REKLAMA

Czym jest mechanizm działania substancji czynnej?

Mechanizm działania substancji czynnej opisuje, jak dana substancja wpływa na organizm, aby osiągnąć zamierzony efekt leczniczy1. W przypadku ponesimodu, zrozumienie jego działania jest szczególnie ważne, ponieważ pozwala wyjaśnić, dlaczego substancja ta może być skuteczna w leczeniu stwardnienia rozsianego. Warto przy tym poznać dwa pojęcia:

  • Farmakodynamika – wyjaśnia, jak lek działa na komórki i narządy w organizmie.
  • Farmakokinetyka – opisuje, co dzieje się z lekiem po jego przyjęciu, czyli jak jest wchłaniany, rozprowadzany, przetwarzany i wydalany.

Jak ponesimod działa w organizmie? – wpływ na układ odpornościowy

Ponesimod to substancja, która należy do grupy selektywnych leków immunosupresyjnych. Jej działanie polega przede wszystkim na modulowaniu receptora sfingozyno-1-fosforanu 1 (S1P1) znajdującego się na powierzchni limfocytów, czyli białych krwinek odpowiedzialnych za reakcje odpornościowe23. Po połączeniu z tym receptorem, ponesimod blokuje możliwość opuszczania przez limfocyty węzłów chłonnych, co prowadzi do zmniejszenia ich liczby we krwi.

  • Zmniejszenie ilości limfocytów w krwi obwodowej zaczyna się już po podaniu pojedynczej dawki 5 mg, z największym efektem po około 6 godzinach2
  • Największy spadek liczby limfocytów obserwowano po 7 dniach przy dawce 20 mg – wynosił on 26% wartości wyjściowej4
  • Ponesimod działa zarówno na limfocyty B, jak i T, ale nie wpływa na komórki NK4
  • Po zaprzestaniu stosowania leku, liczba limfocytów zwykle wraca do normy w ciągu tygodnia u ponad 90% osób4

Mechanizm ten sprawia, że mniej limfocytów dostaje się do ośrodkowego układu nerwowego, co pomaga ograniczyć stany zapalne typowe dla stwardnienia rozsianego1.

Ważne: Ponesimod działa w sposób odwracalny – po zakończeniu przyjmowania leku liczba limfocytów szybko wraca do normy, co może mieć znaczenie w przypadku planowania przerw w terapii lub jej zakończenia. Efekty działania ponesimodu są zależne od dawki, a skuteczność potwierdzono w badaniach klinicznych, w których wykazano zmniejszenie częstości nawrotów stwardnienia rozsianego oraz liczbę nowych zmian w badaniach obrazowych mózgu25.

Co dzieje się z ponesimodem po przyjęciu? – losy leku w organizmie

Ponesimod przyjmowany jest w postaci tabletek powlekanych i szybko wchłania się do organizmu. Maksymalne stężenie we krwi osiąga zwykle po 2–4 godzinach od podania2. Pokarm nie wpływa na wchłanianie leku, dlatego można go przyjmować niezależnie od posiłków2.

  • Po podaniu doustnym ponesimod ma wysoką biodostępność, co oznacza, że większość dawki trafia do krwiobiegu (ponad 83%)6
  • Substancja silnie wiąże się z białkami osocza i jest szeroko rozprowadzana w organizmie, także do mózgu6
  • Ponesimod jest rozkładany w wątrobie na różne nieaktywne składniki, które nie wywierają działania na układ odpornościowy7
  • Większość dawki wydalana jest z kałem (57-80%), a niewielka część z moczem8
  • Czas, po którym połowa leku zostaje wydalona z organizmu (tzw. okres półtrwania), wynosi około 33 godziny8

Farmakokinetyka ponesimodu nie zmienia się znacząco u osób z niewydolnością nerek, natomiast w przypadku umiarkowanych i ciężkich zaburzeń czynności wątroby lek nie powinien być stosowany ze względu na zwiększone ryzyko działań niepożądanych910.

Co wiemy z badań przedklinicznych?

Przedkliniczne badania ponesimodu, czyli badania prowadzone na zwierzętach przed rozpoczęciem testów u ludzi, wykazały kilka istotnych kwestii11121314:

  • Po podaniu ponesimodu u zwierząt obserwowano przemijające zmiany w płucach, które ustępowały przy dłuższym stosowaniu.
  • W badaniach nie stwierdzono działania genotoksycznego (uszkadzającego materiał genetyczny) ani rakotwórczego u szczurów, natomiast u myszy przy bardzo wysokich dawkach zaobserwowano zwiększoną częstość występowania niektórych nowotworów.
  • Ponesimod w dużych dawkach wpływał negatywnie na rozwój płodów u szczurów i królików, a także na płodność i rozwój potomstwa.
  • Substancja była obecna w mleku matki szczurów, co potwierdza możliwość przenikania do mleka.
Warto wiedzieć:

  • Ponesimod wykazuje silne działanie na układ odpornościowy, ale po odstawieniu jego wpływ na liczbę limfocytów szybko ustępuje.
  • Nie ma konieczności dostosowywania dawki u osób z niewydolnością nerek, natomiast lek jest przeciwwskazany przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach czynności wątroby.
  • Nie stwierdzono różnic w działaniu ponesimodu w zależności od wieku (do 65 lat), płci ani rasy.
  • W badaniach na zwierzętach wykazano wpływ na rozwój płodu i potomstwa, dlatego lek nie powinien być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią bez konsultacji z lekarzem.

Podsumowanie – Ponesimod jako modulator układu odpornościowego

Ponesimod to nowoczesna substancja czynna, której mechanizm działania opiera się na ograniczeniu liczby limfocytów krążących we krwi, co pomaga w leczeniu nawracających postaci stwardnienia rozsianego24. Szybko się wchłania, jest szeroko rozprowadzany w organizmie, a jego działanie ustępuje w ciągu tygodnia po zakończeniu terapii. Dzięki dobrze poznanemu mechanizmowi działania oraz potwierdzonym badaniami klinicznymi efektom, ponesimod stanowi ważną opcję terapeutyczną dla dorosłych pacjentów z aktywną postacią stwardnienia rozsianego25.

Najważniejsze informacje o mechanizmie działania i farmakokinetyce ponesimodu

Parametr Opis
Mechanizm działania Modulacja receptora S1P1 na limfocytach, blokowanie ich wyjścia z węzłów chłonnych
Początek działania Zmniejszenie liczby limfocytów widoczne po 6 godzinach od podania
Maksymalne stężenie we krwi 2–4 godziny po podaniu doustnym
Biodostępność Ponad 83%
Okres półtrwania Około 33 godziny
Wydalanie Głównie z kałem, częściowo z moczem
Wpływ na limfocyty Odwracalne zmniejszenie liczby limfocytów we krwi

Pytania i odpowiedzi

Jak działa ponesimod na układ odpornościowy?

Ponesimod blokuje wyjście limfocytów z węzłów chłonnych, zmniejszając ich liczbę we krwi i ograniczając ich dostęp do ośrodkowego układu nerwowego1.

Po jakim czasie od odstawienia ponesimodu liczba limfocytów wraca do normy?

Większość pacjentów odzyskuje prawidłową liczbę limfocytów w ciągu tygodnia od zaprzestania terapii2.

Czy ponesimod jest bezpieczny dla osób z niewydolnością nerek?

Nie ma potrzeby dostosowania dawki u osób z zaburzeniami czynności nerek3.

Jak długo utrzymuje się działanie ponesimodu po podaniu?

Ponesimod ma okres półtrwania około 33 godzin, a działanie utrzymuje się do kilku dni po ostatniej dawce4.

REKLAMA