Pertuzumab, trastuzumab i lapatynib to leki stosowane w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi. Różnią się mechanizmem działania, wskazaniami i profilem bezpieczeństwa.
Porównywane substancje czynne – podobieństwa i różnice
Pertuzumab, trastuzumab oraz lapatynib to leki wykorzystywane w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi. Wszystkie należą do grupy leków ukierunkowanych na receptor HER2, który jest nadmiernie aktywny w niektórych typach nowotworów piersi123. Pertuzumab i trastuzumab to przeciwciała monoklonalne, natomiast lapatynib jest drobnocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej123. Wszystkie te leki są stosowane u pacjentów, u których w komórkach guza stwierdzono nadekspresję receptora HER2, co potwierdza się specjalistycznymi testami laboratoryjnymi456.
Wspólną cechą tych leków jest ukierunkowanie na ten sam cel molekularny, jednak każdy z nich działa nieco inaczej i może być stosowany w różnych schematach leczenia. Często łączy się je z chemioterapią lub innymi lekami, aby zwiększyć skuteczność terapii789.
Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się pertuzumab, trastuzumab i lapatynib?
Pertuzumab jest najczęściej stosowany w leczeniu dorosłych pacjentów z HER2-dodatnim rakiem piersi – zarówno w stadium wczesnym, jak i z przerzutami7. Może być stosowany przed operacją (leczenie neoadjuwantowe), po operacji (leczenie adjuwantowe) oraz w zaawansowanej chorobie. Zazwyczaj podaje się go w połączeniu z trastuzumabem i chemioterapią7. Trastuzumab jest szeroko stosowany zarówno w leczeniu wczesnego, jak i zaawansowanego raka piersi z nadekspresją HER2, a także w raku żołądka z przerzutami8. Może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami, w tym z pertuzumabem lub lapatynibem89.
Lapatynib jest lekiem doustnym stosowanym głównie u pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi, u których choroba postępuje mimo wcześniejszego leczenia trastuzumabem i chemioterapią9. Może być stosowany w połączeniu z kapecytabiną, trastuzumabem lub inhibitorem aromatazy, szczególnie u pacjentek po menopauzie9.
Jeśli chodzi o grupy wiekowe, zarówno pertuzumab, jak i trastuzumab są stosowane wyłącznie u dorosłych. Lapatynib również nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży10511.
Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają te leki?
Pertuzumab i trastuzumab to przeciwciała monoklonalne, które działają na różne części receptora HER2. Pertuzumab blokuje miejsce, gdzie dochodzi do połączenia HER2 z innymi białkami, co hamuje przekazywanie sygnałów wzrostu w komórce nowotworowej1. Trastuzumab blokuje inną część tego receptora, zapobiegając przekazywaniu sygnałów pobudzających wzrost komórek rakowych i dodatkowo uruchamia układ odpornościowy do niszczenia tych komórek2.
Lapatynib natomiast działa od wewnątrz komórki – hamuje aktywność kinazy tyrozynowej, czyli białka odpowiedzialnego za przekazywanie sygnałów do wzrostu i podziału komórek nowotworowych3. Dzięki temu blokuje szlaki sygnałowe HER2 oraz EGFR, co hamuje rozwój raka piersi3.
Pod względem farmakokinetyki, pertuzumab i trastuzumab podawane są dożylnie lub podskórnie, natomiast lapatynib jest lekiem doustnym10126. Pertuzumab i trastuzumab mają długi okres półtrwania i są usuwane z organizmu głównie przez rozpad białek, natomiast lapatynib jest metabolizowany w wątrobie i wydalany głównie z kałem131415. To oznacza, że sposób podania i czas utrzymywania się leku w organizmie są różne dla każdego z nich.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?
Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki preparatu161718. Pertuzumab i trastuzumab nie powinny być stosowane u osób z ciężką dusznością spoczynkową lub poważnymi zaburzeniami serca1920. Lapatynib wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca, wątroby i zaburzeniami czynności lewej komory serca, ponieważ może prowadzić do jej uszkodzenia, a także wydłużenia odstępu QT w EKG21.
Wszystkie leki mogą powodować działania niepożądane ze strony serca, jednak ryzyko to jest większe przy stosowaniu przeciwciał monoklonalnych, szczególnie gdy są łączone z chemioterapią antracyklinową1920. Lapatynib może powodować dodatkowo ciężką biegunkę i uszkodzenie wątroby2223.
Jeśli chodzi o sytuacje, w których jeden lek może być przeciwwskazany, a inny nie – lapatynib, dzięki innemu mechanizmowi działania, może być stosowany u pacjentów, u których choroba postępuje mimo wcześniejszego leczenia trastuzumabem9.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Stosowanie pertuzumabu, trastuzumabu i lapatynibu u kobiet w ciąży nie jest zalecane – mogą one powodować poważne działania niepożądane u płodu, a kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu242526. Podczas karmienia piersią także nie należy stosować tych leków, ponieważ mogą one przenikać do mleka matki i wpływać na dziecko242726.
U osób z niewydolnością nerek lub wątroby konieczna jest szczególna ostrożność. Pertuzumab i trastuzumab mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek bez konieczności zmiany dawki, jednak nie ma wystarczających danych dla ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby1028. Lapatynib natomiast jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby29.
Jeśli chodzi o kierowców i osoby obsługujące maszyny, wszystkie trzy leki mogą powodować zawroty głowy, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów, zwłaszcza w trakcie pierwszych dni leczenia lub po zmianie dawki303132.
Pertuzumab, trastuzumab i lapatynib – podsumowanie najważniejszych różnic
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Pertuzumab | HER2-dodatni rak piersi: wczesny, miejscowo zaawansowany, przerzutowy (zazwyczaj z trastuzumabem i chemioterapią) | Nie stosować | Nie zaleca się | Zachować ostrożność przy zawrotach głowy |
| Trastuzumab | HER2-dodatni rak piersi (wczesny, przerzutowy), HER2-dodatni rak żołądka | Nie stosować | Nie zaleca się | Zachować ostrożność przy zawrotach głowy |
| Lapatynib | Zaawansowany HER2-dodatni rak piersi (po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia trastuzumabem) | Nie stosować | Nie zaleca się | Zachować ostrożność przy zawrotach głowy |
Pertuzumab i trastuzumab – skuteczna terapia skojarzona
Pertuzumab i trastuzumab są często stosowane razem, ponieważ działają na różne części tego samego receptora HER2, co zwiększa skuteczność leczenia. Połączenie tych dwóch leków wraz z chemioterapią pozwala na uzyskanie lepszych wyników terapeutycznych, zwłaszcza u pacjentów z agresywnymi postaciami raka piersi3334. Lapatynib natomiast jest najczęściej stosowany wtedy, gdy inne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych efektów lub nie mogą być zastosowane z powodu przeciwwskazań9.


















