Czym jest mebendazol i kiedy jego stosowanie może być ograniczone?
Mebendazol to lek należący do grupy środków przeciwpasożytniczych, pochodnych benzimidazolu. Stosowany jest w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez różne gatunki pasożytów, takie jak owsiki, glisty czy włosogłówki12. Działa miejscowo w jelitach, zaburzając procesy życiowe pasożytów i prowadząc do ich obumarcia1. Chociaż jest skuteczny, istnieją sytuacje, w których mebendazol nie powinien być stosowany lub wymaga zachowania ostrożności. Przeciwwskazania mogą być bezwzględne (lek nie może być stosowany w żadnym przypadku) lub względne (możliwe jest użycie tylko po dokładnej ocenie przez lekarza). W pewnych okolicznościach konieczne jest zachowanie szczególnej ostrożności podczas terapii mebendazolem3.
Przeciwwskazania bezwzględne
- Nadwrażliwość na mebendazol lub inne składniki leku – Osoby uczulone na mebendazol lub którykolwiek ze składników pomocniczych nie mogą stosować tego leku, ponieważ grozi to wystąpieniem ciężkich reakcji alergicznych, takich jak wysypka, obrzęk czy nawet wstrząs anafilaktyczny5.
- Wiek poniżej 1 roku – Ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa oraz zgłaszane przypadki drgawek u niemowląt, mebendazol nie powinien być stosowany u dzieci poniżej 1 roku życia4.
- Dziedziczne zaburzenia metabolizmu cukrów (nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy) – Tabletki mebendazolu zawierają laktozę, więc pacjenci z tymi rzadkimi zaburzeniami nie powinni stosować leku, gdyż może to prowadzić do poważnych problemów trawiennych4.
Przeciwwskazania względne
W niektórych sytuacjach stosowanie mebendazolu jest możliwe tylko po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka:
- Dzieci w wieku od 1 do 2 lat – U tej grupy wiekowej lek może być używany wyłącznie wtedy, gdy potencjalne korzyści przewyższają ryzyko, ponieważ nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa, a u niektórych dzieci odnotowano wystąpienie drgawek4.
Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?
Istnieją również sytuacje, w których mebendazol nie jest przeciwwskazany, ale jego stosowanie wymaga zwiększonej uwagi i regularnej kontroli:
- Jednoczesne stosowanie z metronidazolem – Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania mebendazolu i metronidazolu, ponieważ istnieją doniesienia o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnych reakcji skórnych, takich jak zespół Stevensa-Johnsona lub martwica toksyczno-rozpływna naskórka3.
- Zaburzenia czynności wątroby – Rzadko mogą wystąpić odwracalne zaburzenia pracy wątroby lub zapalenie wątroby, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub przyjmowaniu dużych dawek leku3.
- Neutropenia i agranulocytoza – W pojedynczych przypadkach, zwłaszcza przy stosowaniu wysokich dawek lub długotrwałej terapii, może dojść do poważnych zaburzeń w liczbie białych krwinek, co zwiększa ryzyko zakażeń3.
- Kłębuszkowe zapalenie nerek – U niektórych pacjentów, szczególnie podczas długotrwałego stosowania, mogą pojawić się objawy wskazujące na uszkodzenie nerek3.
Tabela podsumowująca przeciwwskazania
| Przeciwwskazanie | Typ (bezwzględne/względne) |
|---|---|
| Nadwrażliwość na mebendazol lub składniki leku | Przeciwwskazane |
| Wiek poniżej 1 roku | Przeciwwskazane |
| Dziedziczne zaburzenia metabolizmu cukrów (nietolerancja galaktozy, brak laktazy, zespół złego wchłaniania glukozy-galaktozy) | Przeciwwskazane |
| Dzieci w wieku od 1 do 2 lat | Należy zachować ostrożność |
| Jednoczesne stosowanie z metronidazolem | Należy zachować ostrożność |
| Zaburzenia czynności wątroby, kłębuszkowe zapalenie nerek, neutropenia, agranulocytoza | Należy zachować ostrożność |
Mebendazol – bezpieczeństwo stosowania zależy od indywidualnych przeciwwskazań
Mebendazol to skuteczny lek przeciwpasożytniczy, ale jego stosowanie wymaga uwzględnienia przeciwwskazań i możliwych działań niepożądanych. Najważniejsze bezwzględne przeciwwskazania to uczulenie na lek, wiek poniżej 1 roku oraz niektóre rzadkie zaburzenia metaboliczne. W przypadku dzieci od 1 do 2 lat oraz pacjentów z chorobami wątroby, nerek czy przyjmujących inne leki (np. metronidazol), niezbędna jest ostrożność i ścisła kontrola lekarska. Dzięki temu można zminimalizować ryzyko powikłań i zapewnić skuteczność terapii534.


















