Nitrofural – porównanie substancji czynnych

Porównanie nitrofuralu, furazydyny i nifuroksazydu – poznaj ich zastosowanie, mechanizm działania, bezpieczeństwo oraz różnice w leczeniu zakażeń skóry, dróg moczowych i biegunek.

Pochodne nitrofuranu – co je łączy?

Pochodne nitrofuranu to grupa substancji przeciwbakteryjnych wykorzystywanych w leczeniu różnych zakażeń. Nitrofural, furazydyna oraz nifuroksazyd należą właśnie do tej grupy. Ich wspólną cechą jest działanie skierowane przeciwko bakteriom, a różnice wynikają przede wszystkim z miejsca działania w organizmie oraz drogi podania¹²³.

• Nitrofural stosuje się miejscowo na skórę, w postaci maści⁴⁵.
• Furazydyna jest lekiem doustnym, używanym głównie w leczeniu zakażeń układu moczowego⁶⁷.
• Nifuroksazyd także przyjmuje się doustnie, ale jego głównym wskazaniem są biegunki pochodzenia bakteryjnego⁸⁹.

Wszystkie te substancje wykazują szerokie działanie przeciwbakteryjne, choć każda z nich jest przeznaczona do innego zastosowania i innego miejsca działania w organizmie¹²³.

Kiedy stosuje się nitrofural, furazydynę i nifuroksazyd?

Różnice między nitrofuralem, furazydyną i nifuroksazydem wynikają przede wszystkim z ich wskazań oraz miejsca działania:

• Nitrofural jest przeznaczony do leczenia bakteryjnych zakażeń skóry (np. zakażenia wywołane przez gronkowce i paciorkowce), a także pomocniczo w leczeniu oparzeń, owrzodzeń oraz profilaktyce zakażeń ran i przeszczepów skórnych¹⁰¹¹.
• Furazydyna stosowana jest doustnie w leczeniu ostrych i przewlekłych niepowikłanych zakażeń dolnych dróg moczowych, głównie wywołanych przez pałeczki Escherichia coli¹²¹³¹⁴.
• Nifuroksazyd jest stosowany doustnie w ostrych i przewlekłych biegunkach pochodzenia bakteryjnego oraz innych schorzeniach przebiegających z biegunką, jak np. ostre zatrucia pokarmowe¹⁵¹⁶¹⁷.

Stosowanie w różnych grupach wiekowych również się różni. Nitrofural nie jest zalecany u dzieci poniżej 12 lat, natomiast furazydyna i nifuroksazyd mogą być stosowane u dzieci, ale w odpowiednich postaciach i dawkach – furazydyna nawet od 3. miesiąca życia w formie zawiesiny, nifuroksazyd od 1. miesiąca życia w postaci zawiesiny doustnej¹⁸¹⁹²⁰.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne – co je różni?

Choć wszystkie trzy substancje są pochodnymi nitrofuranu i mają podobny ogólny mechanizm działania – hamują procesy życiowe bakterii poprzez zaburzenie funkcji enzymów i syntezy białek – różnią się miejscem działania oraz sposobem wchłaniania i wydalania z organizmu¹²³.

• Nitrofural działa głównie miejscowo na skórze. Bardzo słabo wchłania się przez nieuszkodzoną lub poparzoną skórę oraz błony śluzowe, a jego działanie ogranicza się do miejsca aplikacji. Ma dobrą zdolność przenikania w głąb rany²¹²².
• Furazydyna po podaniu doustnym szybko się wchłania i osiąga wysokie stężenia w moczu, co umożliwia skuteczne leczenie zakażeń dróg moczowych. W niewielkim stopniu działa ogólnoustrojowo, a jej główne działanie skupia się właśnie w drogach moczowych²³²⁴²⁵.
• Nifuroksazyd wykazuje działanie głównie w świetle jelita, gdzie zwalcza bakterie wywołujące biegunkę. Po podaniu doustnym wchłania się tylko w niewielkim stopniu (ok. 10–20%), nie działa ogólnoustrojowo i jest szybko wydalany z kałem²⁶²⁷²⁸.

Warto podkreślić, że furazydyna i nifuroksazyd różnią się także zakresem działania na bakterie – furazydyna działa na bakterie wywołujące zakażenia dróg moczowych, natomiast nifuroksazyd jest skuteczny wobec bakterii powodujących biegunki, nie niszcząc przy tym prawidłowej flory jelitowej²³.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – podobieństwa i różnice

Wszystkie trzy substancje mają wspólne przeciwwskazanie, jakim jest nadwrażliwość na dany lek lub inne pochodne nitrofuranu²⁹³⁰³¹. Jednak poszczególne leki różnią się innymi przeciwwskazaniami:

• Nitrofural: nie stosować u dzieci poniżej 12 lat ze względu na brak danych o bezpieczeństwie. Ostrożność należy zachować w przypadku pojawienia się podrażnienia, wysypki lub obrzęku – wtedy należy przerwać stosowanie¹⁸³².
• Furazydyna: nie stosować w pierwszym trymestrze ciąży, w ciężkiej niewydolności nerek, w rozpoznanej polineuropatii (np. cukrzycowej) oraz u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. U dzieci poniżej 2 lat dawkowanie powinno być ustalone indywidualnie przez lekarza³⁰³³³⁴.
• Nifuroksazyd: nie stosować u wcześniaków i noworodków poniżej 1 miesiąca życia. Należy unikać stosowania u osób z nietolerancją niektórych cukrów oraz w przypadku ciężkiej reakcji alergicznej na lek³¹³⁵³⁶.

Dodatkowo, furazydyna wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami czynności nerek i wątroby oraz u pacjentów z cukrzycą, ze względu na ryzyko powikłań neurologicznych³⁷³⁸³⁹. W przypadku nifuroksazydu ważne jest, aby nie stosować go dłużej niż 7 dni i zapewnić odpowiednie nawodnienie organizmu⁴⁰⁴¹.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, kierowców i osób z chorobami nerek lub wątroby

Wybór odpowiedniej substancji czynnej zależy także od grupy pacjentów i ich szczególnych potrzeb:

• Dzieci: Nitrofural nie jest zalecany poniżej 12 lat, furazydyna może być stosowana od 3. miesiąca życia w zawiesinie, a nifuroksazyd od 1. miesiąca życia w zawiesinie¹⁸¹⁹²⁰.
• Kobiety w ciąży: Nitrofural można stosować tylko wtedy, gdy korzyść przewyższa ryzyko, nie ma badań klinicznych potwierdzających bezpieczeństwo⁴². Furazydyna jest przeciwwskazana w pierwszym trymestrze oraz w końcowej fazie ciąży i podczas porodu z powodu ryzyka niedokrwistości u noworodka⁴³⁴⁴⁴⁵. Nifuroksazyd nie jest zalecany w ciąży z powodu braku wystarczających danych o bezpieczeństwie⁴⁶⁴⁷⁴⁸.
• Karmienie piersią: Nitrofural – brak danych, należy zachować ostrożność⁴². Furazydyna i nifuroksazyd – nie zaleca się stosowania podczas karmienia piersią⁴³⁴⁶.
• Kierowcy: Nitrofural i nifuroksazyd nie wpływają na zdolność prowadzenia pojazdów⁴⁹⁵⁰⁵¹. Furazydyna – brak danych, ale mogą wystąpić objawy niepożądane, które mogą wpłynąć na prowadzenie pojazdów⁵²⁵³⁵⁴.
• Osoby z chorobami nerek i wątroby: Furazydyna jest przeciwwskazana w ciężkiej niewydolności nerek, a u osób z chorobami wątroby i nerek należy zachować szczególną ostrożność³⁰³³³⁴. Nifuroksazyd nie wykazuje istotnych przeciwwskazań w tych grupach, ale należy zachować ostrożność⁴⁰.

Tabela porównawcza: nitrofural, furazydyna, nifuroksazyd

Nitrofural, furazydyna i nifuroksazyd – różnice, które warto znać

Podsumowując, nitrofural, furazydyna i nifuroksazyd to leki należące do tej samej grupy, ale każdy z nich ma odmienne zastosowanie, mechanizm działania i profil bezpieczeństwa. Nitrofural stosuje się miejscowo na skórę, furazydyna doustnie w zakażeniach układu moczowego, a nifuroksazyd doustnie w biegunkach bakteryjnych. Różnią się one także dostępnością dla dzieci i kobiet w ciąży oraz przeciwwskazaniami. Znajomość tych różnic pozwala na bezpieczne i skuteczne stosowanie leków w odpowiednich wskazaniach⁴¹²¹⁵.