Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneReboksetyna, maprotylina i mianseryna to leki przeciwdepresyjne, które różnią się mechanizmem działania, profilem bezpieczeństwa i zaleceniami dotyczącymi stosowania u różnych grup pacjentów.
Reboksetyna, maprotylina i mianseryna – porównanie substancji czynnych
Reboksetyna, maprotylina oraz mianseryna to substancje czynne należące do grupy leków przeciwdepresyjnych, stosowanych głównie w leczeniu zaburzeń depresyjnych u dorosłych123. Wszystkie są stosowane w formie tabletek doustnych, jednak różnią się pod względem mechanizmu działania i profilu działania ubocznego.
- Wszystkie te substancje wykazują działanie przeciwdepresyjne i poprawiają nastrój pacjentów123.
- Każda z nich należy do innej podgrupy leków przeciwdepresyjnych: reboksetyna jest selektywnym inhibitorem wychwytu zwrotnego noradrenaliny, maprotylina – czteropierścieniowym lekiem przeciwdepresyjnym, a mianseryna – pochodną piperazynoazepiny456.
- Leki te mogą być stosowane w terapii depresji, jednak różnią się wskazaniami szczegółowymi i profilem bezpieczeństwa123.
Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się dany lek?
Wskazania do stosowania tych trzech leków są zbliżone, ale nie identyczne. Wszystkie są wykorzystywane w leczeniu zaburzeń depresyjnych, jednak mogą różnić się zakresem stosowania w zależności od rodzaju depresji i innych czynników klinicznych123:
- Reboksetyna stosowana jest w intensywnym leczeniu depresji, w tym jej ciężkich postaci oraz w leczeniu podtrzymującym u pacjentów, którzy dobrze zareagowali na początkowe leczenie1.
- Maprotylina jest wskazana w leczeniu epizodów depresyjnych, nawracających zaburzeń depresyjnych i dużej depresji (endogennej)2.
- Mianseryna znajduje zastosowanie w leczeniu objawów depresyjnych o różnym podłożu, gdy wskazane jest leczenie farmakologiczne3.
Wszystkie te substancje nie są zalecane do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 roku życia ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej789.
Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne
Wszystkie omawiane leki mają wpływ na układ nerwowy, ale ich mechanizm działania nieco się różni456:
- Reboksetyna jest wybiórczym inhibitorem wychwytu zwrotnego noradrenaliny. Oznacza to, że hamuje wchłanianie noradrenaliny do komórek nerwowych, co powoduje zwiększenie jej ilości w mózgu. Wpływ na serotoninę i dopaminę jest minimalny4.
- Maprotylina to czteropierścieniowy lek przeciwdepresyjny, który także blokuje wychwyt zwrotny noradrenaliny, ale nie wpływa znacząco na serotoninę. Wykazuje także działanie uspokajające i przeciwlękowe5.
- Mianseryna blokuje receptory alfa2 adrenergiczne, co zwiększa przewodnictwo nerwowe noradrenaliny, oraz wpływa na receptory serotoninowe. Ma również działanie uspokajające, poprawia sen i łagodzi lęk6.
Jeśli chodzi o losy leku w organizmie (farmakokinetykę):
- Reboksetyna szybko osiąga maksymalne stężenie w osoczu (ok. 2 godziny po podaniu), a jej biodostępność wynosi co najmniej 60%. Okres półtrwania to ok. 13 godzin10.
- Maprotylina wchłania się powoli, ale całkowicie, a jej okres półtrwania wynosi aż 43–45 godzin11.
- Mianseryna jest szybko wchłaniana (maksymalne stężenie po 3 godzinach), ale jej biodostępność jest niższa (ok. 20%), a okres półtrwania waha się od 21 do 61 godzin12.
Przeciwwskazania i środki ostrożności
Chociaż wszystkie te leki mają wspólne przeciwwskazania, takie jak nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki pomocnicze, istnieją też różnice, które warto znać131415:
- Reboksetyna nie powinna być stosowana u osób z napadami drgawek w wywiadzie, a także w połączeniu z inhibitorami MAO ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego1617.
- Maprotylina jest przeciwwskazana u pacjentów z drgawkami, po niedawno przebytym zawale serca, z ciężką niewydolnością nerek lub wątroby, jaskrą z wąskim kątem przesączania oraz w przypadku jednoczesnego stosowania inhibitorów MAO14.
- Mianseryna nie powinna być stosowana u osób z ciężką niewydolnością wątroby, w manii oraz w połączeniu z inhibitorami MAO15.
Wszystkie trzy leki wymagają ostrożności w przypadku stosowania u osób z chorobami serca, zaburzeniami wątroby lub nerek oraz z chorobą afektywną dwubiegunową161819.
Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów
Bezpieczeństwo tych leków może się różnić w zależności od wieku, ciąży, karmienia piersią oraz obecności innych chorób202122:
- Dzieci i młodzież: Żaden z tych leków nie jest zalecany do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat789.
- Kobiety w ciąży: Reboksetyna i maprotylina powinny być stosowane w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści przewyższają ryzyko. W przypadku mianseryny dostępne dane sugerują, że nie ma ona szkodliwego wpływu na płód, ale decyzja o leczeniu powinna być dokładnie rozważona202122.
- Karmienie piersią: Wszystkie trzy substancje przenikają do mleka kobiecego. Reboksetyna i mianseryna wydają się mieć niskie stężenie w mleku, ale nie można całkowicie wykluczyć ryzyka dla dziecka. Maprotylina nie powinna być stosowana przez kobiety karmiące piersią202122.
- Pacjenci z zaburzeniami nerek lub wątroby: Reboksetyna wymaga zmniejszenia dawki, natomiast maprotylina jest przeciwwskazana w ciężkich zaburzeniach tych narządów. Mianseryna nie powinna być stosowana przy ciężkiej niewydolności wątroby, a przy zaburzeniach nerek należy zachować ostrożność71415.
- Kierowcy: Reboksetyna ma niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów, ale należy zachować ostrożność do czasu ustalenia indywidualnej reakcji na lek23. Maprotylina i mianseryna mogą powodować senność, zawroty głowy lub zaburzenia widzenia, dlatego nie zaleca się prowadzenia pojazdów podczas ich stosowania2425.
- Reboksetyna i mianseryna mogą być rozważane w ciąży tylko w przypadku wyraźnej konieczności, natomiast maprotyliny nie zaleca się stosować w tym okresie.
- Wszystkie trzy substancje przenikają do mleka matki, jednak tylko w przypadku mianseryny stężenie jest bardzo niskie.
- Stosowanie tych leków podczas karmienia piersią wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka.
Porównanie kluczowych cech – tabela
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Reboksetyna | Depresja, w tym ciężka postać, leczenie podtrzymujące | Nie zaleca się7 | Można rozważyć, jeśli korzyści przewyższają ryzyko20 | Zachować ostrożność do czasu poznania reakcji23 |
| Maprotylina | Epizody depresyjne, depresja nawracająca, duża depresja | Nie zaleca się8 | Nie zaleca się, chyba że korzyści przewyższają ryzyko21 | Nie zaleca się, może powodować senność i zaburzenia widzenia24 |
| Mianseryna | Objawy depresyjne różnego pochodzenia | Nie zaleca się9 | Można rozważyć, brak szkodliwego wpływu w badaniach, decyzja indywidualna22 | Nie zaleca się, zwłaszcza na początku leczenia25 |
Leki przeciwdepresyjne – różnice, które mają znaczenie
Reboksetyna, maprotylina i mianseryna są skutecznymi lekami przeciwdepresyjnymi, jednak różnią się profilem działania, bezpieczeństwem i wskazaniami do stosowania. Reboksetyna wykazuje selektywny wpływ na noradrenalinę, maprotylina jest czteropierścieniowym lekiem o działaniu uspokajającym, a mianseryna wpływa na receptory noradrenalinowe i serotoninowe, poprawiając sen i łagodząc lęk. Wybór odpowiedniego leku zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, wieku, obecności innych chorób oraz oczekiwanego profilu działań niepożądanych. Wszystkie trzy substancje nie są zalecane u dzieci i młodzieży, a w ciąży oraz podczas karmienia piersią decyzja o leczeniu powinna być bardzo starannie przemyślana120221322.