Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneCzym jest ryfaksymina i jak działa?
Ryfaksymina (Rifaximinum) to antybiotyk z grupy ryfamycyn, który działa przede wszystkim w świetle jelita. Jego głównym zadaniem jest zwalczanie bakterii odpowiedzialnych za zakażenia przewodu pokarmowego, zarówno tych tlenowych, jak i beztlenowych, Gram-dodatnich oraz Gram-ujemnych12345. Ryfaksymina jest praktycznie niewchłanialna z przewodu pokarmowego, dzięki czemu jej działanie ogranicza się do miejsca występowania problemu – jelit. To powoduje, że jej wpływ na cały organizm jest minimalny, a ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych bardzo niskie12.
Wskazania do stosowania ryfaksyminy
Zakres wskazań ryfaksyminy różni się w zależności od postaci leku oraz wieku pacjenta. Warto zwrócić uwagę, że nie wszystkie wskazania są dopuszczone dla każdej grupy wiekowej czy wszystkich postaci farmaceutycznych.
Wskazania u dorosłych
Ryfaksymina znajduje zastosowanie w leczeniu kilku chorób przewodu pokarmowego. Przedstawione poniżej wskazania odnoszą się do różnych postaci leku (tabletki, zawiesina) i mogą się nieco różnić w zależności od produktu.
- Zakażenia jelitowe – leczenie zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na ryfaksyminę. Nie stosuje się jej w przypadku biegunek przebiegających z gorączką, obecnością krwi w stolcu lub bardzo częstych wypróżnień (≥8 na dobę)67.
- Biegunka podróżnych – skuteczna w leczeniu biegunki podróżnych, pod warunkiem braku objawów takich jak gorączka czy krew w kale oraz przy umiarkowanej liczbie stolców67.
- Encefalopatia wątrobowa – stosowana w celu leczenia oraz zmniejszenia częstości nawrotów epizodów jawnej encefalopatii wątrobowej (zaburzenia neurologiczne u osób z chorobami wątroby)678.
- Objawowa, niepowikłana choroba uchyłkowa jelita grubego – wskazanie to dotyczy pacjentów dorosłych stosujących dietę bogatoresztkową67910.
- Zespół jelita nadwrażliwego (postać biegunkowa) – wskazanie dostępne dla dorosłych w postaci zawiesiny doustnej7.
- Nie wszystkie postacie ryfaksyminy są przeznaczone do tych samych wskazań – np. tabletki o różnej zawartości substancji czynnej mają różne zakresy stosowania.
- Nie zaleca się stosowania ryfaksyminy w ciężkich zakażeniach jelitowych z gorączką, krwią w kale lub bardzo częstymi stolcami, ponieważ może być nieskuteczna w takich przypadkach.
- Przy leczeniu encefalopatii wątrobowej często zaleca się łączenie ryfaksyminy z innymi lekami, np. laktulozą, co zwiększa skuteczność terapii11.
- Niektóre wskazania są przeznaczone wyłącznie dla osób dorosłych – szczególnie objawowa choroba uchyłkowa jelita grubego oraz profilaktyka encefalopatii wątrobowej.
Wskazania u dzieci
Ryfaksymina może być stosowana u dzieci powyżej 12. roku życia w leczeniu:
- Zakażenia jelitowe – leczenie zakażeń bakteryjnych jelit wywołanych przez bakterie wrażliwe na ryfaksyminę, z wyłączeniem przypadków z gorączką, krwią w kale lub bardzo częstymi stolcami67.
- Biegunka podróżnych – u dzieci powyżej 12 lat, na tych samych zasadach jak u dorosłych67.
W przypadku dzieci młodszych niż 12 lat skuteczność, bezpieczeństwo oraz właściwe dawkowanie ryfaksyminy nie zostały jednoznacznie potwierdzone w badaniach klinicznych. Choć istnieją pojedyncze badania z udziałem dzieci od 2. roku życia, dotyczą one wyłącznie ostrych biegunek bakteryjnych wywołanych przez nieinwazyjne szczepy bakterii, głównie Escherichia coli1213. Stosowanie u dzieci poniżej 12 lat jest więc ograniczone i powinno być prowadzone ze szczególną ostrożnością.
Wskazania przeciwwskazane u dzieci
Nie zaleca się stosowania ryfaksyminy w leczeniu objawowej, niepowikłanej choroby uchyłkowej jelita grubego ani encefalopatii wątrobowej u pacjentów poniżej 18 lat1415.
Wskazania w zależności od postaci i dawki leku
- Tabletki 200 mg i granulat do sporządzania zawiesiny doustnej – stosowane w leczeniu zakażeń jelitowych, biegunki podróżnych, encefalopatii wątrobowej, a w przypadku zawiesiny także zespołu jelita nadwrażliwego (postać biegunkowa) oraz choroby uchyłkowej jelita grubego67.
- Tabletki 400 mg – przeznaczone wyłącznie dla dorosłych z objawową, niepowikłaną chorobą uchyłkową jelita grubego, przy diecie bogatoresztkowej910.
- Tabletki 550 mg – wskazane do zmniejszenia częstości nawrotów epizodów jawnej encefalopatii wątrobowej u osób dorosłych8.
Specjalne grupy pacjentów
Wskazania ryfaksyminy u osób starszych oraz pacjentów z niewydolnością nerek nie różnią się istotnie od populacji ogólnej, o ile nie występują inne przeciwwskazania. W przypadku pacjentów z ciężkimi chorobami wątroby ryfaksymina powinna być stosowana ostrożnie, szczególnie przy leczeniu encefalopatii wątrobowej16. U kobiet w ciąży brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania ryfaksyminy w omawianych wskazaniach, dlatego jej użycie w tym okresie wymaga indywidualnej oceny przez lekarza.
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia jelitowe | Tak | Tak | Nie (brak potwierdzonych danych) | Tak | Tak |
| Biegunka podróżnych | Tak | Tak | Nie (brak potwierdzonych danych) | Tak | Tak |
| Encefalopatia wątrobowa | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Objawowa, niepowikłana choroba uchyłkowa jelita grubego | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Zespół jelita nadwrażliwego (postać biegunkowa) | Tak (w postaci zawiesiny) | Nie | Nie | Tak | Tak |
- U dzieci poniżej 12 lat stosowanie ryfaksyminy nie jest standardem, a jej bezpieczeństwo nie zostało wystarczająco potwierdzone w badaniach klinicznych.
- Wskazania takie jak encefalopatia wątrobowa czy choroba uchyłkowa są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych, w tym także dla osób starszych.
- Osoby starsze i pacjenci z niewydolnością nerek mogą stosować ryfaksyminę w tych samych wskazaniach, co dorośli, o ile nie występują dodatkowe przeciwwskazania.
- W przypadku wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa terapii w szczególnych grupach pacjentów decyzję o leczeniu powinien podejmować lekarz na podstawie oceny stanu zdrowia.
Ryfaksymina – szerokie zastosowanie w chorobach przewodu pokarmowego
Ryfaksymina jest substancją o sprawdzonej skuteczności w leczeniu różnych schorzeń przewodu pokarmowego, takich jak zakażenia jelitowe, biegunka podróżnych czy encefalopatia wątrobowa. W zależności od postaci leku oraz wieku pacjenta zakres wskazań może się różnić, dlatego ważne jest dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb. Dzięki miejscowemu działaniu i niskiej wchłanialności, ryfaksymina jest uznawana za bezpieczną opcję leczenia w większości przypadków zakażeń jelitowych u dorosłych i dzieci powyżej 12 lat, jednak niektóre wskazania są zarezerwowane wyłącznie dla dorosłych. Stosowanie ryfaksyminy w leczeniu wymienionych schorzeń powinno odbywać się zgodnie z zaleceniami lekarza i informacjami zawartymi w Charakterystyce Produktu Leczniczego.