Rylpiwiryna – wskazania – na co działa?

Jak działa rylpiwiryna?

Rylpiwiryna należy do grupy leków przeciwwirusowych zwanych nienukleozydowymi inhibitorami odwrotnej transkryptazy (NNRTI). Działa poprzez blokowanie enzymu odwrotnej transkryptazy HIV-1, który jest niezbędny do namnażania się wirusa. Dzięki temu lek pomaga ograniczyć ilość wirusa w organizmie, co wspiera układ odpornościowy w walce z zakażeniem¹².

Wskazania do stosowania u dorosłych

Rylpiwiryna jest stosowana przede wszystkim u dorosłych zakażonych HIV-1, którzy:

• nie byli wcześniej leczeni przeciwretrowirusowo lub mają stabilną supresję wirusową,
• mają poziom wirusa (RNA HIV-1) nieprzekraczający 100 000 kopii/ml,
• nie mają mutacji wirusa wskazujących na oporność na rylpiwirynę lub inne leki z grupy NNRTI,
• mogą przyjmować rylpiwirynę samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi, takimi jak emtrycytabina czy tenofowir (w różnych postaciach).

Wskazania różnią się w zależności od postaci leku i kombinacji substancji czynnych:

• Tabletki powlekane z rylpiwiryną (np. EDURANT): stosowane u dorosłych z wiremią ≤ 100 000 kopii/ml, w skojarzeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi³.
• Tabletki złożone z rylpiwiryną, emtrycytabiną i tenofowirem (np. Eviplera, Odefsey): wskazane do leczenia dorosłych oraz młodzieży powyżej 12 lat o masie ciała co najmniej 35 kg, z podobnymi ograniczeniami dotyczącymi wiremii i oporności⁴⁵.
• Połączenie dolutegrawiru i rylpiwiryny (np. Juluca): stosowane u dorosłych pacjentów z supresją wirusologiczną (<50 kopii/ml), którzy nie mieli wcześniej niepowodzenia terapii i nie mają oporności na leki NNRTI i inhibitory integrazy⁶.
• Preparaty do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (np. REKAMBYS): stosowane w skojarzeniu z kabotegrawirem u dorosłych z supresją wirusologiczną, ustabilizowanych na terapii przeciwretrowirusowej, bez wcześniejszych niepowodzeń i oporności na leki NNRTI i inhibitory integrazy⁷.

Wskazania do stosowania u dzieci i młodzieży

Rylpiwiryna jest dopuszczona do stosowania u młodzieży w wieku 12 lat i starszych, o masie ciała co najmniej 35 kg, w wybranych postaciach leków, takich jak Odefsey (połączenie z emtrycytabiną i alafenamidem tenofowiru). U młodszych dzieci i w innych postaciach brak jest wystarczających danych do rekomendacji stosowania rylpiwiryny⁵. W badaniach klinicznych odsetek skuteczności u młodzieży był zbliżony do wyników u dorosłych. Należy jednak pamiętać, że u młodzieży konieczne jest zapewnienie dobrej współpracy i przestrzegania zaleceń terapeutycznych, aby uniknąć rozwoju oporności⁸.

Wskazania u specjalnych grup pacjentów

• Osoby starsze: Nie przeprowadzono badań z udziałem pacjentów powyżej 65 lat, jednak należy zachować ostrożność ze względu na większe ryzyko zaburzeń czynności nerek⁹.
• Pacjenci z niewydolnością nerek: Niektóre postacie leków zawierających rylpiwirynę nie są zalecane u pacjentów z umiarkowaną lub ciężką niewydolnością nerek (np. Eviplera). W przypadku innych preparatów (np. Odefsey z alafenamidem tenofowiru) możliwe jest stosowanie z zachowaniem ostrożności i monitorowaniem czynności nerek. W przypadku preparatów do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (REKAMBYS) stosowanie u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek jest możliwe, jeśli korzyści przeważają nad ryzykiem¹⁰¹¹¹².
• Kobiety w ciąży: Podczas ciąży obserwowano zmniejszoną ekspozycję na rylpiwirynę, co może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem niepowodzenia terapii. Wymaga to ścisłego monitorowania wiremii i rozważenia zmiany schematu leczenia. Dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności u kobiet w ciąży są ograniczone, jednak rylpiwiryna była dobrze tolerowana i nie stwierdzono przeniesienia zakażenia z matki na dziecko w badaniach klinicznych¹³¹⁴¹⁵.

Rylpiwiryna w różnych postaciach i schematach leczenia

Rylpiwiryna jest dostępna zarówno w postaci tabletek doustnych, jak i zawiesiny do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu. Najczęściej stosuje się ją w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi:

• Tabletki powlekane zawierające rylpiwirynę z emtrycytabiną i tenofowirem dizoproksylem (Eviplera): dla dorosłych z wiremią ≤ 100 000 kopii/ml⁴.
• Tabletki powlekane zawierające rylpiwirynę z emtrycytabiną i alafenamidem tenofowiru (Odefsey): dla dorosłych i młodzieży ≥12 lat i ≥35 kg masy ciała⁵.
• Tabletki zawierające dolutegrawir i rylpiwirynę (Juluca): dla dorosłych z supresją wirusologiczną⁶.
• Zawiesina do wstrzykiwań o przedłużonym uwalnianiu (REKAMBYS): w połączeniu z kabotegrawirem, podawana co miesiąc lub co dwa miesiące, dla dorosłych z supresją wirusologiczną⁷.

Uwagi dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa

Badania kliniczne potwierdzają, że rylpiwiryna jest skuteczna w obniżaniu poziomu wirusa HIV-1, szczególnie u pacjentów z niskim lub umiarkowanym mianem wirusa. U pacjentów z wysokim mianem wirusa (> 100 000 kopii/ml) ryzyko niepowodzenia terapii jest wyższe, dlatego w takich przypadkach stosowanie rylpiwiryny wymaga szczególnej ostrożności⁴³.

W terapii z rylpiwiryną obserwuje się ryzyko rozwoju oporności, zwłaszcza gdy pacjent nie przestrzega zaleceń lub ma obecne mutacje wirusa związane z opornością. Najczęściej pojawiające się mutacje to m.in. E138K, M184I/V oraz K101E¹⁶¹⁷¹⁸. Dlatego przed zastosowaniem rylpiwiryny i w trakcie leczenia ważne jest monitorowanie skuteczności terapii oraz wykonywanie badań oporności wirusa.

Stosowanie rylpiwiryny w dawkach zalecanych nie powoduje istotnych klinicznie zaburzeń rytmu serca, jednak dawki wyższe mogą wydłużać odstęp QTc, co jest ważne w kontekście stosowania z innymi lekami mogącymi wywoływać arytmie¹⁹²⁰²¹.

Rylpiwiryna a interakcje i środki ostrożności

Rylpiwiryny nie należy stosować jednocześnie z innymi lekami zawierającymi tę substancję lub jej analogi. W przypadku preparatów złożonych, np. Eviplera czy Odefsey, nie zaleca się łączenia z innymi produktami zawierającymi emtrycytabinę, tenofowir czy rylpiwirynę. Należy również unikać stosowania produktu REKAMBYS z innymi lekami przeciwwirusowymi poza kabotegrawirem¹⁰²²²³.

U pacjentów z chorobami nerek lub wątroby konieczne jest monitorowanie funkcji tych narządów podczas terapii. W przypadku niewydolności nerek niektóre preparaty z rylpiwiryną są przeciwwskazane lub wymagają ostrożności i dostosowania dawkowania¹⁰¹¹.

Rylpiwiryna w leczeniu HIV – podsumowanie skuteczności i bezpieczeństwa

Rylpiwiryna jest skutecznym lekiem w terapii zakażenia HIV-1, szczególnie u pacjentów z niskim poziomem wirusa i bez mutacji oporności. Dostępna jest w różnych formach, co pozwala na dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta. Preparaty z rylpiwiryną w połączeniu z innymi lekami przeciwwirusowymi wykazują równoważną skuteczność w porównaniu do innych schematów leczenia, a ich stosowanie wiąże się z dobrym profilem bezpieczeństwa.

Stosowanie rylpiwiryny wymaga jednak przestrzegania zaleceń lekarskich, wykonywania badań kontrolnych i monitorowania skuteczności terapii, aby zapobiegać rozwojowi oporności. Wskazane jest również uwzględnienie szczególnych warunków zdrowotnych pacjenta, takich jak ciąża, niewydolność nerek czy współistniejące zakażenia, co pozwala na bezpieczne i skuteczne leczenie.