Jak działa orlistat?

Orlistat to lek należący do grupy środków przeciw otyłości, działający bezpośrednio w przewodzie pokarmowym12. Jego głównym zadaniem jest blokowanie działania enzymów trawiennych zwanych lipazami, które odpowiadają za rozkład tłuszczów z pożywienia. Dzięki temu część tłuszczów nie jest wchłaniana przez organizm, lecz wydalana z kałem. Efektem tego działania jest zmniejszenie liczby kalorii dostarczanych z tłuszczów, co pomaga w redukcji masy ciała12. Orlistat nie działa na ośrodkowy układ nerwowy i nie tłumi apetytu.

Wskazania do stosowania orlistatu

Wskazania do stosowania orlistatu zależą od postaci leku, wieku pacjenta oraz obecności dodatkowych czynników ryzyka. Substancja ta jest dostępna w różnych dawkach i postaciach, co wpływa na zakres jej zastosowań. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące wskazań u dorosłych oraz dzieci i młodzieży.

Wskazania u dorosłych

Orlistat jest stosowany jako środek wspomagający odchudzanie u osób dorosłych w następujących przypadkach:

  • Leczenie otyłości – orlistat stosuje się u osób z otyłością, czyli z indeksem masy ciała (BMI) równym lub większym niż 30 kg/m23.
  • Leczenie nadwagi z czynnikami ryzyka – substancję można również stosować u osób z nadwagą (BMI ≥ 28 kg/m2), jeśli występują u nich dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak np. nadciśnienie, cukrzyca czy zaburzenia gospodarki lipidowej3.
  • Wspomaganie diety – orlistat powinien być zawsze stosowany równocześnie z umiarkowanie niskokaloryczną dietą o obniżonej zawartości tłuszczu4.

34

W przypadku osób dorosłych leczenie orlistatem należy przerwać, jeśli po 12 tygodniach nie nastąpiło zmniejszenie masy ciała o co najmniej 5% w stosunku do masy ciała na początku terapii3.

Ważne: Orlistat może być stosowany tylko wtedy, gdy spełnione są określone kryteria dotyczące wskaźnika masy ciała (BMI). U osób z BMI poniżej 28 kg/m2 nie zaleca się jego stosowania. Terapia powinna być zawsze połączona z dietą o ograniczonej ilości kalorii i tłuszczów. Brak odpowiedniej redukcji masy ciała po 12 tygodniach oznacza konieczność zakończenia leczenia. Nieprawidłowe stosowanie leku, zwłaszcza w połączeniu z dietą bogatą w tłuszcze, może prowadzić do nieprzyjemnych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego56.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Orlistat w postaci kapsułek twardych (120 mg) może być stosowany u młodzieży w wieku od 12 lat z otyłością, czyli BMI przekraczającym wartości odpowiednie dla wieku i wzrostu7. Warunkiem jest stosowanie leku razem z niskokaloryczną dietą oraz aktywnością fizyczną.

  • Otyłość u młodzieży od 12. roku życia – orlistat można stosować u młodych pacjentów wyłącznie pod ścisłą kontrolą, przy jednoczesnym przestrzeganiu diety oraz zaleceń dotyczących aktywności fizycznej7.

7

Nie zaleca się stosowania orlistatu u dzieci poniżej 12. roku życia.

Wskazania niedozwolone u dzieci

Stosowanie orlistatu w leczeniu nadwagi lub otyłości u dzieci poniżej 12. roku życia jest przeciwwskazane7.

Inne szczególne grupy pacjentów

W przypadku pacjentów z przewlekłą niewydolnością nerek, stosowanie orlistatu może wiązać się z ryzykiem nadmiernego wydalania szczawianów z moczem, co może prowadzić do powikłań nerkowych89. U osób z cukrzycą typu 2 skuteczność leku w redukcji masy ciała może być nieco niższa niż u osób bez cukrzycy, a leczenie przeciwcukrzycowe może wymagać ścisłej kontroli i ewentualnej modyfikacji dawek leków6. Nie zaleca się stosowania orlistatu u osób z rzadkimi zaburzeniami wchłaniania oraz w niektórych przypadkach nietolerancji cukrów zawartych w preparacie10.

Wskazówka:

  • Orlistat może wpływać na wchłanianie niektórych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), dlatego zaleca się przyjmowanie dodatkowych preparatów witaminowych przed snem5.
  • Lek może wchodzić w interakcje z niektórymi innymi lekami, np. przeciwcukrzycowymi, na nadciśnienie, obniżającymi cholesterol, przeciwpadaczkowymi czy lewotyroksyną511.
  • W przypadku ciężkiej biegunki podczas stosowania orlistatu skuteczność doustnej antykoncepcji może być obniżona – zaleca się wtedy dodatkową metodę zabezpieczenia129.
  • Nie należy stosować orlistatu u osób z niektórymi rzadkimi chorobami metabolicznymi lub zaburzeniami trawienia cukrów10.

Porównanie wskazań – tabela

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Otyłość (BMI ≥ 30 kg/m2) Tak Tak Nie Tak Tak, z ostrożnością
Nadwaga (BMI ≥ 28 kg/m2) z czynnikami ryzyka Tak Tak Nie Tak Tak, z ostrożnością

Orlistat – skuteczny wybór dla osób z nadwagą i otyłością

Orlistat jest skuteczną opcją wspomagającą leczenie nadwagi i otyłości zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży powyżej 12. roku życia, pod warunkiem spełnienia określonych kryteriów BMI i przy odpowiednim wsparciu dietetycznym oraz aktywności fizycznej347. Lek nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 12 lat ani dla osób, u których przyjmowanie tłuszczów jest przeciwwskazane. Orlistat działa wyłącznie w przewodzie pokarmowym i nie wpływa na ośrodkowy układ nerwowy, co czyni go bezpieczniejszym dla wielu pacjentów. Jednak jego stosowanie wymaga przestrzegania zaleceń dietetycznych i monitorowania ewentualnych interakcji z innymi lekami.

Pytania i odpowiedzi

Kiedy można stosować orlistat u dorosłych?

Orlistat stosuje się u dorosłych z otyłością (BMI ≥ 30 kg/m2) lub nadwagą (BMI ≥ 28 kg/m2) z dodatkowymi czynnikami ryzyka, zawsze w połączeniu z dietą o obniżonej kaloryczności i zawartości tłuszczu.

Czy orlistat może być stosowany u dzieci?

Orlistat można stosować u młodzieży powyżej 12. roku życia z otyłością, ale nie jest przeznaczony dla dzieci poniżej 12 lat.

Czy osoby z niewydolnością nerek mogą przyjmować orlistat?

Pacjenci z niewydolnością nerek powinni zachować ostrożność, ponieważ istnieje ryzyko nadmiernego wydalania szczawianów z moczem.

Czy orlistat można stosować w połączeniu z innymi lekami?

Orlistat może wchodzić w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, na nadciśnienie, lewotyroksyną, lekami przeciwpadaczkowymi i innymi – przed rozpoczęciem terapii należy skonsultować się z lekarzem.