Czym jest pankreatyna i jak wygląda jej stosowanie?

Pankreatyna (Pancreatinum) to mieszanina enzymów trzustkowych, głównie lipazy, amylazy i proteaz, pozyskiwanych z trzustek wieprzowych12. Najczęściej występuje w postaci kapsułek dojelitowych, które chronią enzymy przed działaniem kwasu żołądkowego i pozwalają na ich uwolnienie w jelicie cienkim, gdzie wspierają trawienie tłuszczów, skrobi i białek34. Standardowe dawki pankreatyny różnią się w zależności od potrzeb pacjenta oraz zaleceń lekarza, a poszczególne produkty mogą zawierać od kilku do kilkudziesięciu tysięcy jednostek aktywności enzymatycznej lipazy na kapsułkę15.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu pankreatyny?

Przedawkowanie pankreatyny oznacza przyjęcie znacznie większej dawki niż zalecana przez lekarza. Najczęściej dochodzi do niego przez pomyłkę lub próbę samodzielnego zwiększenia dawki w celu uzyskania lepszego efektu trawiennego. Warto podkreślić, że nawet jeśli nie pojawią się natychmiastowe objawy, nadmiar pankreatyny może prowadzić do zaburzeń metabolicznych lub powikłań w dłuższej perspektywie67.

Ważne dla pacjenta:

Objawy przedawkowania pankreatyny

Objawy przedawkowania pankreatyny są na ogół związane z zaburzeniami gospodarki kwasem moczowym. W literaturze medycznej opisano głównie następujące dolegliwości, które pojawiają się po przyjęciu bardzo dużych dawek tej substancji:

  • Podwyższone stężenie kwasu moczowego w moczu (hiperurykozuria)678
  • Podwyższone stężenie kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia)678
  • W przypadku przewlekłego przyjmowania dużych dawek – szczególnie u osób z mukowiscydozą – mogą wystąpić zmiany w obrębie jelita grubego, takie jak kolonopatia włókniejąca i zwężenie okrężnicy910
  • Nasilone działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego – biegunki, bóle brzucha, nudności (rzadziej)

Objawy według układów narządowych

  • Układ moczowy: zwiększenie stężenia kwasu moczowego w moczu i krwi
  • Układ pokarmowy: w przypadku bardzo wysokich dawek – możliwe zwężenie okrężnicy i przewlekłe zaparcia (głównie u pacjentów z mukowiscydozą)
  • Ogólne: brak innych specyficznych objawów zatrucia opisywanych w dostępnych źródłach

Postępowanie w przypadku przedawkowania pankreatyny

Jeśli doszło do przedawkowania pankreatyny, zaleca się:

  • Zaprzestanie przyjmowania pankreatyny w przypadku wystąpienia niepokojących objawów11
  • Leczenie objawowe – polega na łagodzeniu dolegliwości, które mogą się pojawić, np. nawodnienie organizmu, kontrola poziomu kwasu moczowego
  • Brak specyficznej odtrutki (antidotum) – nie opisano skutecznego antidotum na przedawkowanie pankreatyny11
  • W przypadku poważnych objawów (np. silny ból brzucha, objawy ze strony układu moczowego) należy skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala
O czym pamiętać przy stosowaniu pankreatyny:

  • Przyjmowanie bardzo dużych dawek pankreatyny przez długi czas, zwłaszcza u dzieci z mukowiscydozą, może prowadzić do poważnych powikłań w jelicie grubym.
  • Osoby z chorobami nerek lub dną moczanową powinny być szczególnie ostrożne, ponieważ przedawkowanie pankreatyny może prowadzić do niekorzystnych zmian w gospodarce kwasem moczowym.
  • Nie opisano typowych objawów zatrucia, takich jak wymioty czy zaburzenia świadomości, ale wzrost stężenia kwasu moczowego może prowadzić do powikłań ogólnoustrojowych.

Tabela podsumowująca: objawy i postępowanie przy przedawkowaniu pankreatyny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne: podwyższone stężenie kwasu moczowego w moczu lub krwi, brak innych objawów Zaprzestanie stosowania, obserwacja, leczenie objawowe Zazwyczaj nie
Umiarkowane: nasilone działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego (biegunki, bóle brzucha) Zaprzestanie stosowania, leczenie objawowe, kontrola poziomu kwasu moczowego Czasem wskazana konsultacja lekarska
Ciężkie: zwężenie okrężnicy, kolonopatia włókniejąca (głównie u osób z mukowiscydozą przy przewlekłym, wysokim dawkowaniu) Zaprzestanie stosowania, hospitalizacja, leczenie specjalistyczne Tak

Pankreatyna – bezpieczeństwo stosowania i skutki przedawkowania

Pankreatyna jest substancją o udowodnionej skuteczności w leczeniu niewydolności trzustki i zaburzeń trawienia, jednak jej przedawkowanie może prowadzić do zaburzeń metabolicznych, głównie związanych ze wzrostem stężenia kwasu moczowego w organizmie67910. Najcięższe powikłania dotyczą osób przyjmujących bardzo wysokie dawki przez dłuższy czas, zwłaszcza pacjentów z mukowiscydozą. Należy pamiętać, że nie istnieje specyficzna odtrutka na przedawkowanie pankreatyny, dlatego w przypadku podejrzenia przedawkowania należy przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem. Zawsze stosuj pankreatynę zgodnie z zaleceniami, aby uniknąć niepotrzebnych powikłań.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są objawy przedawkowania pankreatyny?

Najczęściej występuje wzrost stężenia kwasu moczowego we krwi i moczu. Przy przewlekłym, wysokim dawkowaniu mogą pojawić się powikłania w obrębie jelita grubego, szczególnie u pacjentów z mukowiscydozą.

Czy istnieje antidotum na przedawkowanie pankreatyny?

Nie, nie ma specyficznej odtrutki. Zaleca się leczenie objawowe i zaprzestanie stosowania pankreatyny.

Czy przedawkowanie pankreatyny zawsze wymaga hospitalizacji?

Nie zawsze. Hospitalizacja jest konieczna tylko w przypadku ciężkich objawów, takich jak powikłania jelitowe.

Co zrobić w przypadku przyjęcia zbyt dużej dawki pankreatyny?

Należy przerwać stosowanie, obserwować objawy i w razie nasilonych dolegliwości skontaktować się z lekarzem.