Czym jest chlorek metylotioniniowy i jak jest stosowany?

Chlorek metylotioniniowy (znany także jako Methylthioninii chloridum) to substancja czynna wykorzystywana zarówno jako barwnik diagnostyczny, jak i odtrutka, szczególnie w leczeniu methemoglobinemii12. Może być podawana dożylnie w postaci roztworu do wstrzykiwań lub doustnie w postaci tabletek o przedłużonym uwalnianiu34. Standardowe dawki różnią się w zależności od wskazania i drogi podania, jednak przekroczenie zalecanych dawek może prowadzić do przedawkowania i niebezpiecznych skutków ubocznych56.

Kiedy mówimy o przedawkowaniu chlorku metylotioniniowego?

O przedawkowaniu chlorku metylotioniniowego mówi się wtedy, gdy pacjent przyjmie ilość przekraczającą zalecaną dawkę terapeutyczną. Przykładowo, dożylne podanie skumulowanej dawki równej lub większej niż 7 mg/kg uznaje się za potencjalnie toksyczne56. W przypadku dzieci i niemowląt dawka 20 mg/kg może być szczególnie niebezpieczna78.

Ważne: Przedawkowanie chlorku metylotioniniowego może mieć różny przebieg w zależności od drogi podania i stanu zdrowia pacjenta. U osób bez methemoglobinemii objawy przedawkowania mogą być inne niż u pacjentów z tą chorobą. Dodatkowo, dzieci i niemowlęta są szczególnie narażone na poważne powikłania, dlatego w tej grupie wiekowej konieczna jest wyjątkowa ostrożność oraz stała obserwacja stanu zdrowia po podaniu leku5768.

Typowe objawy przedawkowania chlorku metylotioniniowego

Objawy przedawkowania zależą od dawki, drogi podania i obecności methemoglobinemii. U osób bez methemoglobinemii oraz u pacjentów z tą chorobą mogą wystąpić różne symptomy56.

Najczęstsze objawy przedawkowania (po dożylnym podaniu ≥ 7 mg/kg)

Dodatkowe objawy u pacjentów z methemoglobinemią

Szczególne ryzyko u dzieci i niemowląt

  • Hiperbilirubinemia (podwyższony poziom bilirubiny we krwi)78
  • Ryzyko ciężkiej hemolizy i zgonu po bardzo dużych dawkach (20 mg/kg)78

Co robić w przypadku przedawkowania chlorku metylotioniniowego?

W przypadku podejrzenia przedawkowania tej substancji należy natychmiast rozpocząć obserwację pacjenta i monitorować jego stan, zwracając szczególną uwagę na objawy ze strony serca, układu oddechowego, krwi i układu nerwowego8. Leczenie polega przede wszystkim na wspieraniu funkcji życiowych oraz, jeśli to konieczne, wdrożeniu leczenia podtrzymującego. W przypadku ciężkiej hemolizy (uszkodzenia czerwonych krwinek) można rozważyć hemodializę7.

Nie istnieje specyficzna odtrutka (antidotum) na przedawkowanie chlorku metylotioniniowego, dlatego postępowanie skupia się na łagodzeniu objawów i zapewnieniu bezpieczeństwa pacjentowi8.

Informacja dla pacjentów:

  • Objawy przedawkowania mogą pojawić się już w ciągu kilku godzin od przyjęcia zbyt dużej dawki.
  • W przypadku wystąpienia niepokojących objawów, takich jak zmiana koloru skóry, duszność, ból w klatce piersiowej czy silne osłabienie, konieczna jest natychmiastowa obserwacja i wsparcie medyczne.
  • U dzieci i niemowląt nawet niewielkie przekroczenie dawki może być groźne.
  • Leczenie polega głównie na monitorowaniu i wspieraniu najważniejszych funkcji organizmu.

Tabela: Objawy, postępowanie i konieczność hospitalizacji w przypadku przedawkowania chlorku metylotioniniowego

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne: nudności, wymioty, bóle głowy, niebieskie zabarwienie moczu/skóry Obserwacja, monitorowanie funkcji życiowych, leczenie objawowe W większości przypadków nie, ale zależy od stanu pacjenta
Umiarkowane: nadciśnienie, drżenie, zaburzenia czucia, zawroty głowy Obserwacja, monitorowanie funkcji serca, oddechu i układu nerwowego, leczenie objawowe Często wskazana hospitalizacja
Ciężkie: duszność, sinica, niedokrwistość hemolityczna, ciężka hemoliza, drgawki, splątanie Intensywne leczenie podtrzymujące, rozważenie hemodializy w przypadku ciężkiej hemolizy Tak, hospitalizacja jest konieczna

Chlorek metylotioniniowy – bezpieczeństwo stosowania i ryzyko przedawkowania

Chlorek metylotioniniowy jest skuteczną substancją stosowaną w różnych wskazaniach, jednak jej przedawkowanie może być groźne, zwłaszcza u dzieci i osób z określonymi chorobami. Objawy przedawkowania mogą być łagodne i ustępować samoistnie, ale w niektórych przypadkach konieczna jest hospitalizacja i specjalistyczne leczenie. Najlepszą metodą zapobiegania powikłaniom jest przestrzeganie zaleceń dotyczących dawkowania i zachowanie ostrożności przy stosowaniu tej substancji5768.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania chlorku metylotioniniowego?

Pierwsze objawy to najczęściej nudności, wymioty, ból głowy, niebieskie zabarwienie moczu i skóry56.

Czy przedawkowanie chlorku metylotioniniowego jest groźne dla życia?

W ciężkich przypadkach, zwłaszcza u dzieci lub osób z methemoglobinemią, przedawkowanie może prowadzić do ciężkiej hemolizy, duszności, a nawet zgonu78.

Jak postępować po przedawkowaniu chlorku metylotioniniowego?

Należy obserwować pacjenta, monitorować funkcje życiowe i wdrożyć leczenie objawowe. W ciężkich przypadkach rozważa się hemodializę78.

Czy istnieje odtrutka na przedawkowanie chlorku metylotioniniowego?

Nie ma specyficznej odtrutki. Leczenie polega na wsparciu funkcji organizmu i monitorowaniu stanu pacjenta8.