REKLAMA

Nilotynib, imatynib i bosutynib to nowoczesne leki stosowane w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej. Różnią się skutecznością, bezpieczeństwem i zastosowaniem w różnych grupach pacjentów.

Porównanie substancji czynnych stosowanych w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej

W tej analizie skupiamy się na porównaniu trzech nowoczesnych substancji czynnych: nilotynibu, imatynibu oraz bosutynibu. Wszystkie należą do grupy leków nazywanych inhibitorami kinazy tyrozynowej BCR-ABL. Leki te stosowane są przede wszystkim w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia, ale różnią się między sobą zarówno pod względem skuteczności, jak i zastosowania w różnych grupach pacjentów123.

Podobieństwa między tymi substancjami wynikają z ich mechanizmu działania – wszystkie hamują aktywność białka BCR-ABL, które odgrywa kluczową rolę w rozwoju białaczki. Leki te są dostępne w postaci doustnej, a ich stosowanie znacząco poprawiło wyniki leczenia CML zarówno u dorosłych, jak i u dzieci123.

Wskazania do stosowania i zakres zastosowania

Wszystkie trzy substancje czynne są stosowane w leczeniu przewlekłej białaczki szpikowej (CML) z chromosomem Philadelphia, jednak różnią się szczegółami dotyczącymi wskazań oraz zastosowania w różnych fazach choroby i u różnych grup pacjentów123.

  • Nilotynib stosuje się u dorosłych, dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej, a także u pacjentów z opornością lub nietolerancją na wcześniejsze leczenie, w tym imatynibem1.
  • Imatynib to lek pierwszego wyboru u dorosłych, dzieci i młodzieży z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej, a także u pacjentów z chorobą oporną lub w fazie akceleracji czy przełomu blastycznego. Stosuje się go również w innych nowotworach, takich jak ostre białaczki limfoblastyczne z chromosomem Philadelphia czy guzy podścieliskowe przewodu pokarmowego2.
  • Bosutynib jest wskazany u dorosłych z nowo rozpoznaną CML w fazie przewlekłej, a także u tych, u których wcześniejsze leczenie innymi inhibitorami kinazy tyrozynowej (w tym imatynibem i nilotynibem) było nieskuteczne lub nietolerowane3.

Warto zaznaczyć, że nilotynib i imatynib są dopuszczone do stosowania u dzieci i młodzieży, natomiast bosutynib nie jest zalecany u osób poniżej 18 roku życia ze względu na brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności w tej grupie wiekowej124.

Ważne: Nilotynib oraz imatynib można stosować zarówno u dorosłych, jak i dzieci z CML w fazie przewlekłej, ale tylko nilotynib i imatynib są zarejestrowane do stosowania u pacjentów pediatrycznych. Bosutynib jest stosowany wyłącznie u dorosłych, szczególnie gdy inne leki okazały się nieskuteczne lub były źle tolerowane124.

Mechanizm działania i różnice w działaniu

Wszystkie trzy leki działają poprzez blokowanie aktywności białka BCR-ABL, które jest odpowiedzialne za rozwój CML. Jednak każdy z nich ma nieco inny profil działania i zakres skuteczności wobec różnych mutacji białka BCR-ABL563.

  • Nilotynib wykazuje wysokie powinowactwo do miejsca wiązania ATP w białku BCR-ABL i skutecznie hamuje zarówno białko niezmutowane, jak i większość jego zmutowanych form, w tym takie, które są oporne na imatynib5.
  • Imatynib blokuje aktywność kinazy tyrozynowej BCR-ABL oraz innych kinaz, jak KIT czy PDGFR. Jest to lek o szerokim zastosowaniu, ale nie działa na niektóre mutacje, które mogą pojawić się w trakcie leczenia6.
  • Bosutynib to lek z tej samej grupy, ale wykazuje inną aktywność wobec wybranych mutacji i jest przeznaczony głównie dla pacjentów, u których inne leki nie przyniosły oczekiwanych rezultatów lub nie były tolerowane3.

Nilotynib działa szybciej i skuteczniej niż imatynib w uzyskiwaniu głębokiej odpowiedzi molekularnej w pierwszych miesiącach leczenia. Imatynib jest lekiem o udokumentowanej skuteczności w długoterminowej terapii, a bosutynib jest skuteczny w sytuacjach, gdy występuje oporność lub nietolerancja na wcześniejsze terapie73.

Pod względem farmakokinetyki, nilotynib jest metabolizowany głównie w wątrobie, podobnie jak imatynib i bosutynib. Jednak nilotynib powinien być przyjmowany na czczo (co najmniej 2 godziny po posiłku i co najmniej godzinę przed kolejnym posiłkiem), podczas gdy imatynib i bosutynib przyjmuje się z posiłkiem, co wpływa na wchłanianie i bezpieczeństwo stosowania894.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Każda z tych substancji czynnych ma pewne przeciwwskazania i wymaga zachowania szczególnej ostrożności u określonych grup pacjentów101112.

  • Nilotynib jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik leku. Wymaga szczególnej ostrożności u pacjentów z chorobami serca, ryzykiem wydłużenia odstępu QT, a także u osób z zaburzeniami wątroby lub trzustki. Nilotynib może powodować zaburzenia lipidowe i podwyższenie poziomu glukozy, dlatego przed rozpoczęciem leczenia zalecane są odpowiednie badania13.
  • Imatynib nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub inne składniki preparatu. Wymaga zachowania ostrożności u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby i nerek oraz u osób z chorobami serca, ze względu na ryzyko zatrzymania płynów i obrzęków14.
  • Bosutynib jest przeciwwskazany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną, a także u pacjentów z niewydolnością wątroby. Wymaga ostrożności u osób z chorobami serca, nerek oraz u tych, którzy przebyli niedawno istotne zaburzenia żołądka i jelit12.

Niektóre przeciwwskazania są wspólne dla wszystkich trzech leków – przede wszystkim nadwrażliwość na daną substancję czynną. Różnice pojawiają się przy chorobach wątroby (bosutynib jest przeciwwskazany przy niewydolności wątroby) oraz przy ryzyku zaburzeń rytmu serca (szczególnie przy nilotynibie)1012.

Bezpieczeństwo stosowania w szczególnych grupach pacjentów

Wybór odpowiedniego leku zależy również od wieku pacjenta, stanu zdrowia oraz innych współistniejących chorób151617.

  • Dzieci i młodzież: Nilotynib i imatynib są zarejestrowane do stosowania u dzieci i młodzieży z CML, przy czym nilotynib zaleca się od 2 roku życia. Bosutynib nie jest zalecany w tej grupie pacjentów124.
  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy leki nie są zalecane w ciąży, chyba że leczenie jest absolutnie konieczne, a korzyść przewyższa ryzyko dla płodu. Kobiety w wieku rozrodczym powinny stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii. Nie zaleca się także karmienia piersią podczas leczenia i przez określony czas po jego zakończeniu151617.
  • Pacjenci z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby: Imatynib i nilotynib mogą być stosowane z zachowaniem ostrożności, dostosowując dawkę do stopnia niewydolności narządu. Bosutynib jest przeciwwskazany u osób z niewydolnością wątroby, a dawkę należy zmniejszyć u pacjentów z zaburzeniami nerek1817.
  • Kierowcy i osoby obsługujące maszyny: Wszystkie trzy leki mogą wywoływać działania niepożądane, takie jak zawroty głowy, zmęczenie czy zaburzenia widzenia. Zaleca się ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i obsłudze maszyn do czasu ustąpienia tych objawów19204.

Dodatkowo, u dzieci leczonych nilotynibem i imatynibem obserwowano możliwe opóźnienie wzrostu – konieczne jest regularne monitorowanie wzrostu podczas terapii2122.

Ważne dla pacjentów:

  • Nilotynib przyjmuje się na czczo, a imatynib i bosutynib – z posiłkiem. Nieprawidłowe przyjmowanie leku może zwiększać ryzyko działań niepożądanych.
  • Wszystkie leki mogą wchodzić w interakcje z innymi preparatami, w tym z popularnymi antybiotykami, lekami przeciwgrzybiczymi czy lekami przeciwpadaczkowymi.
  • Regularne badania krwi i kontrola pracy wątroby, serca oraz poziomu cukru są ważne podczas leczenia.
  • Niektóre leki mogą powodować zatrzymanie płynów, podwyższenie poziomu cholesterolu i glukozy.

Tabela porównawcza: nilotynib, imatynib i bosutynib

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Nilotynib Nowo rozpoznana CML Ph+ (dorośli, dzieci), CML Ph+ oporna lub nietolerująca innych leków Od 2 r.ż.; dawka zależna od powierzchni ciała1 Nie zaleca się, tylko w razie konieczności15 Ostrożność, jeśli wystąpią objawy jak zawroty głowy19
Imatynib Nowo rozpoznana CML Ph+ (dorośli, dzieci), CML Ph+ w fazie akceleracji, przełomie blastycznym; inne nowotwory Od 2 r.ż.; dawka zależna od powierzchni ciała2 Nie zaleca się, tylko w razie konieczności16 Ostrożność, możliwe zawroty głowy, senność20
Bosutynib Nowo rozpoznana CML Ph+ (dorośli), CML Ph+ oporna lub nietolerująca innych leków Lek nie jest przeznaczony dla dzieci4 Nie zaleca się, tylko w razie konieczności17 Ostrożność, jeśli wystąpią objawy jak zawroty głowy4

Nilotynib a inne inhibitory kinazy tyrozynowej w leczeniu CML – podsumowanie praktyczne

Nilotynib, imatynib i bosutynib to leki celowane, które znacząco poprawiły leczenie przewlekłej białaczki szpikowej. Każdy z nich ma swoje zalety i ograniczenia. Nilotynib jest szczególnie skuteczny u pacjentów z opornością na imatynib oraz u tych, którzy wymagają szybkiego uzyskania głębokiej odpowiedzi molekularnej. Imatynib pozostaje lekiem pierwszego wyboru u wielu pacjentów, także dzieci, i jest szeroko stosowany w różnych nowotworach hematologicznych. Bosutynib natomiast stanowi opcję dla dorosłych, którzy nie tolerują lub nie odpowiadają na leczenie innymi inhibitorami kinazy tyrozynowej.

Wybór leku powinien być dostosowany do wieku, ogólnego stanu zdrowia, wcześniejszego leczenia oraz obecności chorób współistniejących. Kluczowe są regularne kontrole, przestrzeganie zasad przyjmowania leku oraz informowanie lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach i występujących objawach niepożądanych13144.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się nilotynib od imatynibu?

Nilotynib jest skuteczniejszy u części pacjentów opornych na imatynib i szybciej prowadzi do głębokiej odpowiedzi molekularnej12.

Czy bosutynib można stosować u dzieci?

Nie, bosutynib nie jest zalecany do stosowania u dzieci ze względu na brak danych o bezpieczeństwie i skuteczności1.

Który lek wybrać w ciąży – nilotynib, imatynib czy bosutynib?

Żaden z tych leków nie jest zalecany w ciąży, chyba że leczenie jest absolutnie konieczne12.

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania nilotynibu?

Główne przeciwwskazania to nadwrażliwość na nilotynib, zaburzenia rytmu serca, ciężkie zaburzenia czynności wątroby i cukrzyca1.

Czy podczas leczenia nilotynibem można prowadzić samochód?

Można, jeśli nie występują objawy takie jak zawroty głowy czy zaburzenia widzenia1.

REKLAMA