REKLAMA

Oksybutynina, tolterodyna i solifenacyna to leki na nadreaktywny pęcherz. Różnią się wskazaniami, bezpieczeństwem u dzieci i kobiet w ciąży oraz profilem działań niepożądanych.

Oksybutynina, tolterodyna i solifenacyna – co je łączy?

Oksybutynina, tolterodyna oraz solifenacyna to leki, które należą do grupy tak zwanych leków przeciwmuskarynowych (antycholinergicznych). Ich głównym zadaniem jest rozluźnianie mięśni pęcherza moczowego, co pomaga kontrolować nagłe parcie na mocz i nietrzymanie moczu123. Stosowane są najczęściej w leczeniu nadreaktywności pęcherza, zarówno u dorosłych, jak i – w określonych przypadkach – u dzieci. Wszystkie te substancje działają poprzez blokowanie receptorów muskarynowych w mięśniu pęcherza, co prowadzi do zmniejszenia liczby niekontrolowanych skurczów i zwiększenia pojemności pęcherza123.

Kiedy stosuje się oksybutyninę, tolterodynę i solifenacynę?

Chociaż wszystkie trzy leki mają podobne zastosowanie, istnieją między nimi istotne różnice:

  • Oksybutynina jest stosowana w leczeniu nietrzymania moczu, nagłego parcia na mocz oraz częstego oddawania moczu u osób z nadreaktywnością pęcherza lub pęcherzem neurogennym4. Może być także używana u dzieci powyżej 5. roku życia w przypadku nocnego moczenia, jeśli inne metody zawiodły4.
  • Tolterodyna jest przeznaczona do objawowego leczenia nietrzymania moczu z nagłym parciem oraz częstomoczu u dorosłych z zespołem pęcherza nadreaktywnego56. W przeciwieństwie do oksybutyniny, nie jest wskazana do stosowania u dzieci i młodzieży, ponieważ nie wykazano jej skuteczności w tej grupie wiekowej78.
  • Solifenacyna znajduje zastosowanie w leczeniu objawowym naglącego nietrzymania moczu, częstomoczu i parcia naglącego u dorosłych z zespołem pęcherza nadreaktywnego910. W postaci zawiesiny doustnej może być stosowana u dzieci z nadreaktywnością wypieracza pochodzenia neurogennego, jednak w przypadku zespołu pęcherza nadreaktywnego u dzieci nie jest zalecana11.

Warto zaznaczyć, że oksybutynina dostępna jest także w postaci plastra oraz roztworu do pęcherza, co może być alternatywą dla pacjentów, którzy nie mogą stosować tabletek1213.

Ważne: Oksybutynina jest jedyną spośród porównywanych substancji, która może być stosowana u dzieci od 5. roku życia przy niektórych wskazaniach, natomiast tolterodyna i solifenacyna nie są przeznaczone dla tej grupy wiekowej (z wyjątkiem szczególnych przypadków solifenacyny). Ponadto oksybutynina występuje w różnych formach – tabletki, plastry i roztwory do pęcherza – co daje więcej możliwości dostosowania leczenia do potrzeb pacjenta.

Jak działają te leki? Mechanizm i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie trzy substancje hamują działanie acetylocholiny – substancji odpowiedzialnej za skurcze mięśni pęcherza. Oksybutynina i tolterodyna blokują receptory muskarynowe w mięśniu wypieraczu pęcherza, zmniejszając częstość skurczów i zwiększając pojemność pęcherza13. Solifenacyna działa w podobny sposób, ale jest bardziej wybiórcza wobec jednego typu receptora (M3), który odgrywa kluczową rolę w skurczach pęcherza214.

Różnice między lekami pojawiają się także w sposobie, w jaki organizm je przetwarza (farmakokinetyka):

  • Oksybutynina po podaniu doustnym szybko się wchłania, ale jej biodostępność jest niska, ponieważ większość dawki jest rozkładana podczas pierwszego przejścia przez wątrobę. Wydalana jest głównie z moczem w postaci metabolitów1516.
  • Tolterodyna również jest metabolizowana w wątrobie, ale w jej przypadku istnieją różnice osobnicze – niektóre osoby wolniej przetwarzają lek, co może wpływać na jego stężenie we krwi i skuteczność. Tolterodyna i jej główny aktywny metabolit są wydalane głównie z moczem1718.
  • Solifenacyna ma bardzo wysoką biodostępność (około 90%), długo utrzymuje się w organizmie (okres półtrwania nawet do 68 godzin) i jest wydalana przez nerki oraz z kałem1920.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – czym różnią się te leki?

Wszystkie trzy substancje mają podobne przeciwwskazania:

  • Nie mogą być stosowane przez osoby z zatrzymaniem moczu, ciężkimi zaburzeniami żołądkowo-jelitowymi (np. toksyczne rozdęcie okrężnicy), miastenią (osłabieniem mięśni), czy jaskrą z wąskim kątem przesączania212223.
  • Wszystkie wymagają ostrożności u osób z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby, zaburzeniami rytmu serca oraz u pacjentów w podeszłym wieku242526.
  • Oksybutynina jest przeciwwskazana także u osób z częściową lub całkowitą niedrożnością jelit, atonią jelit, niektórymi chorobami przewodu pokarmowego oraz u dzieci poniżej 5. roku życia21.
  • Tolterodyna nie jest zalecana dla dzieci i młodzieży, bo nie potwierdzono jej skuteczności w tej grupie7.
  • Solifenacyny nie stosuje się u dzieci z pęcherzem nadreaktywnym (wyjątek: zawiesina u dzieci z nadreaktywnością wypieracza pochodzenia neurogennego)11.

Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuacje, gdy istnieje ryzyko zatrzymania moczu lub zaburzeń pracy serca – wtedy każdy z tych leków może być niewskazany.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych szczególnych grup

Porównując bezpieczeństwo stosowania u różnych grup pacjentów, można zauważyć istotne różnice:

  • Dzieci: Oksybutynina może być stosowana u dzieci powyżej 5. roku życia w określonych wskazaniach, podczas gdy tolterodyna i solifenacyna (z wyjątkiem zawiesiny doustnej w NDO) nie są przeznaczone dla dzieci4727.
  • Kobiety w ciąży: Wszystkie trzy leki należy stosować w ciąży tylko wtedy, gdy jest to bezwzględnie konieczne. Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa ich stosowania u kobiet ciężarnych282930.
  • Karmienie piersią: Nie zaleca się stosowania żadnego z tych leków w okresie karmienia piersią, ponieważ mogą przenikać do mleka matki282930.
  • Kierowcy: Każda z tych substancji może powodować senność, zawroty głowy lub niewyraźne widzenie, dlatego zaleca się ostrożność podczas prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn313233.
  • Osoby z zaburzeniami pracy nerek lub wątroby: Wszystkie trzy leki wymagają ostrożności u pacjentów z niewydolnością nerek lub wątroby. W takich przypadkach często zaleca się niższe dawki lub unikanie stosowania leku w ciężkich zaburzeniach24727.
Warto wiedzieć:

  • Oksybutynina może być stosowana w różnych formach (tabletki, plastry, roztwory do pęcherza), co ułatwia jej użycie w szczególnych przypadkach, np. u osób mających trudności z połykaniem lub wymagających terapii miejscowej1213.
  • Tolterodyna i solifenacyna dostępne są wyłącznie w formie doustnej i nie są zalecane dla dzieci727.
  • Każdy z tych leków może powodować podobne działania niepożądane, takie jak suchość w ustach, zaparcia czy senność, jednak ich nasilenie i częstotliwość mogą się różnić u poszczególnych pacjentów.

Podsumowanie – różnice i podobieństwa w pigułce

Poniższa tabela pozwala szybko porównać najważniejsze cechy omawianych substancji czynnych:

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Oksybutynina Nadreaktywność pęcherza, nietrzymanie moczu, nagłe parcie, pęcherz neurogenny, moczenie nocne Od 5. roku życia (wybrane wskazania) Można rozważyć tylko, gdy to konieczne Zalecana ostrożność (senność, zaburzenia widzenia)
Tolterodyna Zespół pęcherza nadreaktywnego, nietrzymanie moczu, częstomocz Nie zaleca się stosowania Nie zaleca się stosowania Zalecana ostrożność (zaburzenia widzenia, senność)
Solifenacyna Zespół pęcherza nadreaktywnego (dorośli), NDO u dzieci (zawiesina doustna) Nie stosować (wyjątek: zawiesina w NDO u dzieci) Nie zaleca się stosowania Zalecana ostrożność (senność, niewyraźne widzenie)

Pytania i odpowiedzi

Czy oksybutynina, tolterodyna i solifenacyna działają w ten sam sposób?

Wszystkie te leki rozluźniają mięśnie pęcherza, zmniejszając częstość skurczów i objawy nadreaktywności pęcherza moczowego123.

Który z tych leków można stosować u dzieci?

Oksybutynina może być stosowana u dzieci od 5. roku życia w określonych wskazaniach. Tolterodyna i solifenacyna (z wyjątkiem zawiesiny doustnej w NDO) nie są przeznaczone dla dzieci456.

Czy można prowadzić samochód podczas stosowania tych leków?

Wszystkie mogą powodować senność i zaburzenia widzenia, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów789.

Czy te leki można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Nie zaleca się stosowania tych leków w ciąży ani podczas karmienia piersią, chyba że jest to absolutnie konieczne101112.

REKLAMA