REKLAMA

Dawkowanie paracetamolu – podstawowe informacje

Paracetamol jest stosowany w leczeniu bólu i gorączki u dorosłych, dzieci i młodzieży. Najczęściej dostępny jest w postaci tabletek, czopków doodbytniczych, granulatów do sporządzania roztworów doustnych oraz roztworów do infuzji dożylnych. Droga podania oraz postać leku wpływają na sposób dawkowania i szybkość działania substancji czynnej.

Dorośli i młodzież powyżej 12 lat

  • Tabletki (300 mg lub 500 mg): zazwyczaj 1-2 tabletki co 4 do 6 godzin, maksymalnie 4 g paracetamolu na dobę (np. 8 tabletek 500 mg)123.
  • Czopki doodbytnicze (250 mg, 300 mg, 500 mg): 1 do 2 czopków co 4 do 6 godzin, maksymalnie 4 g na dobę45.
  • Tabletki musujące (500 mg): 1-2 tabletki co 4 do 6 godzin, maksymalnie 3-4 g na dobę, przy nasilonym bólu do 4 g6.
  • Roztwory do infuzji (10 mg/ml): dawkowanie ustalane indywidualnie na podstawie masy ciała; maksymalna dawka dobowa wynosi 3-4 g w zależności od stanu pacjenta78.

Dzieci

Dawkowanie paracetamolu u dzieci jest zawsze obliczane na podstawie masy ciała, z uwzględnieniem wieku i dostępnej postaci leku. Maksymalna dawka dobowa wynosi zazwyczaj 60 mg/kg masy ciała, podawana w dawkach podzielonych, co 4 do 6 godzin.

  • Tabletki 300 mg: dzieci od 6 do 12 lat mogą przyjmować 1 tabletkę 3-4 razy na dobę w odstępach co najmniej 6 godzin1.
  • Czopki doodbytnicze: dawka jednorazowa około 15 mg/kg mc., do 4 razy na dobę, maksymalnie 60 mg/kg mc. dziennie. Czopki dostępne są w dawkach 50 mg, 80 mg, 125 mg, 250 mg i 500 mg, odpowiednio dobrane do masy ciała i wieku dziecka91011.
  • Granulat w saszetkach: dla dzieci od 4 do 8 lat dawka jednorazowa 250 mg, maksymalnie 4 saszetki na dobę, dla dzieci 8-12 lat dawka jednorazowa 500 mg, maksymalnie 6 saszetek na dobę12.
  • Tabletki musujące: nie stosować u dzieci poniżej 6 lat, a dawki dla starszych dzieci ustalane są na podstawie masy ciała6.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma potrzeby rutynowej modyfikacji dawki paracetamolu u osób w podeszłym wieku. Jednak należy zachować ostrożność, zwłaszcza jeśli pacjent ma współistniejące zaburzenia czynności wątroby lub nerek1136.

Ważne: Paracetamol należy stosować zgodnie z zaleceniami dotyczącymi dawkowania, ponieważ przekroczenie maksymalnej dawki dobowej (zwykle 4 g u dorosłych) może prowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby. Należy także unikać łączenia różnych leków zawierających paracetamol, aby nie przekroczyć bezpiecznej dawki.1415

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U pacjentów z niewydolnością nerek zaleca się zmniejszenie dawki lub wydłużenie odstępu między dawkami:

  • Klirens kreatyniny 10-50 ml/min: odstęp co najmniej 6 godzin, maksymalna dawka dobowa około 3 g161718.
  • Klirens kreatyniny poniżej 10 ml/min: odstęp co najmniej 8 godzin, maksymalna dawka dobowa około 2 g161718.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

U pacjentów z przewlekłymi, stabilnymi schorzeniami wątroby paracetamol stosuje się w zmniejszonych dawkach lub z wydłużonymi odstępami między dawkami. Maksymalna dawka dobowa w takich przypadkach nie powinna przekraczać 2 g na dobę lub 60 mg/kg masy ciała118.

Ważne: Przedawkowanie paracetamolu może nie dawać natychmiastowych objawów, dlatego ważne jest, aby nie przekraczać zalecanych dawek i zwracać uwagę na obecność paracetamolu w innych lekach przyjmowanych jednocześnie. W przypadku podejrzenia przedawkowania, należy natychmiast skontaktować się z lekarzem.1920

Specjalne schematy dawkowania w zależności od postaci leku

Tabletki i tabletki powlekane

  • Dorośli i młodzież powyżej 12 lat: 500 mg do 1000 mg co 4 do 6 godzin, maksymalnie 4 g na dobę.23
  • Dzieci 6-12 lat: dawka zależna od masy ciała, zwykle 10-15 mg/kg mc., maksymalnie 60 mg/kg mc. na dobę, nie częściej niż co 6 godzin.121
  • Tabletki musujące: podobne dawkowanie jak w tabletkach standardowych, rozpuszczane w wodzie.6

Czopki doodbytnicze

  • Dawka jednorazowa około 15 mg/kg mc., podawana do 4 razy na dobę, z maksymalną dawką dobowa 60 mg/kg mc. (do 4 czopków dziennie). Czopki dostępne w różnych dawkach (50 mg, 80 mg, 125 mg, 250 mg, 500 mg) dobiera się odpowiednio do masy ciała i wieku dziecka.9511.
  • Nie stosować częściej niż co 4-6 godzin.16
  • Nie zaleca się stosowania u dzieci z biegunką.22

Granulaty w saszetkach

  • Dzieci 4-8 lat: 250 mg co 4-6 godzin, maksymalnie 4 saszetki na dobę.12
  • Dzieci 8-12 lat: 500 mg co 4-6 godzin, maksymalnie 6 saszetek na dobę.12

Roztwory do infuzji (dawka dożylna)

  • Dawka zależy od masy ciała pacjenta i stanu klinicznego.
  • Masa ciała ≤10 kg: 7,5 mg/kg mc. co 6 godzin, maksymalnie 30 mg/kg mc. na dobę.
  • Masa ciała >10 kg do ≤33 kg: 15 mg/kg mc. co 4 godziny, maksymalnie 60 mg/kg mc. na dobę, nie więcej niż 2 g.
  • Masa ciała >33 kg do ≤50 kg: 15 mg/kg mc. co 4 godziny, maksymalnie 60 mg/kg mc. na dobę, nie więcej niż 3 g.
  • Dorośli powyżej 50 kg bez czynników ryzyka: 1 g co 4 godziny, maksymalnie 4 g na dobę.
  • Dorośli powyżej 50 kg z czynnikami ryzyka (np. niewydolność wątroby, alkoholizm): maksymalnie 3 g na dobę.78

Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo stosowania

Maksymalna dawka dobowa paracetamolu u dorosłych wynosi zazwyczaj 4 g na dobę. W przypadku długotrwałego stosowania lub u pacjentów z chorobami wątroby lub nerek dawka ta może być ograniczona do 2-3 g na dobę. U dzieci maksymalna dawka dobowa wynosi 60 mg/kg masy ciała na dobę. Przekroczenie maksymalnej dawki może prowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby, które może być śmiertelne1923.

W przypadku przedawkowania konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna, nawet jeśli nie wystąpiły objawy zatrucia. Leczenie zatrucia obejmuje podanie odtrutki – N-acetylocysteiny lub metioniny oraz monitorowanie czynności wątroby2425.

Podsumowanie dawkowania paracetamolu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli i młodzież powyżej 12 lat 500-1000 mg co 4-6 godzin, maksymalnie 4 g na dobę
Dzieci (6-12 lat) 10-15 mg/kg mc. co 4-6 godzin, maksymalnie 60 mg/kg mc. na dobę, dostosowane do masy ciała i postaci leku
Osoby starsze Dawka standardowa, ostrożność przy niewydolności nerek i wątroby
Pacjenci z niewydolnością nerek Zwiększone odstępy między dawkami (6-8 godzin), zmniejszona dawka dobową (2-3 g)
Pacjenci z niewydolnością wątroby Zmniejszona dawka lub wydłużone odstępy, maksymalnie 2 g na dobę

Pytania i odpowiedzi

Jak często można stosować paracetamol u dorosłych?

Zazwyczaj co 4 do 6 godzin, maksymalnie do 4 gramów na dobę.

Czy paracetamol można stosować u dzieci?

Tak, dawka dobowa zależy od masy ciała i wynosi zwykle 10-15 mg/kg, podawana co 4-6 godzin.

Czy osoby z chorobą nerek mogą stosować paracetamol?

Tak, ale dawkowanie należy dostosować, wydłużając odstępy między dawkami i zmniejszając dawkę dobową.

Jakie są objawy przedawkowania paracetamolu?

Początkowo nudności, wymioty, osłabienie, które mogą ustąpić, ale następnie może dojść do poważnego uszkodzenia wątroby.

Czy paracetamol jest bezpieczny dla osób starszych?

Tak, zwykle nie wymaga zmiany dawki, ale należy zachować ostrożność przy chorobach wątroby lub nerek.

REKLAMA