Czym jest miwakurium i kiedy należy zachować ostrożność?

Miwakurium (znane także jako Mivacurium lub Mivacurii chloridum) to lek należący do grupy zwiotczających mięśnie, który działa poprzez blokowanie przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Jest wykorzystywany głównie w trakcie znieczulenia ogólnego w celu rozluźnienia mięśni szkieletowych, ułatwienia intubacji dotchawiczej oraz prowadzenia wentylacji mechanicznej u dorosłych i dzieci powyżej 2 miesiąca życia12. Miwakurium podaje się wyłącznie dożylnie, w warunkach szpitalnych, pod ścisłym nadzorem anestezjologa, ponieważ poraża mięśnie oddechowe, nie wyłączając świadomości pacjenta34.

Stosowanie miwakurium nie zawsze jest bezpieczne – istnieją sytuacje, w których lek ten jest przeciwwskazany (czyli nie wolno go stosować w żadnym wypadku) oraz takie, gdzie można go użyć tylko w wyjątkowych przypadkach, po dokładnej ocenie ryzyka przez lekarza. Istnieją również okoliczności, w których należy zachować szczególną ostrożność – wtedy lekarz może zdecydować się na podanie leku, ale z zastosowaniem specjalnych środków bezpieczeństwa i monitorowania stanu pacjenta34.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy miwakurium jest całkowicie zakazane?

  • Nadwrażliwość na miwakurium lub którąkolwiek substancję pomocniczą – jeśli u pacjenta wystąpiła w przeszłości reakcja alergiczna na miwakurium lub składniki pomocnicze, nie wolno stosować tego leku. Podanie może wywołać ciężką reakcję alergiczną, zagrażającą życiu56.
  • Obecność atypowego genu cholinoesterazy osoczowej (homozygotyzm) – osoby, które są homozygotami pod względem tzw. atypowego genu kodującego cholinoesterazę osoczową, są niezwykle wrażliwe na działanie miwakurium. Podanie nawet niewielkiej dawki może spowodować długotrwałe i głębokie zwiotczenie mięśni, co może prowadzić do poważnych problemów z oddychaniem i konieczności długotrwałej wentylacji mechanicznej56.

Przeciwwskazania względne – kiedy miwakurium można zastosować tylko wyjątkowo?

W niektórych przypadkach stosowanie miwakurium jest możliwe, ale wymaga bardzo dokładnej oceny przez lekarza i ścisłego monitorowania pacjenta. Do takich sytuacji należą:

  • Przebyta nadwrażliwość na inne leki zwiotczające mięśnie – istnieje duże ryzyko tzw. nadwrażliwości krzyżowej, czyli reakcji alergicznej również na miwakurium, jeśli wcześniej pacjent źle zareagował na inne leki z tej grupy. U takich osób lek stosuje się tylko wtedy, gdy jest to absolutnie konieczne78.
  • Ciąża – miwakurium może być stosowane w ciąży tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad potencjalnym zagrożeniem dla płodu. Aktywność enzymu rozkładającego lek (cholinoesterazy) jest w ciąży obniżona, co może powodować dłuższe działanie leku94.
  • Stosowanie u noworodków i niemowląt poniżej 2 miesiąca życia – brak jest wystarczających danych potwierdzających bezpieczeństwo stosowania miwakurium w tej grupie wiekowej, dlatego jego użycie nie jest zalecane1011.
Ważne informacje dla pacjentów z zaburzeniami cholinoesterazy:

  • Miwakurium jest rozkładane przez enzym – cholinoesterazę osoczową. W niektórych chorobach, stanach lub po zabiegach jej aktywność może być znacznie zmniejszona.
  • Dotyczy to m.in. przewlekłych chorób, wyniszczenia, nowotworów, niedożywienia, ciężkich zakażeń, niewydolności wątroby i nerek, a także ciąży i okresu połogu.
  • W tych przypadkach podanie standardowej dawki miwakurium może prowadzić do przedłużonego i niebezpiecznego zwiotczenia mięśni, wymagającego dłuższej wentylacji mechanicznej.
  • W razie wystąpienia takich okoliczności, lekarz może zdecydować o zmniejszeniu dawki lub zastosowaniu innego leku.

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu miwakurium?

W wielu sytuacjach miwakurium nie jest bezwzględnie przeciwwskazany, ale wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarza i odpowiedniego dostosowania dawki. Należy do nich:

  • Zmniejszona aktywność cholinoesterazy osoczowej – w wyniku niektórych chorób (np. ciężka postać tężca, gruźlica, przewlekłe zakażenia), wyniszczenia organizmu, nowotworów, przewlekłej anemii, niedożywienia, oparzeń, chorób serca, niewydolności wątroby lub nerek, a także po niektórych zabiegach (np. przetoczenie osocza, plazmafereza, krążenie pozaustrojowe) aktywność enzymu rozkładającego miwakurium może być obniżona. Może to prowadzić do przedłużonego działania leku34.
  • Oparzenia – pacjenci z oparzeniami mogą wykazywać zarówno oporność na lek, jak i zwiększoną wrażliwość, jeśli aktywność cholinoesterazy jest obniżona. W takich przypadkach konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki i uważne monitorowanie działania leku1213.
  • Miastenia i inne choroby nerwowo-mięśniowe – pacjenci z tymi schorzeniami są znacznie bardziej wrażliwi na działanie miwakurium i mogą wymagać znacznie niższych dawek1415.
  • Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i gospodarki elektrolitowej – mogą wpływać na wrażliwość organizmu na lek, powodując konieczność zmiany dawkowania1416.
  • Pacjenci z dychawicą oskrzelową lub nadwrażliwością na histaminę – miwakurium może wywołać objawy takie jak zaczerwienienie skóry, spadek ciśnienia czy skurcz oskrzeli, zwłaszcza po szybkim podaniu. Lek należy podawać powoli i pod ścisłą obserwacją1213.
  • Stosowanie innych leków wpływających na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe lub aktywność cholinoesterazy – niektóre leki mogą wzmocnić lub osłabić działanie miwakurium, a także wydłużyć jego działanie poprzez wpływ na enzymy rozkładające lek1718.
Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa stosowania miwakurium:

  • Lek powinien być zawsze podawany przez wykwalifikowanego anestezjologa w warunkach umożliwiających natychmiastowe przeprowadzenie intubacji i wentylacji mechanicznej.
  • Przed podaniem miwakurium lekarz powinien zebrać dokładny wywiad dotyczący nadwrażliwości na leki oraz chorób przewlekłych, które mogą wpływać na metabolizm leku.
  • W przypadku podejrzenia zaburzeń aktywności cholinoesterazy konieczne jest odpowiednie dostosowanie dawki i ścisłe monitorowanie działania leku.
  • Po zakończeniu działania leku należy upewnić się, że pacjent odzyskał pełną sprawność mięśni oddechowych przed zakończeniem wentylacji mechanicznej.

Tabela podsumowująca przeciwwskazania miwakurium

Przeciwwskazanie Typ (bezwzględne/względne)
Nadwrażliwość na miwakurium lub substancje pomocnicze Przeciwwskazane
Homozygotyzm atypowego genu cholinoesterazy osoczowej Przeciwwskazane
Nadwrażliwość na inne leki zwiotczające mięśnie Należy zachować ostrożność
Ciąża Należy zachować ostrożność
Noworodki i niemowlęta poniżej 2 miesięcy Należy zachować ostrożność
Zmniejszona aktywność cholinoesterazy osoczowej (np. przewlekłe choroby, oparzenia, wyniszczenie, niewydolność wątroby/nerek, ciąża, po zabiegach) Należy zachować ostrożność
Miastenia i inne choroby nerwowo-mięśniowe Należy zachować ostrożność
Zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej i gospodarki elektrolitowej Należy zachować ostrożność
Dychawica oskrzelowa, nadwrażliwość na histaminę Należy zachować ostrożność
Stosowanie innych leków wpływających na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe lub aktywność cholinoesterazy Należy zachować ostrożność

Miwakurium – kiedy nie można go stosować, a kiedy należy być ostrożnym?

Miwakurium to skuteczny i krótko działający środek zwiotczający mięśnie, który ułatwia prowadzenie znieczulenia ogólnego i zabiegów wymagających rozluźnienia mięśni. Jednak nie każdy pacjent może bezpiecznie przyjąć ten lek. Bezwzględne przeciwwskazania obejmują nadwrażliwość na substancję czynną oraz obecność rzadkiej wady genetycznej dotyczącej cholinoesterazy osoczowej. Istnieje także wiele sytuacji, w których miwakurium można stosować wyłącznie z dużą ostrożnością, po indywidualnej ocenie ryzyka i odpowiednim dostosowaniu dawki. Dzięki odpowiedniemu nadzorowi i ostrożności, ryzyko powikłań związanych z zastosowaniem miwakurium można zminimalizować, a pacjenci mogą bezpiecznie skorzystać z jego działania podczas zabiegów operacyjnych5634.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są główne przeciwwskazania do stosowania miwakurium?

Bezwzględne przeciwwskazania to nadwrażliwość na miwakurium oraz obecność homozygotycznej postaci atypowego genu cholinoesterazy osoczowej56.

Czy miwakurium można stosować u dzieci?

Miwakurium jest przeznaczone dla dzieci powyżej 2 miesiąca życia. U młodszych niemowląt nie zaleca się jego stosowania ze względu na brak danych o bezpieczeństwie1011.

Czy miwakurium można stosować w ciąży?

Lek można stosować w ciąży tylko wtedy, gdy korzyść dla matki przeważa nad ryzykiem dla płodu. Aktywność cholinoesterazy jest w ciąży obniżona, co może wydłużyć działanie leku9.

Czy miwakurium może powodować reakcje alergiczne?

Tak, mogą wystąpić ciężkie reakcje alergiczne, zwłaszcza u osób z nadwrażliwością na miwakurium lub inne leki zwiotczające mięśnie58.