REKLAMA

Czym jest mechanizm działania tofersenu?

Mechanizm działania substancji czynnej to sposób, w jaki dana substancja wpływa na organizm, by osiągnąć efekt leczniczy1. Zrozumienie tego mechanizmu pozwala wyjaśnić, dlaczego lek jest stosowany w określonych chorobach oraz jak działa na poziomie komórek i tkanek. W przypadku tofersenu kluczowe są dwa pojęcia: farmakodynamika oraz farmakokinetyka.

  • Farmakodynamika opisuje, jak lek działa na organizm – na przykład, które procesy w komórkach są przez niego hamowane lub pobudzane.
  • Farmakokinetyka to opis, co dzieje się z lekiem po jego podaniu – jak się wchłania, gdzie trafia, jak jest rozkładany i jak długo utrzymuje się w organizmie.
Ważne: Tofersen jest stosowany wyłącznie u dorosłych pacjentów z potwierdzoną mutacją w genie SOD1, prowadzącą do ALS. Substancja ta nie jest przeznaczona do leczenia innych form choroby, ani do stosowania u dzieci i młodzieży. Jego działanie i bezpieczeństwo zostało ocenione w ograniczonej grupie pacjentów, dlatego dostępność i zastosowanie tofersenu są ściśle określone.

Jak działa tofersen? – uproszczony opis działania

Tofersen należy do grupy leków nazywanych oligonukleotydami antysensownymi. To oznacza, że jego zadaniem jest wyciszanie produkcji określonego białka w organizmie. W przypadku ALS związanej z mutacją SOD1, organizm wytwarza zmienioną, szkodliwą formę białka SOD1, która uszkadza komórki nerwowe i prowadzi do ich obumierania1.

  • Tofersen rozpoznaje i wiąże się z cząsteczką mRNA, która jest „przepisem” do produkcji białka SOD1.
  • Po związaniu, mRNA jest niszczone przez specjalny enzym obecny w komórkach.
  • W wyniku tego procesu produkcja szkodliwego białka SOD1 jest zahamowana.
  • Dzięki temu zmniejsza się ilość toksycznego białka, a proces uszkadzania komórek nerwowych jest spowalniany.

Badania kliniczne wykazały, że u pacjentów leczonych tofersenem poziom białka SOD1 w płynie mózgowo-rdzeniowym znacząco się obniża – nawet o 35% po 28 tygodniach leczenia, podczas gdy w grupie placebo ten spadek był minimalny2. Ponadto, zmniejszeniu ulega także poziom neurofilamentu lekkiego (NfL), który jest wskaźnikiem uszkodzenia komórek nerwowych – tutaj spadek wynosił aż 55% w porównaniu do wzrostu w grupie placebo3.

Losy tofersenu w organizmie – droga od podania do wydalenia

Tofersen podawany jest dooponowo, czyli bezpośrednio do płynu otaczającego rdzeń kręgowy. Dzięki temu szybko trafia do tkanek ośrodkowego układu nerwowego, gdzie działa najskuteczniej4.

  • Najwyższe stężenie tofersenu w płynie mózgowo-rdzeniowym pojawia się po trzeciej dawce nasycającej.
  • Po podaniu dooponowym tofersen szybko przedostaje się do krwi – szczytowe stężenie we krwi osiągane jest po 2–6 godzinach.
  • Substancja silnie wiąże się z białkami osocza (ponad 98%), co ogranicza jej wydalanie z moczem.
  • W organizmie tofersen rozkładany jest głównie przez enzymy rozkładające kwasy nukleinowe, a nie przez typowe enzymy wątrobowe.
  • Wydalanie odbywa się głównie przez nerki – wraz z moczem wydalany jest zarówno niezmieniony lek, jak i jego produkty rozkładu.

Czas, przez jaki tofersen pozostaje aktywny w organizmie, zależy od miejsca – w tkankach ośrodkowego układu nerwowego (u małp) okres półtrwania wynosił od 31 do 40 dni, czyli tyle czasu potrzeba, by jego stężenie zmniejszyło się o połowę5. W osoczu i płynie mózgowo-rdzeniowym ekspozycja na lek nie zwiększa się po dłuższym stosowaniu.

Dane dotyczące pacjentów w podeszłym wieku są ograniczone, ale nie wykazano istotnych różnic w zachowaniu się leku w tej grupie6. Nie wiadomo, jak lek zachowuje się u osób z chorobami nerek lub wątroby.

Uwaga: Skuteczność i bezpieczeństwo tofersenu były oceniane w badaniach klinicznych z udziałem dorosłych pacjentów z potwierdzoną mutacją SOD1. U dzieci i młodzieży nie prowadzono badań dotyczących tej substancji, dlatego jej stosowanie w tych grupach nie jest obecnie zalecane. Ze względu na rzadkość choroby, informacje o tofersenie mogą się zmieniać wraz z pojawieniem się nowych danych.

Co wiemy z badań na zwierzętach i innych badań przedklinicznych?

Przedkliniczne badania tofersenu obejmowały testy na myszach, królikach oraz małpach. Wyniki tych badań pozwalają ocenić bezpieczeństwo stosowania leku, choć nie zawsze można je w pełni odnieść do ludzi7.

Tofersen wykrywano w mleku myszy, jednak nie można na tej podstawie wyciągać wniosków co do ryzyka u ludzi. Badania nie wykazały działania rakotwórczego, choć testów takich formalnie nie przeprowadzono.

Tofersen – innowacyjny kierunek leczenia ALS związanej z mutacją SOD1

Tofersen to substancja o unikalnym mechanizmie działania, która pozwala wpływać na przyczynę choroby u pacjentów z określoną mutacją genetyczną. Dzięki temu może spowalniać postęp choroby i ograniczać uszkodzenia komórek nerwowych. Wchłanianie, rozkład i wydalanie tofersenu są dobrze poznane, choć niektóre aspekty wymagają dalszych badań. Wyniki badań przedklinicznych i klinicznych potwierdzają, że tofersen jest nowoczesną i obiecującą opcją terapeutyczną w leczeniu ALS związanej z mutacją SOD1124.

Pytania i odpowiedzi

Na czym polega mechanizm działania tofersenu?

Tofersen wiąże się z mRNA genu SOD1 i prowadzi do jego degradacji, ograniczając produkcję toksycznego białka SOD11.

Jak długo tofersen utrzymuje się w organizmie?

W tkankach ośrodkowego układu nerwowego okres półtrwania tofersenu wynosi od 31 do 40 dni (na podstawie badań u małp)2.

Jak podawany jest tofersen?

Tofersen podaje się dooponowo, czyli bezpośrednio do płynu mózgowo-rdzeniowego3.

Czy tofersen jest bezpieczny dla dzieci?

Nie prowadzono badań dotyczących stosowania tofersenu u dzieci i młodzieży, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tej grupie4.

REKLAMA