Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneDziałania niepożądane pembrolizumabu – co warto wiedzieć?
Stosowanie pembrolizumabu wiąże się z możliwością wystąpienia działań niepożądanych, które są nieodłącznym elementem terapii każdej substancji leczniczej1. W przypadku tej substancji, skutki uboczne wynikają przede wszystkim z jej działania na układ odpornościowy, który zaczyna aktywnie zwalczać komórki nowotworowe, ale może także reagować na zdrowe tkanki1. W większości przypadków działania niepożądane mają łagodne lub umiarkowane nasilenie i ustępują po odpowiednim leczeniu lub przerwaniu terapii. Ryzyko wystąpienia skutków ubocznych może być różne w zależności od dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech pacjenta, takich jak wiek, stan zdrowia czy inne przyjmowane leki1. Należy pamiętać, że decyzja o zastosowaniu pembrolizumabu zawsze powinna być podejmowana po rozważeniu potencjalnych korzyści i możliwych zagrożeń związanych z leczeniem1.
Najczęściej występujące działania niepożądane
W badaniach klinicznych i po wprowadzeniu pembrolizumabu do obrotu zaobserwowano, że najczęściej pojawiające się działania niepożądane (u ponad 10% pacjentów) to:
- Zmęczenie – uczucie wyczerpania, spadek energii1.
- Świąd – swędzenie skóry, czasem o dużym nasileniu1.
- Wysypka – różnego typu zmiany skórne, od drobnych plamek po rozległe zaczerwienienia1.
- Biegunka – luźne stolce, czasem z towarzyszącymi bólami brzucha1.
- Nudności – uczucie mdłości, rzadziej wymioty1.
Działania niepożądane według częstości występowania
Bardzo często (≥ 1 na 10 pacjentów)
Często (≥ 1 na 100 do < 1 na 10 pacjentów)
- Niedokrwistość (anemia)2.
- Reakcje związane z infuzją dożylną, takie jak uczucie gorąca, zaczerwienienie, dreszcze2.
- Nadczynność lub niedoczynność tarczycy2.
- Zmniejszenie apetytu2.
- Bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia smaku3.
- Zapalenie płuc, duszność, kaszel3.
- Wymioty, bóle brzucha, zaparcia, suchość w jamie ustnej3.
- Ciężkie reakcje skórne, bielactwo, suchość skóry, rumień3.
- Ból stawów, zapalenie mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe, zapalenie stawów, bóle kończyn3.
- Astenia (osłabienie), obrzęki, gorączka, objawy grypopodobne, dreszcze3.
- Zwiększenie aktywności niektórych enzymów w badaniach krwi3.
Niezbyt często (≥ 1 na 1000 do < 1 na 100 pacjentów)
- Zapalenie płuc2.
- Neutropenia, trombocytopenia, leukopenia, limfopenia, eozynofilia (zaburzenia krwi)2.
- Cukrzyca typu 1, hiponatremia, hipokaliemia, hipokalcemia3.
- Bezsenność3.
- Epilepsja, letarg, neuropatia obwodowa3.
- Zapalenie błony naczyniowej oka, suchość oczu3.
- Zapalenie mięśnia sercowego3.
- Nadciśnienie tętnicze3.
- Zapalenie trzustki, zapalenie wątroby3.
- Rogowacenie liszajowate, łuszczyca, łysienie, zapalenie skóry, wysypka trądzikopodobna, wyprysk, zmiana koloru włosów, grudki3.
- Zapalenie pochewki ścięgna3.
- Zapalenie nerek3.
- Zwiększenie stężenia bilirubiny, amylazy, hiperkalcemia3.
Rzadko (≥ 1 na 10 000 do < 1 na 1000 pacjentów)
- Immunologiczna plamica małopłytkowa, niedokrwistość hemolityczna2.
- Sarkoidoza2.
- Zespół Guillain-Barré, zespół miasteniczny3.
- Perforacja jelita cienkiego3.
- Martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień guzowaty3.
Częstość nieznana
- Odrzucenie przeszczepionego narządu litego2.
Działania niepożądane pochodzenia immunologicznego
Pembrolizumab jest lekiem, którego najważniejsze działania niepożądane mają związek z pobudzeniem układu odpornościowego. Należą do nich między innymi:
- Zapalenie płuc – objawia się dusznością, kaszlem, gorączką, czasem bólem w klatce piersiowej. Może wymagać przerwania leczenia i zastosowania leków immunosupresyjnych4.
- Zapalenie jelita grubego – może powodować biegunkę, bóle brzucha, gorączkę, niekiedy krwawienia z przewodu pokarmowego5.
- Zapalenie wątroby – objawia się podwyższonymi enzymami wątrobowymi, uczuciem zmęczenia, żółtaczką5.
- Zapalenie nerek – może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek, zmian w wynikach badań laboratoryjnych, obrzęków6.
- Zapalenie przysadki mózgowej – powoduje zmęczenie, bóle głowy, zaburzenia hormonalne6.
- Nadczynność i niedoczynność tarczycy – objawy to m.in. zmiany masy ciała, uczucie zimna lub nadmierne pocenie się, zaburzenia rytmu serca7.
- Ciężkie reakcje skórne – rozległe zmiany na skórze, zaczerwienienie, pęcherze, złuszczanie naskórka. W rzadkich przypadkach mogą zagrażać życiu8.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Każde działanie niepożądane, nawet jeśli wydaje się mało istotne, powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub producenta leku. Pozwala to na bieżące monitorowanie bezpieczeństwa terapii i zwiększa wiedzę na temat możliwych skutków ubocznych9.
Podsumowanie – działania niepożądane pembrolizumabu mogą być różnorodne i wymagają czujności
Pembrolizumab to substancja czynna, która może powodować działania niepożądane dotyczące wielu układów organizmu. Najczęściej występują łagodne objawy, takie jak zmęczenie, świąd czy biegunka, jednak możliwe są również poważniejsze powikłania, zwłaszcza ze strony układu odpornościowego. Wczesne rozpoznanie i zgłaszanie niepokojących objawów zwiększa bezpieczeństwo terapii i pozwala na szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia1. Każda osoba przyjmująca pembrolizumab powinna być świadoma możliwych skutków ubocznych i regularnie monitorować swój stan zdrowia.
Tabela działań niepożądanych według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|
| Zakażenia i zarażenia pasożytnicze | – | – | zapalenie płuc | – | – |
| Układ krwiotwórczy | – | niedokrwistość | neutropenia, trombocytopenia, leukopenia, limfopenia, eozynofilia | immunologiczna plamica małopłytkowa, niedokrwistość hemolityczna | – |
| Układ immunologiczny | – | reakcja związana z infuzją | – | sarkoidoza | odrzucenie przeszczepionego narządu |
| Układ hormonalny | – | nadczynność, niedoczynność tarczycy | zapalenie przysadki, niedoczynność kory nadnerczy, zapalenie tarczycy | – | – |
| Metabolizm i odżywianie | – | zmniejszenie łaknienia | cukrzyca typu 1, hiponatremia, hipokaliemia, hipokalcemia | – | – |
| Układ nerwowy | – | bóle głowy, zawroty głowy, zaburzenia smaku | epilepsja, letarg, neuropatia obwodowa | zespół Guillain-Barré, zespół miasteniczny | – |
| Oczy | – | – | zapalenie błony naczyniowej oka, suchość oczu | – | – |
| Serce | – | – | zapalenie mięśnia sercowego | – | – |
| Naczynia | – | – | nadciśnienie tętnicze | – | – |
| Układ oddechowy | – | zapalenie płuc, duszność, kaszel | – | – | – |
| Układ pokarmowy | biegunka, nudności | zapalenie jelita grubego, wymioty, bóle brzucha, zaparcia, suchość w jamie ustnej | zapalenie trzustki | perforacja jelita cienkiego | – |
| Wątroba i drogi żółciowe | – | – | zapalenie wątroby | – | – |
| Skóra i tkanka podskórna | wysypka, świąd | ciężkie reakcje skórne, bielactwo, suchość skóry, rumień | rogowacenie liszajowate, łuszczyca, łysienie, zapalenie skóry, wysypka trądzikopodobna, wyprysk, zmiana koloru włosów, grudki | martwica toksyczno-rozpływna naskórka, zespół Stevensa-Johnsona, rumień guzowaty | – |
| Mięśnie i stawy | – | bóle stawów, zapalenie mięśni, bóle mięśniowo-szkieletowe, zapalenie stawów, bóle kończyn | zapalenie pochewki ścięgna | – | – |
| Nerki i drogi moczowe | – | – | zapalenie nerek | – | – |
| Ogólne | zmęczenie | astenia, obrzęki, gorączka, objawy grypopodobne, dreszcze | – | – | – |
| Badania diagnostyczne | – | zwiększenie aktywności aminotransferaz, fosfatazy zasadowej, kreatyniny | zwiększenie stężenia bilirubiny, amylazy, hiperkalcemia | – | – |