REKLAMA

Jak działa somatostatyna?

Somatostatyna to naturalnie występujący hormon, który reguluje różne funkcje przewodu pokarmowego. Syntetyczna somatostatyna stosowana w lecznictwie działa poprzez hamowanie wydzielania i ruchów przewodu pokarmowego, a także zmniejszanie przepływu krwi w jego obrębie. Działa także na inne hormony żołądkowo-jelitowe i pomaga kontrolować procesy wydzielnicze oraz perystaltykę, czyli ruchy jelit12.

Podawana w odpowiednich dawkach może powodować szybkie obniżenie ciśnienia krwi w żylakach przełyku oraz wspomagać regulację hemostazy, czyli procesów odpowiedzialnych za zatrzymanie krwawienia34.

Wskazania do stosowania u dorosłych

Somatostatyna jest wykorzystywana przede wszystkim w leczeniu szpitalnym. Jej zastosowanie obejmuje różne poważne stany, głównie związane z ostrymi problemami w obrębie przewodu pokarmowego56.

  • Leczenie ostrego krwotoku z przewodu pokarmowego – stosowana, gdy przyczyną krwawienia jest wrzód żołądka lub dwunastnicy, krwotoczne zapalenie błony śluzowej żołądka albo krwawiące żylaki przełyku. Może być używana zarówno przy podejrzeniu, jak i po potwierdzeniu tych problemów podczas badania endoskopowego56.
  • Leczenie przetok jelitowych i trzustkowych – przetoki to nieprawidłowe połączenia, które mogą powstać np. po operacjach lub w wyniku chorób. Somatostatyna pomaga w ich leczeniu poprzez ograniczenie wydzielania soków trawiennych i wspomaganie gojenia56.
  • Leczenie objawowe nadmiernej sekrecji przez guzy endokrynne przewodu pokarmowego – niektóre guzy wydzielają nadmiar hormonów, co prowadzi do różnych dolegliwości. Somatostatyna łagodzi te objawy56.
  • Zapobieganie powikłaniom po operacjach trzustki lub po zabiegach endoskopowych – po niektórych zabiegach, takich jak endoskopowa cholangiopankreatografia (ERCP), somatostatyna może zmniejszać ryzyko powikłań, takich jak przetoki czy krwawienia56.
Ważne: Somatostatyna jest stosowana wyłącznie w warunkach szpitalnych pod ścisłą kontrolą personelu medycznego. Jej podawanie wymaga monitorowania parametrów życiowych, zwłaszcza u osób z chorobami serca lub niewydolnością nerek. U pacjentów z ciężką niewydolnością nerek konieczne jest stosowanie połowy zalecanej dawki. W trakcie leczenia regularnie kontroluje się także poziom glukozy we krwi i czynność nerek, aby uniknąć powikłań78910.

Wskazania do stosowania u dzieci

W dokumentacji dotyczącej somatostatyny nie ma informacji o dopuszczeniu jej do stosowania u dzieci. Wszystkie wskazania opisane w charakterystykach produktów dotyczą wyłącznie dorosłych pacjentów56.

  • Somatostatyna nie jest przeznaczona do stosowania u dzieci.

Specjalne grupy pacjentów

Somatostatyna może być stosowana u osób z niewydolnością nerek, jednak w przypadku ciężkiej niewydolności nerek (klirens kreatyniny ≤ 30 ml/min) zaleca się podawanie połowy standardowej dawki. W czasie leczenia wskazane jest regularne monitorowanie czynności nerek oraz poziomu elektrolitów i glukozy we krwi79.

Nie ma odrębnych wskazań dotyczących stosowania somatostatyny u osób starszych ani kobiet w ciąży w dostępnych źródłach.

Przegląd zastosowań somatostatyny – tabela

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Leczenie ostrego krwotoku z przewodu pokarmowego Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Leczenie przetok jelitowych i trzustkowych Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Leczenie objawowe nadmiernej sekrecji przez guzy endokrynne przewodu pokarmowego Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Zapobieganie powikłaniom po operacjach trzustki lub po ERCP Tak Nie Nie Tak Tak, z modyfikacją
Wskazówka: Stosowanie somatostatyny wymaga przestrzegania określonych zasad – lek podaje się powoli, najczęściej w formie wlewu dożylnego. Nagłe przerwanie podawania może prowadzić do tzw. efektu odbicia, czyli nawrotu objawów. W przypadku zakończenia leczenia, szczególnie u pacjentów z przetoką lub po ustaniu krwawienia, zaleca się kontynuowanie podawania leku w zmniejszonej dawce przez kolejne 48 godzin1112.

Somatostatyna – skuteczność i bezpieczeństwo stosowania w ostrych stanach przewodu pokarmowego

Somatostatyna jest wykorzystywana przede wszystkim w ostrych sytuacjach, takich jak krwawienia z przewodu pokarmowego czy przetoki, a także w celu zapobiegania powikłaniom po zabiegach na trzustce. Lek ten nie jest stosowany u dzieci, a u pacjentów z ciężką niewydolnością nerek dawka musi być zmniejszona. Wskazania do stosowania są jasno określone i ograniczają się do poważnych przypadków wymagających leczenia szpitalnego. Regularne monitorowanie stanu pacjenta podczas terapii jest kluczowe dla zapewnienia skuteczności i bezpieczeństwa leczenia5769.

Pytania i odpowiedzi

W jakich przypadkach stosuje się somatostatynę?

Somatostatyna jest stosowana u dorosłych w leczeniu krwotoków z przewodu pokarmowego, przetok jelitowych i trzustkowych, objawów związanych z guzami endokrynnymi przewodu pokarmowego oraz w zapobieganiu powikłaniom po operacjach trzustki lub zabiegach endoskopowych12.

Czy somatostatyna jest stosowana u dzieci?

Nie, somatostatyna nie jest przeznaczona do stosowania u dzieci12.

Czy osoby z niewydolnością nerek mogą otrzymywać somatostatynę?

Tak, ale w przypadku ciężkiej niewydolności nerek należy stosować połowę standardowej dawki i regularnie kontrolować czynność nerek12.

Jakie są najważniejsze środki ostrożności podczas stosowania somatostatyny?

Podczas leczenia monitoruje się parametry życiowe, poziom glukozy we krwi i czynność nerek. U osób z chorobami serca lub niewydolnością nerek zalecana jest szczególna ostrożność12.

REKLAMA