Ogólne zasady dawkowania metoksalenu

Metoksalen stosowany jest w leczeniu objawów skórnych zaawansowanego T-komórkowego chłoniaka skóry u osób dorosłych, które nie zareagowały na inne formy terapii1. Lek dostępny jest jako przezroczysty roztwór do modyfikowania frakcji krwi i podawany wyłącznie w ramach zabiegu fotoferezy, czyli procedury pozaustrojowej – nigdy bezpośrednio do organizmu23.

Obliczanie dawki

  • Dawka metoksalenu ustalana jest indywidualnie, na podstawie objętości krwi poddawanej zabiegowi fotoferezy3.
  • Stosuje się przelicznik: objętość podlegająca zabiegowi (w ml) × 0,017 ml roztworu na każdy zabieg.
  • Przykład: jeśli objętość krwi wynosi 240 ml, dawka metoksalenu to 4,1 ml roztworu3.
  • Roztwór metoksalenu dodaje się do worka recyrkulacji przed fazą fotoaktywacji4.

Częstotliwość i czas trwania terapii

  • Standardowy schemat to dwa kolejne dni zabiegów raz w miesiącu przez sześć miesięcy5.
  • Jeśli po ośmiu zabiegach nie uzyska się poprawy, można zwiększyć częstotliwość do dwóch kolejnych dni co dwa tygodnie przez kolejne trzy miesiące5.
  • Maksymalnie można wykonać 20 zabiegów w ciągu pół roku6.
Ważne dla pacjenta:

  • Metoksalen jest przeznaczony wyłącznie do podania pozaustrojowego w specjalistycznych ośrodkach, przez doświadczonych lekarzy7.
  • Nie należy stosować leku samodzielnie ani w warunkach domowych7.
  • Podczas leczenia i przez 24 godziny po zabiegu należy unikać ekspozycji na światło słoneczne i promieniowanie UVA8.
  • Po każdym zabiegu pacjent powinien nosić okulary przeciwsłoneczne chroniące przed UVA9.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania metoksalenu u dzieci i młodzieży nie zostały określone. Brakuje danych klinicznych potwierdzających stosowanie tej substancji w tej grupie wiekowej310.

Pacjenci w podeszłym wieku

Nie ma szczególnych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki u osób starszych, jednak decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz, biorąc pod uwagę ogólny stan zdrowia pacjenta3.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

U osób z zaburzeniami czynności nerek nie przeprowadzono wystarczających badań, ale doświadczenia kliniczne wskazują, że zabiegi fotoferezy z metoksalenem były dobrze tolerowane. Nie stosowano dodatkowych środków ostrożności, takich jak zmniejszenie dawki, jednak zawsze wymagana jest ostrożność i indywidualna ocena ryzyka8.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

Brakuje szczegółowych danych na temat dawkowania u pacjentów z niewydolnością wątroby. Ze względu na możliwość wydłużenia czasu obecności metoksalenu w organizmie, może być konieczne zachowanie dodatkowych środków ostrożności, zwłaszcza w zakresie ochrony przed światłem10.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

Metoksalen jest przeciwwskazany w okresie ciąży i karmienia piersią11. Zarówno kobiety, jak i mężczyźni w wieku rozrodczym powinni stosować skuteczną antykoncepcję podczas terapii i przez określony czas po jej zakończeniu12.

Pamiętaj o bezpieczeństwie podczas terapii:

  • Stosowanie metoksalenu może zwiększać wrażliwość skóry na światło, dlatego ochrona przed promieniowaniem UVA jest kluczowa przez co najmniej 24 godziny po każdym zabiegu8.
  • Lek zawiera niewielkie ilości alkoholu – warto o tym pamiętać przy innych schorzeniach lub przyjmowanych lekach10.
  • Nie należy przekraczać zalecanej liczby zabiegów – maksymalnie 20 w ciągu 6 miesięcy6.
  • W przypadku przedawkowania należy pozostać w zaciemnionym pomieszczeniu przez minimum 24 godziny13.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Metoksalen w opisanej postaci stosowany jest wyłącznie w jednym wskazaniu: leczeniu objawów skórnych zaawansowanego T-komórkowego chłoniaka skóry w połączeniu z fotoferezą. Schemat dawkowania nie różni się w zależności od innych wskazań, ponieważ nie są one opisane w dostępnych źródłach1.

Maksymalna dawka dobowa i ostrzeżenia przed przedawkowaniem

Nie ustalono ścisłej maksymalnej dawki dobowej metoksalenu, jednak nie zaleca się wykonywania więcej niż 20 zabiegów w ciągu sześciu miesięcy6. W przypadku przedawkowania, objawy mogą obejmować nudności, wymioty i zawroty głowy. W takiej sytuacji pacjent powinien przebywać w zaciemnionym pomieszczeniu przez co najmniej 24 godziny13.

Metoksalen – indywidualne dawkowanie w terapii fotoferezy

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli Objętość podlegająca zabiegowi × 0,017 ml roztworu podczas każdego zabiegu; dwa dni z rzędu, raz na miesiąc przez 6 miesięcy. W razie braku odpowiedzi, dwa dni co dwa tygodnie przez 3 miesiące. Maksymalnie 20 zabiegów w 6 miesięcy.
Dzieci i młodzież Nie określono bezpieczeństwa i skuteczności. Stosowanie niezalecane.
Osoby starsze Jak u dorosłych, bez konieczności modyfikacji dawki, ale z indywidualną oceną ryzyka.
Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek Brak konieczności modyfikacji dawki; należy zachować ostrożność.
Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby Brak szczegółowych zaleceń; możliwa konieczność wydłużenia ochrony przed światłem po zabiegu.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Przeciwwskazane.

Pytania i odpowiedzi

Jak często podaje się metoksalen podczas leczenia fotoferezą?

Zabieg wykonuje się przez dwa kolejne dni raz w miesiącu przez 6 miesięcy. W razie braku poprawy, można zwiększyć częstotliwość do dwóch dni co dwa tygodnie przez kolejne 3 miesiące1.

Czy metoksalen można stosować u dzieci?

Nie określono skuteczności i bezpieczeństwa stosowania metoksalenu u dzieci i młodzieży, dlatego nie zaleca się jego stosowania w tej grupie wiekowej2.

Jak oblicza się dawkę metoksalenu podczas zabiegu?

Dawkę oblicza się mnożąc objętość krwi podlegającej zabiegowi przez 0,017 ml roztworu metoksalenu na każdy zabieg3.

Czy metoksalen można stosować w ciąży lub podczas karmienia piersią?

Stosowanie metoksalenu jest przeciwwskazane w okresie ciąży i karmienia piersią4.