Syldenafil – co to za substancja i kiedy może być przeciwwskazany?
Syldenafil jest substancją czynną należącą do grupy inhibitorów fosfodiesterazy typu 5 (PDE5). Najczęściej stosuje się go w leczeniu zaburzeń erekcji u dorosłych mężczyzn, a także – w innych postaciach i dawkach – w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego u dorosłych i dzieci123. Syldenafil działa poprzez rozszerzenie naczyń krwionośnych, co zwiększa dopływ krwi do wybranych obszarów ciała, na przykład do prącia lub płuc45.
W niektórych przypadkach syldenafil jest przeciwwskazany bezwzględnie – oznacza to, że nie wolno go stosować w żadnych okolicznościach. Istnieją też przeciwwskazania względne, gdy decyzję o leczeniu podejmuje lekarz po rozważeniu ryzyka i korzyści. Są również sytuacje, w których trzeba zachować szczególną ostrożność podczas przyjmowania syldenafilu, nawet jeśli formalnie nie jest on przeciwwskazany.
Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować syldenafilu?
- Nadwrażliwość na syldenafil lub jakikolwiek składnik pomocniczy produktu – może wywołać ciężką reakcję alergiczną, która stanowi zagrożenie życia678910.
- Jednoczesne stosowanie z lekami uwalniającymi tlenek azotu (np. azotyn amylu) lub azotanami w jakiejkolwiek postaci – może to prowadzić do niebezpiecznego, gwałtownego spadku ciśnienia krwi (hipotensja), co może być zagrażające życiu678910.
- Równoczesne stosowanie z lekami pobudzającymi cyklazę guanylową, takimi jak riocyguat – istnieje ryzyko wystąpienia objawowego niedociśnienia tętniczego (niebezpieczny spadek ciśnienia krwi)678910.
- Pacjenci, u których aktywność seksualna jest niewskazana z powodu ciężkich chorób układu sercowo-naczyniowego (np. niestabilna dławica piersiowa, ciężka niewydolność serca) – wysiłek związany z aktywnością seksualną może prowadzić do poważnych powikłań sercowych, takich jak zawał serca111213.
- Utrata wzroku w jednym oku w wyniku nietętniczej przedniej niedokrwiennej neuropatii nerwu wzrokowego (NAION) – niezależnie od tego, czy miało to związek z wcześniejszym stosowaniem syldenafilu lub innych inhibitorów PDE5, czy nie. Ponowne zastosowanie leku może grozić utratą wzroku w drugim oku11781413.
- Ciężka niewydolność wątroby – brak jest danych na temat bezpieczeństwa stosowania syldenafilu w tej grupie pacjentów, a zaburzenia metabolizmu mogą prowadzić do groźnych działań niepożądanych1516171418.
- Znaczne niedociśnienie (ciśnienie tętnicze krwi poniżej 90/50 mmHg) – ryzyko dalszego spadku ciśnienia pod wpływem syldenafilu1516171418.
- Świeżo przebyty udar mózgu lub zawał mięśnia sercowego – zwiększone ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych1516171418.
- Stwierdzone dziedziczne zmiany zwyrodnieniowe siatkówki, takie jak retinitis pigmentosa – istnieje ryzyko powikłań okulistycznych, a część tych pacjentów ma nieprawidłowości w budowie enzymów siatkówki1516171418.
- W niektórych postaciach syldenafilu: równoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami enzymu CYP3A4 (np. ketokonazol, itrakonazol, rytonawir) – ryzyko znacznego wzrostu stężenia syldenafilu we krwi i nasilenia działań niepożądanych (dotyczy preparatów na nadciśnienie płucne)78.
Przeciwwskazania względne – kiedy stosować tylko po dokładnej ocenie lekarza?
W niektórych sytuacjach syldenafil może być zastosowany tylko po dokładnej analizie ryzyka przez lekarza, a decyzja zależy od indywidualnego stanu zdrowia pacjenta:
- Pacjenci z zaburzeniami krzepnięcia lub czynną chorobą wrzodową żołądka lub dwunastnicy – brak danych o bezpieczeństwie, istnieje ryzyko krwawień, zwłaszcza u osób stosujących dodatkowo leki przeciwzakrzepowe1920212223.
- Jednoczesne stosowanie z lekami alfa-adrenolitycznymi (stosowanymi m.in. w nadciśnieniu i chorobach prostaty) – może prowadzić do nagłego, objawowego spadku ciśnienia krwi, zwłaszcza na początku leczenia2425212223.
- Jednoczesne stosowanie z innymi inhibitorami PDE5 lub innymi metodami leczenia zaburzeń erekcji – brak danych o bezpieczeństwie, możliwość nasilenia działań niepożądanych, w tym gwałtownego spadku ciśnienia2627282930.
- Jednoczesne stosowanie z rytonawirem (lek stosowany w leczeniu zakażeń HIV) – nie jest zalecane, gdyż może prowadzić do wzrostu stężenia syldenafilu we krwi i większego ryzyka działań niepożądanych2420213132.
- Pacjenci przyjmujący antagonistów witaminy K (np. warfaryna) – szczególnie w nadciśnieniu płucnym może istnieć zwiększone ryzyko krwawień2021.
- W przypadku stosowania syldenafilu w tętniczym nadciśnieniu płucnym: nie zaleca się jego podawania dzieciom i młodzieży w dawkach większych niż zalecane (ryzyko zwiększonej śmiertelności)33.
- Syldenafil nie jest wskazany do stosowania u kobiet192034.
Kiedy należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu syldenafilu?
Stosowanie syldenafilu wymaga szczególnej ostrożności u osób z określonymi schorzeniami lub w szczególnych sytuacjach. Nie są to przeciwwskazania, ale pacjent powinien być pod ścisłą kontrolą lekarza:
- Pacjenci z utrudnionym odpływem krwi z lewej komory serca (np. zwężenie ujścia aorty, kardiomiopatia przerostowa z zawężeniem drogi odpływu) – mogą być bardziej podatni na działanie rozszerzające naczynia i spadek ciśnienia3536333738.
- Pacjenci z rzadkim zespołem atrofii wielonarządowej – zaburzenia kontroli ciśnienia krwi mogą prowadzić do poważnych powikłań po zastosowaniu syldenafilu3936334038.
- Pacjenci odwodnieni lub z niskim ciśnieniem wyjściowym – syldenafil może dodatkowo obniżyć ciśnienie krwi3633.
- Pacjenci z anatomicznymi deformacjami prącia (np. choroba Peyroniego, zagięcie prącia, zwłóknienie ciał jamistych) lub chorobami predysponującymi do priapizmu (np. niedokrwistość sierpowatokrwinkowa, szpiczak mnogi, białaczka) – istnieje ryzyko przedłużonej erekcji (priapizmu), która nieleczona może prowadzić do trwałego uszkodzenia prącia4142434430.
- Pacjenci z zaburzeniami widzenia lub nagłym pogorszeniem wzroku – należy natychmiast przerwać stosowanie syldenafilu i skonsultować się z lekarzem2425453132.
- Pacjenci z nadciśnieniem płucnym wtórnym do niedokrwistości sierpowatej – ryzyko zatorów naczyniowych (dotyczy postaci stosowanych w nadciśnieniu płucnym)2543.
- Pacjenci z nadciśnieniem płucnym wtórnym do zatorowości płucnej w przebiegu zakrzepicy żylnej – brak danych o bezpieczeństwie, ryzyko obrzęku płuc (dotyczy postaci stosowanych w nadciśnieniu płucnym)2746.
- Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby – może być konieczne dostosowanie dawki syldenafilu, a leczenie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza17.
- Pacjenci z dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy – niektóre postacie syldenafilu zawierają laktozę i nie powinny być stosowane u tych osób34.
- Przed rozpoczęciem leczenia syldenafilem konieczna jest ocena stanu serca, szczególnie jeśli masz choroby układu krążenia.
- Nie wolno łączyć syldenafilu z lekami na serce z grupy azotanów – grozi to poważnym spadkiem ciśnienia!
- W przypadku nagłego pogorszenia wzroku lub długotrwałej erekcji natychmiast przerwij przyjmowanie leku i zgłoś się do lekarza.
- Niektóre postacie syldenafilu nie są przeznaczone dla dzieci, kobiet oraz osób z nietolerancją laktozy.
- W razie przyjmowania innych leków lub chorób przewlekłych zawsze poinformuj o tym lekarza przed zastosowaniem syldenafilu.
Tabela podsumowująca przeciwwskazania
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na syldenafil lub składniki pomocnicze | Przeciwwskazane |
| Jednoczesne stosowanie z azotanami/tlenkiem azotu | Przeciwwskazane |
| Jednoczesne stosowanie z riocyguatem | Przeciwwskazane |
| Aktywność seksualna niewskazana z powodu choroby serca | Przeciwwskazane |
| Utrata wzroku w jednym oku (NAION) | Przeciwwskazane |
| Ciężka niewydolność wątroby | Przeciwwskazane |
| Znaczne niedociśnienie (<90/50 mmHg) | Przeciwwskazane |
| Świeży udar mózgu lub zawał serca | Przeciwwskazane |
| Dziedziczne choroby siatkówki (retinitis pigmentosa) | Przeciwwskazane |
| Jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami CYP3A4 (w nadciśnieniu płucnym) | Przeciwwskazane |
| Zaburzenia krzepnięcia, czynna choroba wrzodowa | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie z lekami alfa-adrenolitycznymi | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie z innymi inhibitorami PDE5/metodami leczenia zaburzeń erekcji | Należy zachować ostrożność |
| Stosowanie z rytonawirem | Należy zachować ostrożność |
| Anatomiczne deformacje prącia, choroby predysponujące do priapizmu | Należy zachować ostrożność |
| Obniżone ciśnienie wyjściowe, odwodnienie | Należy zachować ostrożność |
| Nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy | Przeciwwskazane (w niektórych postaciach) |
| Wiek dziecięcy (w niektórych postaciach) | Należy zachować ostrożność |
Syldenafil – bezpieczeństwo stosowania i podsumowanie przeciwwskazań
Syldenafil jest skutecznym lekiem na zaburzenia erekcji oraz tętnicze nadciśnienie płucne, jednak jego stosowanie wymaga rozwagi i uwzględnienia szeregu przeciwwskazań. Najważniejsze to unikanie go w połączeniu z azotanami i innymi lekami mogącymi powodować gwałtowny spadek ciśnienia krwi. Pacjenci z ciężkimi chorobami serca, świeżo przebytym udarem lub zawałem, utratą wzroku w jednym oku, ciężką niewydolnością wątroby czy dziedzicznymi chorobami siatkówki nie powinni przyjmować syldenafilu. W wielu innych przypadkach konieczna jest ostrożność, zwłaszcza przy chorobach układu krążenia, przyjmowaniu niektórych leków czy obecności innych schorzeń przewlekłych. Pamiętaj, że bezpieczeństwo stosowania syldenafilu zależy od indywidualnej oceny lekarskiej oraz przestrzegania wszystkich zaleceń dotyczących dawkowania i przeciwwskazań.


















