Jak działa natalizumab?

Natalizumab należy do grupy leków immunosupresyjnych, które działają wybiórczo na układ odpornościowy. Jego działanie polega na blokowaniu cząsteczek odpowiedzialnych za przemieszczanie się komórek odpornościowych do ośrodkowego układu nerwowego. Dzięki temu zmniejsza się proces zapalny w mózgu i rdzeniu kręgowym, który leży u podstaw stwardnienia rozsianego123. Takie działanie pozwala ograniczyć uszkodzenia nerwów oraz zmniejszyć liczbę rzutów choroby.

Wskazania do stosowania natalizumabu

Natalizumab jest wskazany do stosowania w leczeniu ustępująco-nawracającej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS) o dużej aktywności, zarówno w monoterapii, jak i u pacjentów, którzy nie uzyskali poprawy po innych lekach modyfikujących przebieg choroby456.

Wskazania u dorosłych

Natalizumab jest przeznaczony do stosowania u dorosłych pacjentów z RRMS w dwóch głównych grupach:

  • Pacjenci z wysoce aktywną postacią choroby – mimo pełnego i prawidłowego cyklu leczenia co najmniej jednym innym lekiem modyfikującym przebieg stwardnienia rozsianego (DMT), u których choroba nadal wykazuje dużą aktywność. Oznacza to, że mimo leczenia nadal występują częste rzuty lub postęp choroby456.
  • Pacjenci z szybko rozwijającą się, ciężką postacią RRMS – zdefiniowaną jako co najmniej dwa rzuty choroby powodujące niepełnosprawność w ciągu jednego roku oraz obecność przynajmniej jednej zmiany aktywnej w badaniu rezonansu magnetycznego (MRI) mózgu, czyli zmiany ulegającej wzmocnieniu po podaniu kontrastu lub znaczące zwiększenie liczby zmian widocznych w MRI789.
Ważne dla pacjentów:

  • Natalizumab stosuje się wyłącznie w leczeniu stwardnienia rozsianego o dużej aktywności, gdy inne terapie nie przyniosły oczekiwanych efektów lub gdy choroba rozwija się bardzo szybko.
  • Lek jest przeznaczony do stosowania wyłącznie pod ścisłym nadzorem lekarza specjalisty doświadczonego w leczeniu stwardnienia rozsianego.
  • Przed włączeniem natalizumabu konieczna jest ocena dotychczasowego leczenia i dokładna diagnostyka, w tym badania obrazowe mózgu.
  • Wskazania nie obejmują innych chorób neurologicznych ani innych postaci stwardnienia rozsianego niż RRMS.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Chociaż natalizumab jest oficjalnie zarejestrowany do stosowania u dorosłych, zgromadzone dane kliniczne wskazują na skuteczność tej substancji także u dzieci i młodzieży z RRMS, szczególnie w wieku powyżej 14 lat101112. W metaanalizach opisano zmniejszenie liczby rzutów choroby oraz stabilizację stanu neurologicznego u młodszych pacjentów, jednak decyzja o zastosowaniu natalizumabu w tej grupie powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza prowadzącego.

  • Stosowanie natalizumabu u dzieci poniżej 18. roku życia nie jest standardem i powinno być rozważane tylko w przypadkach dużej aktywności RRMS, gdy inne terapie nie są skuteczne101112.
  • Większość danych dotyczy młodzieży powyżej 14 lat.
  • Nie stosuje się natalizumabu u dzieci w innych wskazaniach niż RRMS.

Wskazania w zależności od postaci i drogi podania

Natalizumab występuje w kilku postaciach: koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej oraz roztwór do wstrzykiwań podskórnych. Niezależnie od drogi podania, wskazania pozostają takie same – leczenie RRMS o dużej aktywności u dorosłych. Różnice mogą dotyczyć schematów dawkowania i nadzoru lekarskiego23.

Połączenia z innymi substancjami czynnymi

Natalizumab jest przeznaczony do stosowania w monoterapii. Nie jest zalecane łączenie go z innymi lekami immunosupresyjnymi lub przeciwnowotworowymi, ponieważ może to zwiększać ryzyko poważnych działań niepożądanych, takich jak zakażenia oportunistyczne131415. Możliwe jest natomiast krótkotrwałe łączenie natalizumabu z kortykosteroidami w celu leczenia ostrych rzutów RRMS131415.

Specjalne grupy pacjentów

W Charakterystykach Produktu Leczniczego nie opisano szczególnych ograniczeń ani wskazań dla osób starszych czy pacjentów z niewydolnością nerek. Jeśli chodzi o kobiety w ciąży, brak jest szczegółowych zaleceń dotyczących stosowania natalizumabu w tym okresie, dlatego decyzja o leczeniu powinna być podejmowana indywidualnie przez lekarza prowadzącego161718.

Tabela: Wskazania natalizumabu w różnych grupach pacjentów

Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
RRMS o dużej aktywności (po nieskuteczności innych DMT) Tak Tak, indywidualna decyzja lekarska Nie Tak Tak
RRMS o szybkim i ciężkim przebiegu Tak Tak, indywidualna decyzja lekarska Nie Tak Tak

410511612

Natalizumab – bezpieczeństwo i ograniczenia stosowania:

  • Leczenie natalizumabem wymaga regularnej kontroli, w tym badań MRI oraz monitorowania ryzyka wystąpienia rzadkich, ale poważnych działań niepożądanych, takich jak PML (postępująca wieloogniskowa leukoencefalopatia).
  • Przed rozpoczęciem terapii należy wykonać badania w kierunku obecności przeciwciał anty-JCV, które pomagają ocenić ryzyko powikłań.
  • Nie zaleca się stosowania natalizumabu równocześnie z innymi lekami immunosupresyjnymi.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów neurologicznych lub infekcji należy natychmiast zgłosić się do lekarza.

Natalizumab – skuteczność i znaczenie w leczeniu RRMS

Natalizumab stanowi ważną opcję terapeutyczną dla osób z ustępująco-nawracającą postacią stwardnienia rozsianego, u których inne terapie nie przynoszą oczekiwanych rezultatów lub choroba rozwija się wyjątkowo szybko. Dzięki udokumentowanej skuteczności w ograniczaniu liczby rzutów i spowalnianiu postępu niepełnosprawności, może znacząco poprawić jakość życia pacjentów192021. Odpowiedni dobór pacjentów i ścisły nadzór lekarski są kluczowe dla uzyskania najlepszych efektów leczenia oraz bezpieczeństwa terapii.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się natalizumab?

Natalizumab stosuje się w leczeniu ustępująco-nawracającej postaci stwardnienia rozsianego (RRMS) o dużej aktywności u dorosłych, zwłaszcza gdy inne terapie nie przynoszą efektów lub choroba rozwija się szybko123.

Czy natalizumab można stosować u dzieci?

Natalizumab nie jest standardowo zalecany u dzieci, ale może być rozważany u młodzieży powyżej 14 lat z RRMS o dużej aktywności, gdy inne terapie są nieskuteczne456.

W jakiej postaci podaje się natalizumab?

Natalizumab dostępny jest jako koncentrat do sporządzania roztworu do infuzji dożylnej oraz jako roztwór do wstrzykiwań podskórnych78.

Czy natalizumab można łączyć z innymi lekami na stwardnienie rozsiane?

Natalizumab powinien być stosowany w monoterapii. Łączenie z innymi lekami immunosupresyjnymi jest przeciwwskazane ze względu na ryzyko powikłań91011.