Wstęp: działania niepożądane sufentanylu – co warto wiedzieć?
Sufentanyl, silny opioidowy lek przeciwbólowy, stosowany jest głównie w leczeniu bólu o dużym nasileniu, na przykład podczas operacji lub po zabiegach chirurgicznych12. Jego działanie jest bardzo skuteczne, jednak – jak każdy lek z tej grupy – może powodować działania niepożądane. U większości pacjentów skutki uboczne mają łagodny lub umiarkowany charakter, choć u niektórych mogą być poważniejsze3. Występowanie i nasilenie działań niepożądanych zależy od drogi podania (dożylnie, zewnątrzoponowo, podjęzykowo), dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy stosowane inne leki43. Warto pamiętać, że nie u każdego pacjenta wystąpią skutki uboczne, a decyzja o stosowaniu leku zawsze opiera się na rozważeniu korzyści i ryzyka4.
Działania niepożądane według częstości występowania
Działania niepożądane sufentanylu można podzielić według tego, jak często się pojawiają. Ich rodzaj oraz nasilenie mogą się różnić w zależności od postaci leku i drogi podania34.
Bardzo często (u co najmniej 1 na 10 osób)
- Nudności – uczucie mdłości, które może prowadzić do wymiotów35.
- Wymioty – pojawiają się często, zwłaszcza po podaniu tabletek podjęzykowych lub zewnątrzoponowo34.
- Świąd skóry – swędzenie, które szczególnie często występuje po podaniu zewnątrzoponowym4.
- Nadmierne uspokojenie – pacjent może być bardzo senny lub ospały, zwłaszcza po podaniu dożylnym lub zewnątrzoponowym4.
- Gorączka – podwyższona temperatura ciała, częsta po tabletkach podjęzykowych5.
Często (u 1 do 10 na 100 osób)
- Ból głowy i zawroty głowy – mogą utrudniać codzienne funkcjonowanie67.
- Senność, uspokojenie polekowe6.
- Świąd (swędzenie skóry)6.
- Drgania mięśni, mimowolne skurcze mięśni68.
- Zaparcia, niestrawność, suchość w ustach67.
- Przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca, zmiany ciśnienia krwi (wzrost lub spadek)67.
- Depresja oddechowa (spłycenie oddechu), ból gardła i krtani, niedotlenienie67.
- Zatrzymanie moczu6.
- Stan splątania, zaburzenia lękowe, bezsenność67.
- Zmiany skórne: wysypka, nadmierna potliwość, suchość skóry67.
Niezbyt często (u 1 do 10 na 1000 osób)
- Apatia, nerwowość, pobudzenie67.
- Ataksja (niezgrabność ruchów), dystonia (mimowolne ruchy mięśni), hiperrefleksja (zwiększona reakcja na bodźce)68.
- Problemy ze wzrokiem6.
- Zwolnienie akcji serca, bradykardia68.
- Suchość w ustach, bóle brzucha, wzdęcia7.
- Uczucie zmęczenia, dreszcze, osłabienie7.
- Ból pleców, ból mięśniowo-szkieletowy9.
- Nadmierna potliwość, wysypka, suchość skóry610.
- Problemy z oddawaniem moczu, bóle układu moczowego9.
Rzadko, bardzo rzadko oraz częstość nieznana
- Wstrząs anafilaktyczny – nagła, ciężka reakcja alergiczna z dusznością, spadkiem ciśnienia i możliwością utraty przytomności67.
- Drgawki, śpiączka68.
- Zwężenie źrenic610.
- Zatrzymanie akcji serca lub oddechu68.
- Obrzęk płuc, skurcz krtani8.
- Zespół odstawienia leku po nagłym przerwaniu leczenia11.
Różnice w działaniach niepożądanych w zależności od postaci leku i drogi podania
Niektóre działania niepożądane występują częściej w określonych sytuacjach:
- Po podaniu zewnątrzoponowym (np. w trakcie porodu) częściej obserwuje się świąd, nadmierne uspokojenie i nudności4.
- Tabletki podjęzykowe mogą częściej powodować nudności, wymioty i gorączkę5.
- Najpoważniejsze ryzyko, czyli depresja oddechowa, dotyczy wszystkich postaci leku, ale jest szczególnie istotna przy stosowaniu sufentanylu dożylnie lub u osób z osłabioną funkcją oddechową35.
- Niektóre działania niepożądane mogą pojawić się po nagłym odstawieniu sufentanylu, zwłaszcza jeśli lek był stosowany dłużej.
- U dzieci i młodzieży profil działań niepożądanych jest podobny jak u dorosłych.
- U osób z chorobami przewlekłymi lub przyjmujących inne leki ryzyko wystąpienia działań niepożądanych może być większe.
- Każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, które pojawi się podczas stosowania sufentanylu, powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub bezpośrednio do podmiotu odpowiedzialnego za lek. Dzięki temu możliwe jest ciągłe monitorowanie bezpieczeństwa stosowania leku1213.
Tabela: działania niepożądane sufentanylu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko/Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Układ nerwowy | Nadmierne uspokojenie | Ból głowy, zawroty głowy, senność | Ataksja, dystonia, hiperrefleksja, apatia, nerwowość | Drgawki | Śpiączka, mimowolne skurcze mięśni |
| Układ pokarmowy | Nudności, wymioty | Zaparcia, niestrawność, suchość w ustach | Biegunka, ból brzucha, wzdęcia | – | Odruch wymiotny, refluks |
| Układ oddechowy | – | Depresja oddechowa, ból gardła, niedotlenienie | Bezdech, czkawka | Zatrzymanie oddechu | Obrzęk płuc, skurcz krtani |
| Układ sercowo-naczyniowy | – | Przyspieszenie lub zwolnienie akcji serca, wzrost lub spadek ciśnienia | Bradykardia, niedociśnienie ortostatyczne | Zatrzymanie akcji serca | Nieprawidłowości w EKG |
| Skóra i tkanka podskórna | Świąd | Wysypka, nadmierna potliwość, suchość skóry | Rumień | – | Pęcherze |
| Mięśnie i układ kostno-stawowy | – | Drgania mięśni, mimowolne skurcze mięśni | Ból pleców, ból mięśni | – | Sztywność mięśni |
| Nerki i drogi moczowe | – | Zatrzymanie moczu | Problemy z oddawaniem moczu | – | Niewydolność nerek |
| Ogólne | Gorączka | Dreszcze, osłabienie | Uczucie zmęczenia | Zespół odstawienia leku | Reakcje w miejscu podania |
Sufentanyl – działania niepożądane pod kontrolą
Stosowanie sufentanylu wiąże się z możliwością wystąpienia różnych działań niepożądanych, które mogą być zarówno łagodne, jak i poważne. Najczęściej obserwuje się nudności, wymioty, świąd i uspokojenie, jednak należy być świadomym ryzyka wystąpienia groźniejszych powikłań, takich jak depresja oddechowa czy reakcje alergiczne. Rodzaj i częstość skutków ubocznych zależą od sposobu podania, dawki oraz indywidualnych cech pacjenta. Pamiętaj, że każde niepokojące objawy warto zgłaszać personelowi medycznemu lub do odpowiednich instytucji, co pozwala na stałe monitorowanie bezpieczeństwa leczenia1213.


















