Pertuzumab, trastuzumab i lapatynib to leki stosowane w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi. Różnią się mechanizmem działania, wskazaniami i profilem bezpieczeństwa.

Porównywane substancje czynne – podobieństwa i różnice

Pertuzumab, trastuzumab oraz lapatynib to leki wykorzystywane w leczeniu HER2-dodatniego raka piersi. Wszystkie należą do grupy leków ukierunkowanych na receptor HER2, który jest nadmiernie aktywny w niektórych typach nowotworów piersi123. Pertuzumab i trastuzumab to przeciwciała monoklonalne, natomiast lapatynib jest drobnocząsteczkowym inhibitorem kinazy tyrozynowej123. Wszystkie te leki są stosowane u pacjentów, u których w komórkach guza stwierdzono nadekspresję receptora HER2, co potwierdza się specjalistycznymi testami laboratoryjnymi456.

Wspólną cechą tych leków jest ukierunkowanie na ten sam cel molekularny, jednak każdy z nich działa nieco inaczej i może być stosowany w różnych schematach leczenia. Często łączy się je z chemioterapią lub innymi lekami, aby zwiększyć skuteczność terapii789.

Wskazania do stosowania – kiedy stosuje się pertuzumab, trastuzumab i lapatynib?

Pertuzumab jest najczęściej stosowany w leczeniu dorosłych pacjentów z HER2-dodatnim rakiem piersi – zarówno w stadium wczesnym, jak i z przerzutami7. Może być stosowany przed operacją (leczenie neoadjuwantowe), po operacji (leczenie adjuwantowe) oraz w zaawansowanej chorobie. Zazwyczaj podaje się go w połączeniu z trastuzumabem i chemioterapią7. Trastuzumab jest szeroko stosowany zarówno w leczeniu wczesnego, jak i zaawansowanego raka piersi z nadekspresją HER2, a także w raku żołądka z przerzutami8. Może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi lekami, w tym z pertuzumabem lub lapatynibem89.

Lapatynib jest lekiem doustnym stosowanym głównie u pacjentów z zaawansowanym rakiem piersi, u których choroba postępuje mimo wcześniejszego leczenia trastuzumabem i chemioterapią9. Może być stosowany w połączeniu z kapecytabiną, trastuzumabem lub inhibitorem aromatazy, szczególnie u pacjentek po menopauzie9.

Jeśli chodzi o grupy wiekowe, zarówno pertuzumab, jak i trastuzumab są stosowane wyłącznie u dorosłych. Lapatynib również nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży10511.

Ważne: Wybór odpowiedniego leku zależy od stopnia zaawansowania choroby, wcześniejszego leczenia oraz indywidualnych cech pacjenta. Pertuzumab i trastuzumab są często stosowane razem, co pozwala na skuteczniejsze hamowanie rozwoju raka piersi z nadekspresją HER2. Lapatynib jest zarezerwowany głównie dla pacjentek, u których wcześniejsze terapie nie przyniosły oczekiwanych rezultatów. Każdy z tych leków ma swoje ograniczenia i przeciwwskazania, dlatego terapia powinna być dostosowana do potrzeb pacjenta789.

Mechanizm działania i farmakokinetyka – jak działają te leki?

Pertuzumab i trastuzumab to przeciwciała monoklonalne, które działają na różne części receptora HER2. Pertuzumab blokuje miejsce, gdzie dochodzi do połączenia HER2 z innymi białkami, co hamuje przekazywanie sygnałów wzrostu w komórce nowotworowej1. Trastuzumab blokuje inną część tego receptora, zapobiegając przekazywaniu sygnałów pobudzających wzrost komórek rakowych i dodatkowo uruchamia układ odpornościowy do niszczenia tych komórek2.

Lapatynib natomiast działa od wewnątrz komórki – hamuje aktywność kinazy tyrozynowej, czyli białka odpowiedzialnego za przekazywanie sygnałów do wzrostu i podziału komórek nowotworowych3. Dzięki temu blokuje szlaki sygnałowe HER2 oraz EGFR, co hamuje rozwój raka piersi3.

Pod względem farmakokinetyki, pertuzumab i trastuzumab podawane są dożylnie lub podskórnie, natomiast lapatynib jest lekiem doustnym10126. Pertuzumab i trastuzumab mają długi okres półtrwania i są usuwane z organizmu głównie przez rozpad białek, natomiast lapatynib jest metabolizowany w wątrobie i wydalany głównie z kałem131415. To oznacza, że sposób podania i czas utrzymywania się leku w organizmie są różne dla każdego z nich.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

Wszystkie trzy leki są przeciwwskazane u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki preparatu161718. Pertuzumab i trastuzumab nie powinny być stosowane u osób z ciężką dusznością spoczynkową lub poważnymi zaburzeniami serca1920. Lapatynib wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca, wątroby i zaburzeniami czynności lewej komory serca, ponieważ może prowadzić do jej uszkodzenia, a także wydłużenia odstępu QT w EKG21.

Wszystkie leki mogą powodować działania niepożądane ze strony serca, jednak ryzyko to jest większe przy stosowaniu przeciwciał monoklonalnych, szczególnie gdy są łączone z chemioterapią antracyklinową1920. Lapatynib może powodować dodatkowo ciężką biegunkę i uszkodzenie wątroby2223.

Jeśli chodzi o sytuacje, w których jeden lek może być przeciwwskazany, a inny nie – lapatynib, dzięki innemu mechanizmowi działania, może być stosowany u pacjentów, u których choroba postępuje mimo wcześniejszego leczenia trastuzumabem9.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Stosowanie pertuzumabu, trastuzumabu i lapatynibu u kobiet w ciąży nie jest zalecane – mogą one powodować poważne działania niepożądane u płodu, a kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję w trakcie leczenia i przez kilka miesięcy po jego zakończeniu242526. Podczas karmienia piersią także nie należy stosować tych leków, ponieważ mogą one przenikać do mleka matki i wpływać na dziecko242726.

U osób z niewydolnością nerek lub wątroby konieczna jest szczególna ostrożność. Pertuzumab i trastuzumab mogą być stosowane u pacjentów z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek bez konieczności zmiany dawki, jednak nie ma wystarczających danych dla ciężkiej niewydolności nerek lub wątroby1028. Lapatynib natomiast jest przeciwwskazany u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby29.

Jeśli chodzi o kierowców i osoby obsługujące maszyny, wszystkie trzy leki mogą powodować zawroty głowy, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas prowadzenia pojazdów, zwłaszcza w trakcie pierwszych dni leczenia lub po zmianie dawki303132.

Pertuzumab, trastuzumab i lapatynib – podsumowanie najważniejszych różnic

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Pertuzumab HER2-dodatni rak piersi: wczesny, miejscowo zaawansowany, przerzutowy (zazwyczaj z trastuzumabem i chemioterapią) Nie stosować Nie zaleca się Zachować ostrożność przy zawrotach głowy
Trastuzumab HER2-dodatni rak piersi (wczesny, przerzutowy), HER2-dodatni rak żołądka Nie stosować Nie zaleca się Zachować ostrożność przy zawrotach głowy
Lapatynib Zaawansowany HER2-dodatni rak piersi (po niepowodzeniu wcześniejszego leczenia trastuzumabem) Nie stosować Nie zaleca się Zachować ostrożność przy zawrotach głowy

Pertuzumab i trastuzumab – skuteczna terapia skojarzona

Pertuzumab i trastuzumab są często stosowane razem, ponieważ działają na różne części tego samego receptora HER2, co zwiększa skuteczność leczenia. Połączenie tych dwóch leków wraz z chemioterapią pozwala na uzyskanie lepszych wyników terapeutycznych, zwłaszcza u pacjentów z agresywnymi postaciami raka piersi3334. Lapatynib natomiast jest najczęściej stosowany wtedy, gdy inne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych efektów lub nie mogą być zastosowane z powodu przeciwwskazań9.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się pertuzumab od trastuzumabu?

Pertuzumab i trastuzumab to przeciwciała monoklonalne stosowane w HER2-dodatnim raku piersi. Działają na różne miejsca receptora HER2 i często są stosowane razem w celu zwiększenia skuteczności leczenia.12.

Kiedy stosuje się lapatynib zamiast pertuzumabu lub trastuzumabu?

Lapatynib stosuje się głównie u pacjentek z zaawansowanym rakiem piersi, u których wcześniejsze leczenie trastuzumabem i chemioterapią nie było skuteczne.9.

Czy można stosować pertuzumab lub trastuzumab w ciąży?

Stosowanie pertuzumabu i trastuzumabu w ciąży nie jest zalecane ze względu na możliwe zagrożenie dla płodu.2526.

Czy leki te można podawać dzieciom?

Pertuzumab, trastuzumab i lapatynib nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży.10511.

Który lek wybrać przy niewydolności nerek lub wątroby?

Pertuzumab i trastuzumab można stosować przy łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach nerek, ale należy zachować ostrożność przy ciężkiej niewydolności. Lapatynib jest przeciwwskazany przy ciężkich zaburzeniach wątroby.102930.