa korzystnie nie tylko na nastrój, ale także na jakość snu i łagodzenie lęku. Działanie przeciwdepresyjne i uspokajające pojawia się zwykle po około tygodniu stosowania¹².

• Trazodon może być stosowany u osób z jaskrą i problemami urologicznymi, ponieważ nie powoduje typowych dla innych leków przeciwdepresyjnych skutków ubocznych w tych obszarach³².
• Nie wywołuje działań pozapiramidowych (czyli nie powoduje zaburzeń ruchowych typowych dla niektórych leków psychotropowych)³.

Co dzieje się z trazodonem po podaniu? (Losy leku w organizmie)

Po doustnym przyjęciu trazodonu lek szybko się wchłania, a jego maksymalne stężenie we krwi pojawia się po około 4 do 8 godzinach, w zależności od dawki i postaci leku⁵⁶⁷. Trazodon występuje w różnych postaciach: od tabletek zwykłych, przez tabletki o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiu, które pozwalają na stopniowe uwalnianie substancji do organizmu.

• Po pojedynczej dawce 75 mg w postaci o przedłużonym lub zmodyfikowanym uwalnianiu, maksymalne stężenie leku wynosi około 0,7 µg/ml po 4 godzinach⁵.
• Po dawce 150 mg – około 1,2 µg/ml po 4 godzinach⁵.
• Okres półtrwania, czyli czas potrzebny do zmniejszenia stężenia leku o połowę, wynosi od 10 do 13 godzin dla postaci o przedłużonym uwalnianiu i od 5 do 13 godzin dla tabletek zwykłych⁵⁸⁷.

Trazodon jest metabolizowany głównie w wątrobie przez enzym CYP3A4. Główny metabolit, m-chlorofenylopiperazyna, również wykazuje aktywność farmakologiczną⁵⁷. Lek jest wydalany z organizmu głównie z moczem w postaci metabolitów. U niektórych pacjentów, takich jak osoby starsze czy osoby z zaburzeniami funkcji wątroby lub nerek, eliminacja leku może być wolniejsza.

Trazodon przenika także do mleka kobiecego, co może mieć znaczenie w przypadku kobiet karmiących piersią⁷.

⁵⁶⁷

Co wykazały badania przedkliniczne trazodonu?

Badania przedkliniczne, czyli te prowadzone na zwierzętach, miały na celu ocenę bezpieczeństwa trazodonu przed jego zastosowaniem u ludzi⁹¹⁰¹¹. Wykazały one, że trazodon:

• Jest dobrze tolerowany – nawet przy wysokich dawkach nie obserwowano poważnych działań niepożądanych, a objawy uboczne (np. senność, ślinotok, opadanie powiek) pojawiały się przy bardzo dużych dawkach⁹.
• Nie wpływa na płodność u szczurów w dawkach do 300 mg/kg masy ciała na dobę¹².
• Przy bardzo wysokich dawkach, toksycznych dla matki, obserwowano zwiększoną śmiertelność zarodków u szczurów i królików, ale nie było bezpośredniego działania toksycznego na zarodki¹³.
• Nie wykazuje działania mutagennego (nie uszkadza materiału genetycznego) ani rakotwórczego¹⁴.
• Nie ma właściwości uzależniających¹⁵.
• Nie wpływa negatywnie na serce w badaniach na zwierzętach, jeśli nie wywołuje spadku ciśnienia¹⁴.

Trazodon – mechanizm działania i bezpieczeństwo

Trazodon to lek o potwierdzonym działaniu przeciwdepresyjnym, przeciwlękowym i poprawiającym jakość snu. Jego mechanizm opiera się głównie na wpływie na układ serotoninowy w mózgu, co prowadzi do poprawy nastroju oraz złagodzenia objawów lęku i problemów ze snem. Wyróżnia się korzystnym profilem bezpieczeństwa – nie wpływa negatywnie na serce, nie wywołuje działań typowych dla innych leków przeciwdepresyjnych i nie powoduje uzależnienia. Badania przedkliniczne wykazały, że trazodon jest bezpieczny nawet przy długotrwałym stosowaniu w dawkach terapeutycznych, a działania niepożądane występują głównie przy bardzo wysokich dawkach, znacznie przekraczających te stosowane u ludzi.