Wstęp: działania niepożądane sufentanylu – co warto wiedzieć?

Sufentanyl, silny opioidowy lek przeciwbólowy, stosowany jest głównie w leczeniu bólu o dużym nasileniu, na przykład podczas operacji lub po zabiegach chirurgicznych12. Jego działanie jest bardzo skuteczne, jednak – jak każdy lek z tej grupy – może powodować działania niepożądane. U większości pacjentów skutki uboczne mają łagodny lub umiarkowany charakter, choć u niektórych mogą być poważniejsze3. Występowanie i nasilenie działań niepożądanych zależy od drogi podania (dożylnie, zewnątrzoponowo, podjęzykowo), dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy stosowane inne leki43. Warto pamiętać, że nie u każdego pacjenta wystąpią skutki uboczne, a decyzja o stosowaniu leku zawsze opiera się na rozważeniu korzyści i ryzyka4.

Działania niepożądane według częstości występowania

Działania niepożądane sufentanylu można podzielić według tego, jak często się pojawiają. Ich rodzaj oraz nasilenie mogą się różnić w zależności od postaci leku i drogi podania34.

Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób)

  • Nudności – uczucie mdłości, które może prowadzić do wymiotów35.
  • Wymioty – pojawiają się często, zwłaszcza po podaniu tabletek podjęzykowych lub zewnątrzoponowo34.
  • Świąd skóry – swędzenie, które szczególnie często występuje po podaniu zewnątrzoponowym4.
  • Nadmierne uspokojenie – pacjent może być bardzo senny lub ospały, zwłaszcza po podaniu dożylnym lub zewnątrzoponowym4.
  • Gorączka – podwyższona temperatura ciała, częsta po tabletkach podjęzykowych5.

Często (u 1 do 10 na 100 osób)

Ważne: Depresja oddechowa to najpoważniejsze działanie niepożądane sufentanylu, które może prowadzić do bezdechu i zatrzymania oddechu. Objawia się spłyceniem lub zatrzymaniem oddechu, uczuciem duszności i sinicą (niebieskawe zabarwienie skóry). Ryzyko jest większe u osób starszych, osłabionych, z chorobami układu oddechowego oraz przy stosowaniu innych leków uspokajających35.

Niezbyt często (u 1 do 10 na 1000 osób)

Rzadko, bardzo rzadko oraz częstość nieznana

Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku i drogi podania

Niektóre działania niepożądane występują częściej w określonych sytuacjach:

  • Po podaniu zewnątrzoponowym (np. w trakcie porodu) częściej obserwuje się świąd, nadmierne uspokojenie i nudności4.
  • Tabletki podjęzykowe mogą częściej powodować nudności, wymioty i gorączkę5.
  • Najpoważniejsze ryzyko, czyli depresja oddechowa, dotyczy wszystkich postaci leku, ale jest szczególnie istotna przy stosowaniu sufentanylu dożylnie lub u osób z osłabioną funkcją oddechową35.

45

Pamiętaj:

  • Niektóre działania niepożądane mogą pojawić się po nagłym odstawieniu sufentanylu, zwłaszcza jeśli lek był stosowany dłużej.
  • U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych jest podobny jak u dorosłych.
  • U osób z chorobami przewlekłymi lub przyjmujących inne leki ryzyko wystąpienia działań niepożądanych może być większe.
  • Każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu.

Możliwość zgłaszania działań niepożądanych

Każde działanie niepożądane, które pojawi się podczas stosowania sufentanylu, powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za lek. Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku1213.

Tabela: działania niepożądane sufentanylu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko/Bardzo rzadko Częstość nieznana
Układ nerwowy Nadmierne uspokojenie Ból głowy, zawroty głowy, senność Ataksja, dystonia, hiperrefleksja, apatia, nerwowość Drgawki Śpiączka, mimowolne skurcze mięśni
Układ pokarmowy Nudności, wymioty Zaparcia, niestrawność, suchość w ustach Biegunka, ból brzucha, wzdęcia Odruch wymiotny, refluks
Układ oddechowy Depresja oddechowa, ból gardła, niedotlenienie Bezdech, czkawka Zatrzymanie oddechu Obrzęk płuc, skurcz krtani
Układ sercowo-naczyniowy Przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca, wzrost lub spadek ciśnienia Bradykardia, niedociśnienie ortostatyczne Zatrzymanie akcji serca Nieprawidłowości w EKG
Skóra i tkanka podskórna Świąd Wysypka, nadmierna potliwość, suchość skóry Rumień Pęcherze
Mięśnie i układ kostno-stawowy Drgania mięśni, mimowolne skurcze mięśni Ból pleców, ból mięśni Sztywność mięśni
Nerki i drogi moczowe Zatrzymanie moczu Problemy z oddawaniem moczu Niewydolność nerek
Ogólne Gorączka Dreszcze, osłabienie Uczucie zmęczenia Zespół odstawienia leku Reakcje w miejscu podania

Sufentanyl – działania niepożądane pod kontrolą

Stosowanie sufentanylu wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych, które mogą być zarówno łagodne, jak i poważne. Najczęściej obserwuje się nudności, wymioty, świąd i uspokojenie, jednak należy być świadomym ryzyka wystąpienia groźniejszych powikłań, takich jak depresja oddechowa czy reakcje alergiczne. Rodzaj i częstość skutków ubocznych zależą od sposobu podania, dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Pamiętaj, że każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu lub do odpowiednich instytucji, co pozwala na stałe monitorowanie bezpieczeństwa leczenia1213.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane sufentanylu?

Najczęściej występują nudności, wymioty, świąd skóry, uspokojenie oraz gorączka35.

Które działania niepożądane sufentanylu są najpoważniejsze?

Najpoważniejsze to depresja oddechowa, która może prowadzić do zatrzymania oddechu i zagrażać życiu35.

Czy działania niepożądane sufentanylu zależą od drogi podania?

Tak, niektóre działania niepożądane, np. świąd, są częstsze po podaniu zewnątrzoponowym, a nudności i wymioty po tabletkach podjęzykowych45.

Czy działania niepożądane sufentanylu występują także u dzieci?

Profil działań niepożądanych u dzieci jest podobny jak u dorosłych, choć niektóre objawy mogą być bardziej nasilone u najmłodszych8.

Gdzie zgłosić działania niepożądane po sufentanylu?

Działania niepożądane należy zgłaszać do URPL lub bezpośrednio do producenta leku1213.