Jak działa ofloksacyna?
Ofloksacyna to antybiotyk należący do grupy fluorochinolonów. Jej głównym zadaniem jest zwalczanie bakterii odpowiedzialnych za różne infekcje. Ofloksacyna działa poprzez hamowanie bakteryjnej gyrazy DNA – enzymu niezbędnego do rozmnażania się bakterii. Dzięki temu bakteriobójcze działanie ofloksacyny prowadzi do zniszczenia bakterii wywołujących zakażenie12. Lek ten wykazuje skuteczność wobec wielu bakterii Gram-ujemnych i Gram-dodatnich, a także niektórych drobnoustrojów nietypowych, takich jak chlamydie2.
Wskazania do stosowania ofloksacyny u dorosłych
Ofloksacyna jest dostępna w kilku postaciach – jako tabletki, krople i maści do oczu. Zakres jej zastosowań różni się w zależności od drogi podania.
Postać doustna (tabletki)
W przypadku tabletek powlekanych, ofloksacyna stosowana jest u dorosłych w leczeniu następujących zakażeń bakteryjnych3:
- Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek oraz powikłane zakażenia układu moczowego – infekcje dróg moczowych o cięższym przebiegu, wymagające skutecznego leczenia przeciwbakteryjnego3.
- Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego oraz zapalenie jąder i najądrzy – zakażenia narządów męskiego układu moczowo-płciowego3.
- Zapalenie narządów miednicy mniejszej – szczególnie w połączeniu z innymi antybiotykami, gdyż nie obejmuje wszystkich bakterii wywołujących te zakażenia34.
- Niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie cewki moczowej, ostre bakteryjne zapalenie zatok, ostre nasilenie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (w tym zapalenie oskrzeli), pozaszpitalne zapalenie płuc, powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich – w tych przypadkach lek zaleca się wyłącznie wtedy, gdy inne, powszechnie stosowane antybiotyki są niewłaściwe3.
Postać okulistyczna (maści i krople do oczu)
Ofloksacyna w postaci maści i kropli do oczu jest stosowana w leczeniu zakażeń przedniego odcinka oka, wywołanych przez bakterie wrażliwe na ten antybiotyk567:
- Bakteryjne zapalenie spojówek – infekcja błony śluzowej oka, objawiająca się zaczerwienieniem, wydzieliną i obrzękiem67.
- Zapalenie rogówki oraz wrzód rogówki – stany zapalne i ubytki na powierzchni rogówki, które mogą prowadzić do poważnych powikłań56.
- Przewlekłe zapalenie spojówek oraz zakażenia chlamydiami – długotrwałe stany zapalne oraz infekcje wywołane przez drobnoustroje nietypowe5.
- Zakażenia brzegów powiek, worka łzowego, jęczmień – różne infekcje okolic oka6.
Wskazania do stosowania ofloksacyny u dzieci
Wskazania do stosowania ofloksacyny u dzieci są ograniczone i zależą od postaci leku.
Ofloksacyna w tabletkach
Aktualnie nie ma zaleceń dotyczących stosowania ofloksacyny w tabletkach u dzieci – wskazania dotyczą wyłącznie dorosłych3.
Ofloksacyna w postaci okulistycznej (maści i krople do oczu)
Ofloksacyna w kroplach i maści do oczu może być stosowana u dzieci i młodzieży w leczeniu powierzchownych zakażeń oczu, takich jak bakteryjne zapalenie spojówek i zapalenie rogówki7. Jednak u dzieci poniżej 1 roku życia bezpieczeństwo i skuteczność nie zostały w pełni przebadane, dlatego w tej grupie wiekowej stosowanie jest ograniczone lub wymaga indywidualnej oceny lekarza89.
- Dzieci od 1 roku życia – miejscowe leczenie powierzchownych zakażeń oczu (bakteryjne zapalenie spojówek, zapalenie rogówki) jest możliwe7.
- Dzieci poniżej 1 roku życia – bezpieczeństwo i skuteczność nie są potwierdzone, stosowanie wyłącznie w uzasadnionych przypadkach i po konsultacji z lekarzem89.
Wskazania specjalne i ograniczenia
Ofloksacyna nie jest zalecana do leczenia zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na fluorochinolony, a w niektórych przypadkach jej stosowanie wymaga połączenia z innymi antybiotykami, np. w leczeniu zapalenia narządów miednicy mniejszej (konieczność objęcia leczeniem także bakterii beztlenowych)4. W przypadku zakażeń wywołanych przez Neisseria gonorrhoeae, lek można stosować tylko wtedy, gdy potwierdzono wrażliwość bakterii na ofloksacynę10. U pacjentów z padaczką w wywiadzie, miastenią lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek należy zachować szczególną ostrożność lub unikać stosowania leku111213.
- Ofloksacyna może być stosowana tylko na wyraźne zalecenie lekarza i po potwierdzeniu, że bakterie są wrażliwe na ten lek34.
- Nie należy stosować ofloksacyny w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie oporne na fluorochinolony, takie jak niektóre szczepy Staphylococcus aureus (MRSA)10.
- W przypadku kropli i maści do oczu, należy unikać noszenia soczewek kontaktowych podczas leczenia1415.
- Przed rozpoczęciem leczenia należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i chorobach współistniejących16.
Tabela: Wskazania do stosowania ofloksacyny w różnych grupach pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek, powikłane zakażenia układu moczowego | Tak | Nie | Nie | Tak, z ostrożnością | Tak, z modyfikacją dawki |
| Bakteryjne zapalenie gruczołu krokowego, zapalenie jąder i najądrzy | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją dawki |
| Zapalenie narządów miednicy mniejszej | Tak, w połączeniu z innymi antybiotykami | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją dawki |
| Niepowikłane zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie cewki moczowej | Tak, w szczególnych przypadkach | Nie | Nie | Tak | Tak, z modyfikacją dawki |
| Bakteryjne zakażenia oczu (krople/maść) | Tak | Tak | Tak, z ograniczeniami wiekowymi | Tak | Tak |
Ofloksacyna – wskazania w połączeniu z innymi substancjami czynnymi
W materiałach źródłowych nie wykazano połączeń ofloksacyny z innymi substancjami czynnymi w jednej postaci leku. Jednak w niektórych zakażeniach (np. zapalenie narządów miednicy mniejszej) konieczne może być równoczesne zastosowanie innych antybiotyków, np. obejmujących bakterie beztlenowe4.
Stosowanie ofloksacyny w postaci kropli i maści do oczu jest zalecane zarówno u dorosłych, jak i dzieci powyżej 1 roku życia w leczeniu powierzchownych zakażeń oczu. Wskazania obejmują m.in. bakteryjne zapalenie spojówek i rogówki, a także wrzód rogówki oraz zakażenia chlamydiami. U dzieci poniżej 1 roku życia lek powinien być stosowany tylko w uzasadnionych przypadkach, a decyzję o leczeniu podejmuje lekarz597.
Ofloksacyna – podsumowanie: szerokie wskazania, ale nie dla każdego
Ofloksacyna to antybiotyk o szerokim spektrum działania, skuteczny w leczeniu wielu zakażeń bakteryjnych – zarówno w postaci tabletek, jak i preparatów okulistycznych. Wskazania do jej stosowania zależą od postaci leku, wieku pacjenta oraz rodzaju zakażenia. U dorosłych stosowana jest głównie w zakażeniach układu moczowego, narządów płciowych, dróg oddechowych i w leczeniu niektórych zakażeń skóry. W okulistyce ofloksacyna jest ważną opcją terapeutyczną dla dzieci i dorosłych z bakteryjnymi zakażeniami oczu. Jednak decyzja o zastosowaniu tego leku powinna być zawsze oparta na indywidualnej ocenie lekarza i wrażliwości bakterii na ofloksacynę316.


















