Dawkowanie omeprazolu – ogólne zasady

Omeprazol (Omeprazolum) jest inhibitorem pompy protonowej, który znajduje zastosowanie w leczeniu chorób związanych z nadmiernym wydzielaniem kwasu żołądkowego, takich jak choroba wrzodowa, refluks żołądkowo-przełykowy czy zespół Zollingera-Ellisona12. Występuje w postaci kapsułek dojelitowych oraz proszku do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej34.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

  • Leczenie owrzodzenia dwunastnicy: 20 mg raz na dobę przez 2 tygodnie. Jeśli po tym czasie nie nastąpi poprawa, leczenie można przedłużyć o kolejne 2 tygodnie. W trudniejszych przypadkach stosuje się 40 mg raz na dobę przez 4 tygodnie567.
  • Leczenie owrzodzenia żołądka: 20 mg raz na dobę przez 4 tygodnie. W przypadku braku poprawy dawkę można zwiększyć do 40 mg i przedłużyć terapię do 8 tygodni8910.
  • Zapobieganie nawrotom owrzodzeń: 20 mg raz na dobę, czasem wystarcza 10 mg. U części osób dawka może być zwiększona do 40 mg567.
  • Leczenie choroby refluksowej przełyku (GERD): 20 mg raz na dobę przez 4 tygodnie, w cięższych przypadkach 40 mg przez 8 tygodni. W długotrwałym leczeniu podtrzymującym: 10–20 mg raz na dobę111213.
  • Leczenie objawowe refluksu: 20 mg raz na dobę, można rozważyć dawkę 10 mg w łagodniejszych przypadkach141516.
  • Eradykacja Helicobacter pylori: 20 mg dwa razy na dobę przez 7 dni w połączeniu z odpowiednimi antybiotykami (amoksycylina, klarytromycyna lub metronidazol)171819.
  • Owrzodzenia związane z NLPZ: 20 mg raz na dobę przez 4 tygodnie, w profilaktyce 20 mg raz na dobę u osób z grup ryzyka202122.
  • Zespół Zollingera-Ellisona: dawka początkowa 60 mg na dobę, indywidualnie dostosowywana, często konieczne są wyższe dawki (nawet do 120 mg na dobę, podawane w dawkach podzielonych)141516.

Drogi podania i postacie leku

  • Kapsułki dojelitowe: stosowane doustnie, najlepiej rano, popijając wodą, przed posiłkiem. Kapsułki należy połykać w całości, nie żuć ani nie kruszyć. W przypadku trudności z połykaniem zawartość kapsułki można wymieszać z kwaśnym sokiem owocowym lub musem jabłkowym i wypić od razu232425.
  • Roztwory do podania dożylnego: stosowane u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować leków doustnie. Standardowa dawka to 40 mg raz na dobę, podawana we wlewie dożylnym przez 20–30 minut262728.
Ważne dla pacjenta:

  • Dawkowanie omeprazolu zawsze powinno być dostosowane do rodzaju choroby i indywidualnych potrzeb pacjenta56.
  • Lek należy przyjmować regularnie, najlepiej rano przed posiłkiem23.
  • Nie wolno żuć ani kruszyć kapsułek – to może osłabić działanie leku23.
  • W przypadku trudności z połykaniem, można zastosować specjalne metody podania opisane w ulotce leku23.
  • Przed zmianą sposobu przyjmowania leku lub modyfikacją dawki należy skonsultować się z lekarzem.

Dawkowanie omeprazolu w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Dzieci powyżej 1 roku życia i masie ciała ≥10 kg:
    • 10 mg raz na dobę, w razie potrzeby zwiększenie do 20 mg293031.
    • W przypadku masy ciała powyżej 20 kg: 20 mg raz na dobę, w razie potrzeby do 40 mg293031.
    • Okres leczenia: refluksowe zapalenie przełyku – 4–8 tygodni, objawowa choroba refluksowa – 2–4 tygodnie293031.
  • Dzieci powyżej 4 lat (eradykacja Helicobacter pylori):
    • Dawkowanie uzależnione od masy ciała:
      • 15–30 kg: 10 mg omeprazolu + amoksycylina 25 mg/kg + klarytromycyna 7,5 mg/kg, dwa razy na dobę przez 7 dni
      • 31–40 kg: 20 mg omeprazolu + amoksycylina 750 mg + klarytromycyna 7,5 mg/kg, dwa razy na dobę przez 7 dni
      • >40 kg: 20 mg omeprazolu + amoksycylina 1 g + klarytromycyna 500 mg, dwa razy na dobę przez 7 dni323334.
  • Dzieci poniżej 1 roku życia: Brak zalecenia stosowania omeprazolu w tej grupie wiekowej293031.

Pacjenci w podeszłym wieku

U osób powyżej 65. roku życia nie ma konieczności modyfikowania dawki omeprazolu. Zalecane są takie same dawki jak u dorosłych353637.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U osób z niewydolnością nerek nie ma potrzeby modyfikowania dawkowania omeprazolu353637.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

W przypadku łagodnych i umiarkowanych zaburzeń wątroby nie ma konieczności zmiany dawki. U pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby zaleca się ograniczenie dawki do 10–20 mg na dobę353637.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

Omeprazol może być stosowany w ciąży i podczas karmienia piersią wyłącznie, jeśli lekarz uzna to za konieczne, po ocenie stosunku korzyści do ryzyka. Decyzję o przyjmowaniu leku zawsze powinien podjąć lekarz538.

Uwaga na dawkowanie dożylne i w szczególnych przypadkach:

  • Omeprazol w postaci dożylnej stosuje się wyłącznie wtedy, gdy podanie doustne jest niemożliwe (np. u osób nieprzytomnych lub z ciężkimi zaburzeniami połykania)2627.
  • W leczeniu krwawienia z wrzodu żołądka lub dwunastnicy stosuje się początkowo 80 mg we wlewie przez 30 minut, następnie przez 3 dni ciągły wlew w dawce 8 mg/godzinę394041.
  • Po zakończeniu leczenia dożylnego należy wrócić do terapii doustnej, gdy tylko będzie to możliwe26.
  • W ciężkiej niewydolności wątroby nie wolno przekraczać dawki 20 mg na dobę36.

Dawkowanie w zależności od wskazania

W niektórych przypadkach dawkowanie omeprazolu zależy od konkretnej choroby:

  • Choroba wrzodowa wywołana Helicobacter pylori: 20 mg dwa razy na dobę z dwoma antybiotykami przez 7 dni171819.
  • Owrzodzenia związane z NLPZ: 20 mg raz na dobę przez 4–8 tygodni; w profilaktyce u osób z grup ryzyka 20 mg raz na dobę202122.
  • Zespół Zollingera-Ellisona: dawka początkowa 60 mg na dobę, w razie potrzeby dawka może być zwiększana, a w przypadku dawek powyżej 80 mg na dobę – podaje się je w dwóch dawkach podzielonych141516.

Maksymalna dawka dobowa i bezpieczeństwo stosowania

  • Maksymalna dawka dobowa: W większości wskazań nie należy przekraczać 40 mg na dobę, poza zespołem Zollingera-Ellisona (możliwe są wyższe dawki indywidualnie ustalane przez lekarza)141516.
  • Ryzyko przedawkowania: Po przyjęciu bardzo wysokich dawek mogą wystąpić objawy takie jak nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka, bóle głowy czy zawroty głowy. Objawy zwykle ustępują samoistnie, nie obserwowano ciężkich powikłań4243.

Tabela dawkowania omeprazolu w różnych grupach pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli 20–40 mg raz na dobę (w niektórych przypadkach do 120 mg/dobę w dawkach podzielonych)
Dzieci powyżej 1 roku (10–20 kg) 10 mg raz na dobę, w razie potrzeby 20 mg
Dzieci powyżej 2 lat (>20 kg) 20 mg raz na dobę, w razie potrzeby 40 mg
Dzieci powyżej 4 lat (eradykacja H. pylori) 10–20 mg dwa razy na dobę z antybiotykami (dawkowanie zależne od masy ciała)
Osoby starsze Jak u dorosłych, bez modyfikacji
Niewydolność nerek Nie wymaga modyfikacji dawki
Niewydolność wątroby W ciężkiej niewydolności: nie przekraczać 20 mg/dobę
Dożylna terapia (dorośli) 40 mg raz na dobę; w krwawieniu z wrzodu: 80 mg, następnie 8 mg/godz. przez 72 godz.

Omeprazol – elastyczność dawkowania i bezpieczeństwo

Omeprazol to lek, który pozwala na indywidualne dopasowanie dawki do potrzeb pacjenta. Jego szeroki zakres wskazań oraz dostępność w różnych postaciach umożliwiają skuteczne leczenie zarówno dorosłych, jak i dzieci. Bezpieczeństwo stosowania omeprazolu potwierdzają liczne badania kliniczne, a możliwość podawania leku dożylnie jest szczególnie ważna u osób, które nie mogą przyjmować kapsułek doustnych. W razie wątpliwości dotyczących dawkowania zawsze należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty529630.

Pytania i odpowiedzi

Jak długo można stosować omeprazol?

Czas trwania leczenia zależy od choroby – najczęściej 2–8 tygodni, w niektórych przypadkach dłużej, zgodnie z zaleceniem lekarza511.

Czy omeprazol można stosować u dzieci?

Tak, u dzieci powyżej 1 roku życia i masie ciała ≥10 kg, zgodnie z zaleceniem lekarza27.

Czy w niewydolności nerek trzeba zmieniać dawkę omeprazolu?

Nie, u pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna zmiana dawkowania33.

Jak podawać omeprazol, jeśli mam trudności z połykaniem kapsułek?

Można otworzyć kapsułkę i zawartość wymieszać z kwaśnym sokiem lub musem, a następnie wypić od razu23.

Jaka jest maksymalna dawka omeprazolu na dobę?

W większości wskazań nie należy przekraczać 40 mg na dobę, wyjątkiem jest zespół Zollingera-Ellisona, gdzie lekarz może zalecić wyższe dawki14.