Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneJak działa tramadol?
Tramadol jest lekiem należącym do grupy opioidowych leków przeciwbólowych. Działa głównie na ośrodkowy układ nerwowy, czyli na mózg i rdzeń kręgowy, gdzie łagodzi uczucie bólu. Oprócz wpływu na receptory opioidowe, tramadol dodatkowo hamuje wychwyt zwrotny noradrenaliny i zwiększa uwalnianie serotoniny, co także przyczynia się do jego działania przeciwbólowego123456. W porównaniu do morfiny, tramadol jest słabszy – jego siła działania stanowi od 1/10 do 1/6 siły działania morfiny156. Tramadol wykazuje także działanie przeciwkaszlowe, a stosowany w zalecanych dawkach nie powoduje zwykle zaburzeń oddychania ani nie wpływa znacząco na układ pokarmowy125.
Wskazania do stosowania tramadolu
Tramadol jest stosowany w leczeniu bólu o umiarkowanym i dużym nasileniu. Zakres wskazań jest taki sam niezależnie od postaci leku – dotyczy to tabletek, kapsułek, kropli doustnych, czopków czy roztworów do wstrzykiwań. Jednak szczegóły dotyczące wieku pacjenta, dawkowania i bezpieczeństwa mogą różnić się w zależności od postaci leku i drogi podania78910111213.
Wskazania u dorosłych
Tramadol jest przeznaczony do leczenia bólu, który nie może być wystarczająco złagodzony przez inne, słabsze leki przeciwbólowe. Może być stosowany w różnych sytuacjach, na przykład:
- Leczenie bólu pooperacyjnego, na przykład po zabiegach chirurgicznych71014.
- Leczenie bólu pourazowego, na przykład po złamaniach, urazach lub oparzeniach1115.
- Ból związany z chorobami przewlekłymi, np. ból nowotworowy, ból przewlekły kręgosłupa, bóle neuropatyczne71112.
- Ból stomatologiczny po zabiegach, np. po usunięciu zęba16.
Lek jest dostępny w różnych formach – jako tabletki o przedłużonym uwalnianiu, kapsułki, krople doustne, czopki, a także roztwory do wstrzykiwań lub infuzji. Wybór postaci leku zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta i sytuacji klinicznej171819.
Wskazania u dzieci
Stosowanie tramadolu u dzieci zależy od wieku dziecka, postaci leku oraz ogólnego stanu zdrowia. Tramadol może być stosowany u dzieci powyżej 1. roku życia, ale tylko w określonych sytuacjach i z zachowaniem ostrożności. Wskazania u dzieci obejmują:
- Ból pooperacyjny (np. po operacjach jamy brzusznej lub po ekstrakcji zęba)232416.
- Ból pourazowy, np. po złamaniach, oparzeniach lub innych urazach2425.
- Bóle związane z innymi chorobami wymagającymi leczenia przeciwbólowego przez co najmniej 7 dni2625.
Tramadol nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 1. roku życia, a także u dzieci, u których czynność oddechowa może być osłabiona (np. z powodu chorób nerwowo-mięśniowych, poważnych chorób serca, układu oddechowego, po rozległych operacjach lub z zakażeniami układu oddechowego)272829. Szczególną ostrożność należy zachować także przy stosowaniu tramadolu po zabiegach chirurgicznych, zwłaszcza po usunięciu migdałków u dzieci z obturacyjnym bezdechem sennym, gdyż mogą wystąpić poważne, zagrażające życiu działania niepożądane303132.
Wskazania, które są dopuszczone u dorosłych, ale przeciwwskazane u dzieci, to między innymi leczenie bólu u dzieci z osłabioną czynnością oddechową oraz stosowanie tramadolu w terapii substytucyjnej uzależnienia od opioidów3334.
Wskazania w różnych postaciach i drogach podania
Wszystkie dostępne postacie tramadolu – kapsułki, tabletki o przedłużonym uwalnianiu, krople doustne, czopki oraz roztwory do wstrzykiwań i infuzji – mają te same główne wskazania: leczenie bólu o umiarkowanym lub dużym nasileniu78910111213. Wybór drogi podania zależy od stanu pacjenta, szybkości działania, tolerancji oraz możliwości przyjmowania leku.
Podsumowanie wskazań dla dorosłych i dzieci w zależności od postaci leku:
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ból o umiarkowanym i dużym nasileniu | Tak | Tak (z ostrożnością i indywidualnym doborem dawki) | Nie zaleca się, zwłaszcza u dzieci poniżej 1. roku życia lub z zaburzeniami oddychania | Tak (ostrożnie, możliwa modyfikacja dawki) | Tak, z ostrożnością i modyfikacją dawki w przypadku ciężkiej niewydolności |
Tramadol – ograniczenia i przeciwwskazania
Tramadolu nie należy stosować w terapii substytucyjnej u osób uzależnionych od opioidów, ponieważ nie znosi on objawów odstawiennych morfiny3321. Nie jest zalecany u dzieci poniżej 1. roku życia oraz u dzieci z osłabioną czynnością oddechową2728. Osoby z padaczką, zaburzeniami czynności wątroby lub nerek oraz z zaburzeniami oddechowymi powinny stosować tramadol tylko w uzasadnionych przypadkach i pod ścisłą kontrolą lekarza202122.
Tramadol jako skuteczny środek na ból umiarkowany i silny
Tramadol jest ważnym lekiem w leczeniu bólu o nasileniu umiarkowanym i dużym, zarówno u dorosłych, jak i dzieci powyżej 1. roku życia. Odpowiedni dobór postaci leku, drogi podania i dawki pozwala na skuteczne złagodzenie bólu w różnych sytuacjach klinicznych – od bólu pooperacyjnego, przez ból pourazowy, aż po ból przewlekły. W przypadku dzieci oraz osób z chorobami towarzyszącymi, należy zawsze zachować szczególną ostrożność i indywidualnie dostosować leczenie. Tramadol nie jest odpowiedni dla wszystkich pacjentów, dlatego stosowanie leku powinno być zawsze poprzedzone dokładną oceną stanu zdrowia71112.