Jak działa niwolumab?
Niwolumab należy do grupy leków przeciwnowotworowych nazywanych przeciwciałami monoklonalnymi1. Działa poprzez pobudzanie układu odpornościowego do rozpoznawania i niszczenia komórek nowotworowych1. Niwolumab blokuje receptor PD-1 na limfocytach T, przez co znosi hamowanie odpowiedzi odpornościowej, jakie wywołują niektóre nowotwory. Dzięki temu organizm lepiej radzi sobie z walką z chorobą1.
Wskazania do stosowania niwolumabu u dorosłych
Niwolumab stosowany jest przede wszystkim w leczeniu różnych rodzajów nowotworów, zwłaszcza w przypadkach, gdy inne metody leczenia nie przyniosły oczekiwanych rezultatów lub choroba jest w zaawansowanym stadium. Wskazania różnią się w zależności od postaci leku oraz możliwości łączenia niwolumabu z innymi substancjami czynnymi2345.
- Czerniak (zaawansowany, nieoperacyjny lub przerzutowy): niwolumab może być stosowany jako jedyny lek (monoterapia) lub w połączeniu z innymi lekami immunoonkologicznymi, takimi jak ipilimumab czy relatlimab25. W połączeniu z relatlimabem jest wskazany szczególnie u dorosłych i młodzieży od 12 lat z niską ekspresją PD-L1 na komórkach nowotworu5.
- Leczenie uzupełniające czerniaka po całkowitej resekcji (usunięciu chirurgicznym) węzłów chłonnych lub przerzutów: niwolumab podaje się, aby zmniejszyć ryzyko nawrotu choroby2.
- Niedrobnokomórkowy rak płuca (NDRP): lek stosuje się u pacjentów z miejscowo zaawansowanym lub przerzutowym rakiem płuca po niepowodzeniu wcześniejszej chemioterapii2.
- Rak nerkowokomórkowy (RCC): niwolumab znajduje zastosowanie u pacjentów z zaawansowaną postacią tej choroby, gdy wcześniejsze leczenie nie było skuteczne3.
- Klasyczny chłoniak Hodgkina (cHL): jest stosowany u dorosłych z nawrotem lub opornością na leczenie po przeszczepieniu komórek macierzystych i leczeniu brentuksymabem z wedotyną3.
- Płaskonabłonkowy rak głowy i szyi (SCCHN): niwolumab może być używany w przypadku nawrotu lub przerzutów, zwłaszcza jeśli choroba postępuje mimo wcześniejszego leczenia opartego na pochodnych platyny3.
- Rak urotelialny: wskazaniem jest miejscowo zaawansowany lub przerzutowy rak urotelialny, który nie odpowiada na leczenie chemioterapią opartą na pochodnych platyny4.
Wskazania do stosowania niwolumabu u dzieci i młodzieży
W przypadku połączenia niwolumabu z relatlimabem (Opdualag), lek może być stosowany u młodzieży w wieku 12 lat i starszej z zaawansowanym czerniakiem oraz niską ekspresją PD-L1 na komórkach nowotworu5. W innych wskazaniach niwolumab jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych, a jego stosowanie u dzieci i młodzieży nie zostało zatwierdzone6.
- Zaawansowany czerniak (nieoperacyjny lub przerzutowy) – możliwe zastosowanie od 12 roku życia, wyłącznie w połączeniu z relatlimabem i przy niskiej ekspresji PD-L15.
- Pozostałe nowotwory – niwolumab nie jest zalecany dla dzieci i młodzieży poniżej 18 lat w żadnej innej chorobie nowotworowej6.
Wskazania niwolumabu w połączeniu z innymi substancjami czynnymi
Niwolumab wykazuje jeszcze większą skuteczność w terapii nowotworów, gdy jest stosowany razem z innymi lekami immunoonkologicznymi:
- Połączenie z ipilimumabem – stosowane w leczeniu zaawansowanego czerniaka, szczególnie u pacjentów z niską ekspresją PD-L1 na komórkach guza2.
- Połączenie z relatlimabem – wskazane jako leczenie pierwszego rzutu zaawansowanego czerniaka u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat z ekspresją PD-L1 poniżej 1%5.
Wskazania u innych grup pacjentów
Niektóre grupy pacjentów wymagają szczególnej ostrożności przy stosowaniu niwolumabu. Dotyczy to osób w podeszłym wieku, z chorobami autoimmunologicznymi, po przeszczepach narządów lub z chorobami wymagającymi immunosupresji. W tych przypadkach decyzja o rozpoczęciu terapii powinna być zawsze indywidualnie rozważona, biorąc pod uwagę możliwe korzyści i ryzyko78.
- Osoby starsze: Nie stwierdzono istotnych różnic w skuteczności i bezpieczeństwie między osobami powyżej i poniżej 65 lat w większości badań. Jednak w niektórych wskazaniach dane dotyczące pacjentów powyżej 75 lat są ograniczone6.
- Pacjenci z niewydolnością nerek: Zaleca się ostrożność, zwłaszcza w przypadku zaburzeń czynności nerek, jednak nie ma szczegółowych przeciwwskazań w zatwierdzonych wskazaniach9.
- Kobiety w ciąży: Brak wystarczających danych, dlatego lek nie jest zalecany w ciąży10.
- Niwolumab nie jest przeznaczony do stosowania u dzieci poniżej 12 lat, a w większości nowotworów wyłącznie dla dorosłych.
- Wskazania mogą się różnić w zależności od rodzaju nowotworu, postaci leku oraz możliwości połączenia z innymi substancjami czynnymi.
- Dobór leczenia i jego skuteczność zależą od wielu czynników, w tym od cech biologicznych nowotworu (np. ekspresji PD-L1), wcześniejszego leczenia i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
- W niektórych przypadkach, szczególnie przy terapii skojarzonej, konieczne jest monitorowanie stanu zdrowia i szybka reakcja na ewentualne działania niepożądane.
Tabela – Wskazania niwolumabu w zależności od grupy pacjentów
| Wskazanie | Dorośli | Dzieci > 12 lat | Dzieci < 12 lat | Osoby starsze | Pacjenci z niewydolnością nerek |
|---|---|---|---|---|---|
| Czerniak zaawansowany (monoterapia lub z ipilimumabem) | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Czerniak zaawansowany (z relatlimabem) | Tak | Tak (od 12 lat) | Nie | Tak | Tak |
| Leczenie uzupełniające czerniaka | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Niedrobnokomórkowy rak płuca | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Rak nerkowokomórkowy | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Klasyczny chłoniak Hodgkina | Tak | Nie | Nie | Ograniczone dane | Tak |
| Płaskonabłonkowy rak głowy i szyi | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
| Rak urotelialny | Tak | Nie | Nie | Tak | Tak |
Niwolumab – skuteczna broń w walce z zaawansowanymi nowotworami
Niwolumab to jeden z najważniejszych leków immunoonkologicznych ostatnich lat, wykorzystywany w leczeniu wielu trudnych nowotworów. Jego skuteczność, zwłaszcza w zaawansowanych stadiach czerniaka, raka płuca, nerek, głowy i szyi czy chłoniaka Hodgkina, daje pacjentom nowe szanse na dłuższe i lepsze życie2345. Lek ten może być stosowany samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami czynnymi, co pozwala na indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta. Wskazania do stosowania niwolumabu są jasno określone i dotyczą głównie osób dorosłych, a w przypadku wybranych wskazań – także młodzieży powyżej 12 lat.


















