Czym jest nusinersen i jak działa?

Nusinersen należy do nowoczesnych leków stosowanych w chorobach układu mięśniowo-szkieletowego. Jego działanie polega na zwiększaniu produkcji białka SMN, które jest kluczowe dla prawidłowego funkcjonowania neuronów ruchowych. Niedobór tego białka jest główną przyczyną rdzeniowego zaniku mięśni (SMA). Nusinersen wpływa na materiał genetyczny w komórkach, pomagając organizmowi wytwarzać więcej prawidłowego białka, co może poprawić siłę i sprawność mięśni1.

Wskazania do stosowania nusinersenu

Nusinersen jest przeznaczony do leczenia rdzeniowego zaniku mięśni związanego z mutacją w genie SMN1 (tzw. SMA 5q). Choroba ta prowadzi do stopniowego osłabienia mięśni, a jej przebieg i objawy mogą się różnić w zależności od wieku pojawienia się pierwszych symptomów oraz liczby kopii genu SMN22.

Wskazania u dorosłych

U dorosłych nusinersen może być stosowany w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni typu II i III. Skuteczność leku polega na stabilizacji lub poprawie czynności ruchowych. Wyniki leczenia dorosłych pacjentów potwierdzają, że terapia ta może spowolnić postęp choroby, a u części osób poprawić funkcje motoryczne, takie jak siła kończyn czy zdolność do samodzielnego poruszania się3.

  • Rdzeniowy zanik mięśni typu II: u dorosłych pacjentów stosowanie nusinersenu może prowadzić do poprawy siły mięśniowej i sprawności ruchowej. Efekty terapii są widoczne już po kilku miesiącach leczenia3.
  • Rdzeniowy zanik mięśni typu III: leczenie może prowadzić do stabilizacji choroby lub poprawy funkcji motorycznych, zwłaszcza jeśli terapia zostanie wdrożona we wcześniejszym stadium choroby3.
Ważne: Nusinersen podaje się wyłącznie drogą dooponową, czyli poprzez nakłucie lędźwiowe. Podanie leku tą drogą może być utrudnione u bardzo młodych pacjentów oraz osób z niektórymi schorzeniami kręgosłupa, takimi jak skolioza. W takich przypadkach lekarz może zastosować techniki obrazowania, aby zwiększyć bezpieczeństwo zabiegu. Po podaniu nusinersenu mogą wystąpić działania niepożądane związane z samą procedurą, takie jak ból głowy, pleców czy nudności4.

Wskazania u dzieci

Nusinersen jest lekiem, który można stosować u dzieci w różnym wieku, w tym u niemowląt od momentu rozpoznania SMA, także przed wystąpieniem objawów klinicznych. Wskazania obejmują zarówno dzieci z wczesnym, jak i późniejszym początkiem choroby2.

  • Niemowlęta przed wystąpieniem objawów SMA: wczesne wdrożenie leczenia pozwala na uzyskanie lepszych efektów – dzieci osiągają kamienie milowe rozwoju ruchowego, takie jak samodzielne siedzenie czy chodzenie, w sposób zbliżony do zdrowych rówieśników5.
  • Dzieci z wczesnym początkiem SMA (typ I): terapia poprawia przeżywalność oraz funkcje ruchowe, a także zmniejsza ryzyko konieczności stałej wentylacji mechanicznej6.
  • Dzieci z późniejszym początkiem SMA (typ II i III): leczenie prowadzi do poprawy lub stabilizacji sprawności ruchowej, umożliwiając osiąganie nowych umiejętności, takich jak samodzielne siedzenie, stanie czy chodzenie7.

U dzieci wskazania do stosowania nusinersenu są szerokie, jednak dawkowanie i schemat leczenia mogą być dostosowane do wieku i masy ciała dziecka. W badaniach klinicznych potwierdzono skuteczność terapii zarówno u niemowląt, jak i starszych dzieci. Największe korzyści uzyskują pacjenci, u których leczenie zostało rozpoczęte jak najwcześniej8.

Wskazania u innych szczególnych grup pacjentów

W dokumentacji produktu leczniczego nie wskazano odrębnych przeciwwskazań lub zaleceń dla osób starszych czy pacjentów z niewydolnością nerek w kontekście wskazań do stosowania nusinersenu. Nie ma również szczegółowych zapisów dotyczących kobiet w ciąży. W przypadku pacjentów z zastawkowym systemem komorowo-otrzewnowym (stosowanym np. w leczeniu wodogłowia), decyzję o terapii należy podejmować indywidualnie, oceniając potencjalne korzyści i ryzyko9.

Wskazania w różnych grupach wiekowych – podsumowanie w tabeli

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Rdzeniowy zanik mięśni 5q Tak Tak Tak Brak danych Brak danych

Podsumowanie wskazań na podstawie dokumentacji produktu leczniczego25.

Wskazówka:

  • Im wcześniej zostanie rozpoczęte leczenie nusinersenem, tym większe są szanse na zachowanie lub poprawę funkcji ruchowych.
  • Lek jest skuteczny zarówno u pacjentów z pierwszymi objawami w wieku niemowlęcym, jak i u tych, u których choroba ujawniła się później.
  • Podawanie nusinersenu wymaga specjalistycznej procedury (nakłucie lędźwiowe), a cały proces leczenia odbywa się pod ścisłą kontrolą medyczną.
  • Stosowanie nusinersenu nie jest ograniczone wiekiem – można go podawać zarówno dzieciom, jak i dorosłym z SMA.

Nusinersen w leczeniu SMA – podsumowanie skuteczności i wskazań

Nusinersen to innowacyjna terapia, która zmieniła możliwości leczenia rdzeniowego zaniku mięśni. Dzięki niej możliwe jest spowolnienie postępu choroby, a nawet poprawa sprawności ruchowej u wielu pacjentów. Skuteczność leku została potwierdzona w licznych badaniach klinicznych zarówno u niemowląt, dzieci, jak i dorosłych. Najlepsze efekty uzyskuje się przy wczesnym rozpoczęciu leczenia, jeszcze przed pojawieniem się objawów choroby. Nusinersen jest obecnie standardem terapii w SMA 5q i daje szansę na lepsze życie osobom dotkniętym tą ciężką chorobą35.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się nusinersen?

Nusinersen jest stosowany w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA) związanego z mutacją w genie SMN11.

Czy nusinersen można podawać dzieciom?

Tak, nusinersen jest przeznaczony dla dzieci, w tym niemowląt, z rdzeniowym zanikiem mięśni2.

Jakie są wskazania do leczenia nusinersenem u dorosłych?

Lek stosuje się u dorosłych z rdzeniowym zanikiem mięśni typu II i III3.

Jak podaje się nusinersen?

Nusinersen podaje się dooponowo, czyli poprzez nakłucie lędźwiowe do płynu otaczającego rdzeń kręgowy4.