Czym jest chlorek metylotioniniowy i jak jest stosowany?
Chlorek metylotioniniowy (znany także jako Methylthioninii chloridum) to substancja czynna wykorzystywana zarówno jako barwnik diagnostyczny, jak i odtrutka, szczególnie w leczeniu methemoglobinemii12. Może być podawana dożylnie w postaci roztworu do wstrzykiwań lub doustnie w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu34. Standardowe dawki różnią się w zależności od wskazania i drogi podania, jednak przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do przedawkowania i niebezpiecznych skutków ubocznych56.
Kiedy mówimy o przedawkowaniu chlorku metylotioniniowego?
O przedawkowaniu chlorku metylotioniniowego mówi się wtedy, gdy pacjent przyjmie ilość przekraczającą zalecaną dawkę terapeutyczną. Przykładowo, dożylne podanie skumulowanej dawki równej lub większej niż 7 mg/kg uznaje się za potencjalnie toksyczne56. W przypadku dzieci i niemowląt dawka 20 mg/kg może być szczególnie niebezpieczna78.
Typowe objawy przedawkowania chlorku metylotioniniowego
Objawy przedawkowania zależą od dawki, drogi podania i obecności methemoglobinemii. U osób bez methemoglobinemii oraz u pacjentów z tą chorobą mogą wystąpić różne symptomy56.
Najczęstsze objawy przedawkowania (po dożylnym podaniu ≥ 7 mg/kg)
- Nudności i wymioty56
- Ucisk i ból w klatce piersiowej56
- Przyspieszone bicie serca (tachykardia)56
- Niepokój, uczucie lęku56
- Wzmożona potliwość, drżenie56
- Rozszerzenie źrenic56
- Niebiesko-zielone zabarwienie moczu, skóry i błon śluzowych56
- Bóle brzucha, zawroty głowy, zaburzenia czucia56
- Ból głowy, dezorientacja (splątanie)56
- Nadciśnienie56
- Łagodna methemoglobinemia (do 7%)56
- Zmiany w zapisie EKG (spłaszczenie lub odwrócenie załamka T)56
Dodatkowe objawy u pacjentów z methemoglobinemią
- Duszność i przyspieszenie oddechu5
- Ból w klatce piersiowej5
- Drżenia5
- Sinica (niebieskie zabarwienie skóry)5
- Niedokrwistość hemolityczna (uszkodzenie czerwonych krwinek)57
Szczególne ryzyko u dzieci i niemowląt
- Hiperbilirubinemia (podwyższony poziom bilirubiny we krwi)78
- Ryzyko ciężkiej hemolizy i zgonu po bardzo dużych dawkach (20 mg/kg)78
Co robić w przypadku przedawkowania chlorku metylotioniniowego?
W przypadku podejrzenia przedawkowania tej substancji należy natychmiast rozpocząć obserwację pacjenta i monitorować jego stan, zwracając szczególną uwagę na objawy ze strony serca, układu oddechowego, krwi i układu nerwowego8. Leczenie polega przede wszystkim na wspieraniu funkcji życiowych oraz, jeśli to konieczne, wdrożeniu leczenia podtrzymującego. W przypadku ciężkiej hemolizy (uszkodzenia czerwonych krwinek) można rozważyć hemodializę7.
Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na przedawkowanie chlorku metylotioniniowego, dlatego postępowanie skupia się na łagodzeniu objawów i zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentowi8.
- Objawy przedawkowania mogą pojawić się już w ciągu kilku godzin od przyjęcia zbyt dużej dawki.
- W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak zmiana koloru skóry, duszność, ból w klatce piersiowej czy silne osłabienie, konieczna jest natychmiastowa obserwacja i wsparcie medyczne.
- U dzieci i niemowląt nawet niewielkie przekroczenie dawki może być groźne.
- Leczenie polega głównie na monitorowaniu i wspieraniu najważniejszych funkcji organizmu.
Tabela: Objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji w przypadku przedawkowania chlorku metylotioniniowego
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: nudności, wymioty, bóle głowy, niebieskie zabarwienie moczu/skóry | Obserwacja, monitorowanie funkcji życiowych, leczenie objawowe | W większości przypadków nie, ale zależy od stanu pacjenta |
| Umiarkowane: nadciśnienie, drżenie, zaburzenia czucia, zawroty głowy | Obserwacja, monitorowanie funkcji serca, oddechu i układu nerwowego, leczenie objawowe | Często wskazana hospitalizacja |
| Ciężkie: duszność, sinica, niedokrwistość hemolityczna, ciężka hemoliza, drgawki, splątanie | Intensywne leczenie podtrzymujące, rozważenie hemodializy w przypadku ciężkiej hemolizy | Tak, hospitalizacja jest konieczna |
Chlorek metylotioniniowy – bezpieczeństwo stosowania i ryzyko przedawkowania
Chlorek metylotioniniowy jest skuteczną substancją stosowaną w różnych wskazaniach, jednak jej przedawkowanie może być groźne, zwłaszcza u dzieci i osób z określonymi chorobami. Objawy przedawkowania mogą być łagodne i ustępować samoistnie, ale w niektórych przypadkach konieczna jest hospitalizacja i specjalistyczne leczenie. Najlepszą metodą zapobiegania powikłaniom jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i zachowanie ostrożności przy stosowaniu tej substancji5768.


















