Czym jest przedawkowanie tramadolu?
Tramadol to lek przeciwbólowy należący do grupy opioidów, dostępny w różnych postaciach, takich jak tabletki, kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, krople doustne, czopki oraz roztwory do wstrzykiwań1234. Przedawkowanie oznacza przyjęcie większej ilości leku niż zalecana przez lekarza lub producenta. Może do niego dojść zarówno w wyniku przypadkowego zażycia zbyt dużej dawki, jak i celowego spożycia większej ilości tramadolu5.
Standardowa dawka tramadolu dla dorosłych oraz dzieci powyżej 1. roku życia, niezależnie od drogi podania, nie powinna przekraczać 400 mg na dobę67. Przyjęcie ilości przekraczającej ten limit może prowadzić do zatrucia i poważnych powikłań zdrowotnych.
- Objawy przedawkowania tramadolu mogą wystąpić niezależnie od tego, czy lek został przyjęty doustnie, doodbytniczo czy we wstrzyknięciu89.
- Ryzyko poważnych powikłań jest szczególnie wysokie w przypadku zażycia dużych dawek lub leków o przedłużonym uwalnianiu10.
- W każdym przypadku przekroczenia dawki zalecanej przez lekarza należy natychmiast zwrócić się o pomoc medyczną5.
Najczęstsze objawy przedawkowania tramadolu
Objawy przedawkowania tramadolu są bardzo podobne do tych, które występują przy zatruciu innymi opioidami. Ich nasilenie zależy od ilości przyjętego leku, czasu jaki upłynął od jego spożycia oraz indywidualnej wrażliwości organizmu1011. W przypadku leków o przedłużonym uwalnianiu objawy mogą pojawić się później i utrzymywać dłużej.
- Układ nerwowy: senność, zaburzenia świadomości aż do śpiączki, drgawki (w tym drgawki padaczkowe), uspokojenie512.
- Układ oddechowy: spowolnienie lub zatrzymanie oddechu, trudności z oddychaniem1314.
- Układ krążenia: spadek ciśnienia, zapaść sercowo-naczyniowa, niewydolność krążenia59.
- Układ pokarmowy: nudności, wymioty1211.
- Pozostałe objawy: zwężenie źrenic, zahamowanie perystaltyki jelit, przypadki zespołu serotoninowego (zaburzenia świadomości, drżenie mięśni, gorączka)159.
Objawy zależne od postaci leku i dawki
Przyjęcie leków o przedłużonym uwalnianiu (np. niektóre tabletki lub kapsułki) może prowadzić do opóźnionego wystąpienia objawów, a ich nasilenie może być większe i dłużej się utrzymywać105. W przypadku bardzo dużych dawek objawy mogą pojawić się gwałtownie i być szczególnie groźne.
Postępowanie w przypadku przedawkowania tramadolu
Szybka pomoc medyczna jest kluczowa w przypadku podejrzenia przedawkowania tramadolu. Postępowanie zależy od rodzaju objawów oraz drogi podania leku139.
- Zapewnienie drożności dróg oddechowych – aby zapobiec zadławieniu lub zachłyśnięciu treścią żołądkową9.
- Podtrzymywanie oddychania i pracy serca – w razie potrzeby prowadzi się sztuczną wentylację i podaje tlen13.
- Podanie odtrutki (antidotum) – w przypadku spowolnienia lub zatrzymania oddechu stosuje się nalokson, który odwraca działanie opioidów na układ oddechowy135.
- Leczenie drgawek – jeśli pojawią się drgawki, można podać dożylnie diazepam59.
- Usuwanie leku z organizmu – w przypadku doustnego przyjęcia tramadolu zaleca się opróżnienie żołądka (wymioty lub płukanie żołądka) oraz podanie węgla aktywowanego, jeśli od spożycia nie minęły więcej niż 2 godziny. W wyjątkowych przypadkach, przy bardzo dużych dawkach lub lekach o przedłużonym uwalnianiu, można rozważyć te działania także po upływie 2 godzin1516.
- Hemodializa i hemofiltracja – te metody są nieskuteczne jako jedyne leczenie, ponieważ tramadol jest usuwany z krwi w bardzo małym stopniu516.
- W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe lub udać się do najbliższego szpitala.
- Jeśli pacjent jest przytomny i od spożycia tramadolu minęło mniej niż 2 godziny, można rozważyć wywołanie wymiotów lub podanie węgla aktywowanego15.
- Nie należy samodzielnie stosować hemodializy ani innych metod usuwania leku z organizmu bez konsultacji medycznej5.
- Ważne jest, aby poinformować personel medyczny o wszystkich przyjętych lekach, także tych dostępnych bez recepty.
Tabela – objawy przedawkowania tramadolu i postępowanie
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (nudności, wymioty, senność) | Obserwacja, wsparcie objawowe, monitorowanie stanu pacjenta | Zalecana, szczególnie u osób wrażliwych lub w przypadku dzieci |
| Umiarkowane (zaburzenia świadomości, uspokojenie, zwężenie źrenic) | Zapewnienie drożności dróg oddechowych, monitorowanie oddechu i krążenia, ewentualnie płukanie żołądka/węgiel aktywowany (do 2 godzin od spożycia) | Konieczna |
| Ciężkie (śpiączka, drgawki, zatrzymanie oddechu, zapaść krążeniowa, zespół serotoninowy) | Podanie naloksonu (depresja oddechowa), diazepamu (drgawki), intensywna opieka medyczna, sztuczna wentylacja, leczenie na oddziale intensywnej terapii | Bezwzględnie konieczna, często na OIOM |
Tramadol – przedawkowanie i bezpieczeństwo stosowania
Przedawkowanie tramadolu, niezależnie od postaci leku czy drogi podania, jest stanem poważnym i może prowadzić do bardzo groźnych powikłań, w tym do śmierci17. Objawy dotyczą wielu układów organizmu, a ich nasilenie zależy od ilości przyjętego leku, indywidualnej wrażliwości oraz czasu, jaki upłynął od spożycia. Najważniejszym antidotum w przypadku zaburzeń oddychania jest nalokson, a w przypadku drgawek – diazepam13. Metody usuwania leku z organizmu, takie jak hemodializa, są nieskuteczne jako jedyna forma leczenia ostrych zatruć5. Zawsze należy postępować zgodnie z zaleceniami personelu medycznego i niezwłocznie szukać pomocy w razie podejrzenia przedawkowania tramadolu.


















