Jak działa pembrolizumab?
Pembrolizumab należy do grupy leków przeciwnowotworowych zwanych przeciwciałami monoklonalnymi1. Jego zadaniem jest blokowanie białka PD-1 na powierzchni komórek odpornościowych, co pozwala układowi odpornościowemu rozpoznać i zaatakować komórki nowotworowe1. Dzięki temu organizm pacjenta może skuteczniej walczyć z rakiem, nawet jeśli choroba jest już zaawansowana.
Wskazania do stosowania pembrolizumabu u dorosłych
Pembrolizumab jest stosowany przede wszystkim w leczeniu niektórych rodzajów nowotworów u dorosłych. Wskazania różnią się w zależności od typu nowotworu oraz wcześniejszego leczenia pacjenta2. Oto główne sytuacje, w których pembrolizumab może być zastosowany:
- Zaawansowany (nieoperacyjny lub z przerzutami) czerniak – lek podaje się pacjentom, u których choroba nie może być leczona chirurgicznie lub rozprzestrzeniła się do innych narządów2.
- Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP) z przerzutami – stosowany jako leczenie pierwszego rzutu u pacjentów z wysoką ekspresją PD-L1 (≥ 50%) i bez mutacji EGFR lub ALK2.
- Niedrobnokomórkowy rak płuca miejscowo zaawansowany lub z przerzutami – u pacjentów z ekspresją PD-L1 (TPS ≥ 1%), którzy wcześniej otrzymali przynajmniej jeden schemat chemioterapii2.
- Nawrotowy lub oporny na leczenie klasyczny chłoniak Hodgkina – u dorosłych po niepowodzeniu przeszczepienia komórek macierzystych i leczeniu brentuksymabem z wedotyną lub u pacjentów niekwalifikujących się do przeszczepienia, po nieudanej terapii brentuksymabem3.
- Rak urotelialny miejscowo zaawansowany lub z przerzutami – stosowany u dorosłych, którzy wcześniej otrzymali chemioterapię zawierającą pochodne platyny3, a także u tych, którzy nie mogą być leczeni chemioterapią zawierającą cisplatynę4.
Wskazania do stosowania pembrolizumabu u dzieci
Obecnie pembrolizumab nie jest standardowo stosowany u dzieci i młodzieży w większości nowotworów z wyjątkiem wybranych przypadków nowotworów układu nerwowego, krwiotwórczego i limfatycznego. Europejska Agencja Leków wstrzymała obowiązek przedstawiania wyników badań pembrolizumabu w tych grupach wiekowych, co oznacza, że nie jest on zarejestrowany do leczenia nowotworów innych niż te wymienione powyżej u dzieci5.
Wskazania przeciwwskazane u dzieci
- Nie zaleca się stosowania pembrolizumabu w leczeniu czerniaka, raka płuca czy raka urotelialnego u dzieci i młodzieży5.
Specjalne grupy pacjentów
- Osoby starsze: U osób starszych pembrolizumab może być stosowany, jednak dane dotyczące skuteczności i bezpieczeństwa są ograniczone, szczególnie w przypadku chłoniaka Hodgkina6.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: Brakuje wystarczających danych dotyczących stosowania pembrolizumabu u osób z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek7.
- Kobiety w ciąży: W ChPL nie podano jednoznacznych zaleceń co do stosowania pembrolizumabu w ciąży; decyzję o leczeniu podejmuje się indywidualnie.
Tabela: Zastosowanie pembrolizumabu w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Zaawansowany czerniak | Tak | Nie | Nie | Tak (ograniczone dane) | Brak danych |
| Niedrobnokomórkowy rak płuca | Tak | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
| Chłoniak Hodgkina | Tak | Nie | Nie | Tak (ograniczone dane) | Brak danych |
| Rak urotelialny | Tak | Nie | Nie | Tak | Brak danych |
- Pembrolizumab podaje się w formie infuzji dożylnej, najczęściej co 2 lub 3 tygodnie8.
- Przed rozpoczęciem leczenia konieczna jest ocena ekspresji PD-L1 na komórkach nowotworowych, zwłaszcza w przypadku raka płuca9.
- Wskazania i sposób leczenia zależą od wcześniejszych terapii, stanu zdrowia pacjenta oraz wyników badań dodatkowych2.
- Niektóre działania niepożądane mogą pojawić się po zakończeniu leczenia, dlatego pacjenci powinni być pod stałą obserwacją9.
Pembrolizumab w leczeniu nowotworów – podsumowanie
Pembrolizumab to nowoczesny lek immunoonkologiczny, który daje nadzieję wielu pacjentom z zaawansowanymi nowotworami, w tym czerniakiem, niedrobnokomórkowym rakiem płuca, chłoniakiem Hodgkina i rakiem urotelialnym2. Wskazania do jego stosowania są ściśle określone i zależą od typu oraz stadium choroby, a także od ekspresji określonych białek na komórkach nowotworowych. U dzieci pembrolizumab nie jest zalecany w większości nowotworów. Leczenie wymaga indywidualnego podejścia, dokładnej diagnostyki i regularnej kontroli skuteczności oraz bezpieczeństwa terapii5.

















