Mocznik (13C) – porównanie substancji czynnych

Mocznik (13C) oraz mocznik stosowane są w różnych celach – pierwszy w diagnostyce zakażenia H. pylori, drugi głównie w leczeniu skóry i paznokci.

Porównanie: mocznik (13C) i mocznik – podobieństwa i różnice

Obie substancje – mocznik (13C) i mocznik – mają wspólne korzenie chemiczne, jednak w praktyce medycznej ich zastosowania są całkowicie różne¹². Mocznik (13C) to specjalnie znakowana izotopem węgla 13C odmiana mocznika, wykorzystywana głównie jako środek diagnostyczny w testach oddechowych. Z kolei tradycyjny mocznik, będący naturalnym składnikiem organizmu, stosowany jest przede wszystkim w leczeniu dermatologicznym, w preparatach do skóry i paznokci³⁴.

Obie substancje są związkami chemicznymi należącymi do grupy amidów i mają zbliżoną budowę, co pozwala na ich szybkie wchłanianie i wydalanie z organizmu. Różnią się jednak zastosowaniami i postaciami leków: mocznik (13C) występuje w formie tabletek rozpuszczalnych i proszków do sporządzania roztworów doustnych, natomiast mocznik spotykany jest najczęściej w maściach i kremach do stosowania na skórę lub w połączeniach z innymi substancjami czynnymi³⁴.

Wskazania do stosowania – diagnostyka kontra leczenie skóry

• Mocznik (13C) stosowany jest wyłącznie w diagnostyce zakażenia żołądka lub dwunastnicy bakterią Helicobacter pylori. Wykorzystywany jest w testach oddechowych u dorosłych, młodzieży oraz dzieci powyżej 3. roku życia, w zależności od produktu⁵⁶⁷.
• Mocznik w postaci maści, kremów lub płynów używany jest w leczeniu chorób skóry przebiegających z nadmiernym rogowaceniem, takich jak łuszczyca, rybia łuska, atopowe zapalenie skóry, a także w leczeniu zakażeń grzybiczych paznokci (często w połączeniu z bifonazolem) oraz innych problemów dermatologicznych⁸⁹.

Warto zaznaczyć, że testy oddechowe z użyciem mocznika (13C) są stosowane zarówno u dorosłych, jak i u dzieci (w odpowiednich dawkach i pod ścisłym nadzorem), natomiast preparaty z mocznikiem do leczenia skóry i paznokci mogą być używane również u dzieci, choć często doświadczenie kliniczne w tej grupie wiekowej jest ograniczone¹⁰¹¹.

Mechanizm działania – co je łączy, co różni?

Obie substancje – mocznik (13C) i mocznik – po podaniu doustnym lub miejscowym wchłaniają się szybko do organizmu¹². Różni je jednak mechanizm działania i cel zastosowania:

• Mocznik (13C) po spożyciu jest rozkładany w żołądku przez enzym ureazę, produkowaną przez bakterie Helicobacter pylori. W wyniku tego procesu powstaje dwutlenek węgla, który można wykryć w wydychanym powietrzu, co pozwala na diagnozowanie obecności tej bakterii¹³¹⁴¹⁵.
• Mocznik w preparatach dermatologicznych wykazuje działanie keratolityczne – zmiękcza i złuszcza zrogowaciały naskórek, ułatwia wchłanianie innych substancji czynnych i poprawia nawilżenie skóry. Dodatkowo, w połączeniu z innymi lekami (np. bifonazolem), zwiększa ich skuteczność w leczeniu zakażeń grzybiczych paznokci¹⁶¹⁷.

Farmakokinetyka obu substancji również wykazuje pewne podobieństwa – zarówno mocznik (13C), jak i mocznik są szybko wchłaniane i rozprowadzane w płynach ustrojowych, a następnie wydalane z moczem¹². Jednak tylko dla preparatów doustnych dokładnie opisano losy leku w organizmie, podczas gdy dla preparatów stosowanych miejscowo resorpcja jest minimalna i nie ma znaczenia klinicznego¹⁸.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co zwrócić uwagę?

• Mocznik (13C) nie powinien być stosowany u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik pomocniczy oraz u pacjentów z infekcjami żołądka czy zanikowym nieżytem żołądka, które mogą zakłócać wynik testu¹⁹²⁰.
• Mocznik w preparatach do stosowania na skórę nie powinien być stosowany u osób uczulonych na tę substancję lub inne składniki preparatu. W przypadku niektórych produktów przeciwwskazane jest stosowanie na uszkodzoną skórę, błony śluzowe lub duże powierzchnie ciała²¹.

Wspólne dla obu substancji są przeciwwskazania dotyczące nadwrażliwości na składniki preparatu, jednak różnią się one ze względu na inne zastosowania i drogi podania.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży i innych grup

• Mocznik (13C) może być stosowany u dzieci powyżej 3. roku życia (w odpowiednich testach i dawkach)⁶, natomiast u młodszych dzieci nie zaleca się jego stosowania z powodu braku danych dotyczących skuteczności i bezpieczeństwa²². W ciąży i podczas karmienia piersią testy z użyciem mocznika (13C) uznawane są za bezpieczne, ponieważ dawka diagnostyczna jest bardzo niska i nie stanowi zagrożenia²³²⁴.
• Mocznik w preparatach miejscowych może być stosowany u dzieci, choć w niektórych przypadkach zaleca się szczególną ostrożność, zwłaszcza u niemowląt i małych dzieci¹¹. W ciąży i podczas karmienia piersią miejscowe stosowanie mocznika jest zazwyczaj bezpieczne, o ile nie jest nakładany na duże powierzchnie skóry²⁵.

W przypadku kierowców i osób obsługujących maszyny, zarówno mocznik (13C), jak i miejscowe preparaty z mocznikiem nie mają wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów²⁶²⁷²⁸.

Porównanie w pigułce – tabela najważniejszych cech

Mocznik (13C) i mocznik – różne zastosowania, wspólna skuteczność

Podsumowując, mimo podobnej nazwy i budowy chemicznej, mocznik (13C) i tradycyjny mocznik są wykorzystywane w zupełnie innych celach medycznych. Mocznik (13C) służy jako bezpieczny i skuteczny środek diagnostyczny w testach oddechowych wykrywających zakażenie Helicobacter pylori, zarówno u dzieci, jak i dorosłych⁵⁶⁷. Z kolei mocznik stosowany miejscowo na skórę i paznokcie pomaga w leczeniu chorób dermatologicznych, zmiękczając zrogowaciały naskórek i wspomagając działanie innych substancji czynnych¹⁶¹⁷. Obie substancje są dobrze tolerowane, a ich bezpieczeństwo potwierdzają liczne badania oraz praktyka kliniczna, pod warunkiem stosowania zgodnie z przeznaczeniem i zaleceniami lekarza.