Kiedy mówimy o przedawkowaniu maprotyliny?
Maprotylina jest stosowana głównie w leczeniu depresji i należy do grupy czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych1. Standardowa dawka zależy od zaleceń lekarza i jest dobierana indywidualnie. Przedawkowanie oznacza przyjęcie ilości przekraczającej zalecaną dawkę terapeutyczną, zarówno jednorazowo, jak i przez dłuższy czas. Nawet przypadkowe połknięcie niewielkiej ilości leku przez dziecko może prowadzić do ciężkiego, a nawet śmiertelnego zatrucia2.
Objawy przedawkowania zwykle pojawiają się w ciągu 4 godzin po przyjęciu leku, a ich nasilenie może być największe po 24 godzinach. Ze względu na sposób działania i długi czas utrzymywania się maprotyliny w organizmie, niebezpieczeństwo może trwać nawet do 4-6 dni2.
Objawy przedawkowania maprotyliny
Przedawkowanie maprotyliny powoduje przede wszystkim zaburzenia ze strony układu nerwowego oraz serca. Objawy te mogą być bardzo poważne i zagrażające życiu, zwłaszcza u dzieci2.
- Układ nerwowy: senność, otępienie, śpiączka, niezborność ruchów (ataksja), niepokój ruchowy, pobudzenie, nadmierne odruchy (hiperrefleksja), sztywność mięśni, mimowolne ruchy (ruchy choreoatetotyczne), drgawki2.
- Układ sercowo-naczyniowy: niskie ciśnienie krwi (niedociśnienie), szybkie bicie serca (tachykardia), zaburzenia rytmu serca (arytmie), problemy z przewodzeniem impulsów w sercu, wstrząs, niewydolność serca, groźne zaburzenia rytmu (migotanie komór, torsade de pointes), zatrzymanie akcji serca3.
- Inne objawy: zaburzenia oddychania, sinica (niebieskawe zabarwienie skóry), wymioty, gorączka, rozszerzenie źrenic, nadmierne pocenie się, zmniejszenie lub brak wydzielania moczu3.
Postępowanie w przypadku przedawkowania maprotyliny
W przypadku przedawkowania maprotyliny nie istnieje swoista odtrutka (antidotum). Leczenie polega na intensywnej opiece medycznej, monitorowaniu funkcji życiowych i objawowym łagodzeniu skutków zatrucia2.
- Każda osoba, która przyjęła zbyt dużą dawkę maprotyliny, powinna zostać hospitalizowana i obserwowana co najmniej 72 godziny2.
- Jeśli pacjent jest przytomny, należy jak najszybciej opróżnić żołądek (przez płukanie lub wywołanie wymiotów). Jeśli pacjent jest nieprzytomny, drogi oddechowe powinny być zabezpieczone przed płukaniem żołądka, a wymiotów nie należy wywoływać2.
- Płukanie żołądka lub wywoływanie wymiotów jest skuteczne nawet do 12 godzin po przedawkowaniu, ponieważ maprotylina opóźnia opróżnianie żołądka4.
- Podanie węgla aktywowanego może zmniejszyć wchłanianie leku4.
- Stosuje się intensywną opiekę medyczną: monitorowanie pracy serca, gazometrii, poziomów elektrolitów, leczenie drgawek, sztuczne oddychanie, resuscytację4.
- Nie zaleca się stosowania fizostygminy, ponieważ może ona wywołać poważne powikłania, w tym bradykardię, zatrzymanie akcji serca i drgawki4.
- Hemodializa i dializa otrzewnowa są nieskuteczne w leczeniu zatrucia maprotyliną4.
- W przypadku powikłań ze strony serca skuteczna może być alkalizacja osocza (podanie dwuwęglanu lub mleczanu sodu)4.
Tabela: Objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania maprotyliny
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne (np. senność, niepokój ruchowy) | Płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, obserwacja | Tak, minimum 72 godziny2 |
| Umiarkowane (np. drgawki, zaburzenia rytmu serca) | Intensywna opieka medyczna, leczenie przeciwdrgawkowe, monitorowanie serca | Tak, oddział intensywnej terapii4 |
| Ciężkie (np. śpiączka, zatrzymanie akcji serca) | Sztuczne oddychanie, resuscytacja, alkalizacja osocza | Tak, pilna hospitalizacja, działania ratujące życie4 |
- Nie istnieje swoista odtrutka na maprotylinę.
- Płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego są skuteczne nawet wiele godzin po przedawkowaniu.
- Leczenie wymaga ścisłego monitorowania i często pobytu w oddziale intensywnej terapii.
- Nie należy stosować fizostygminy, a hemodializa nie jest skuteczna.
- W przypadku powikłań sercowych możliwe jest zastosowanie alkalizacji osocza.
Maprotylina – przedawkowanie wymaga szybkiego działania
Przedawkowanie maprotyliny stanowi poważne zagrożenie zdrowia i życia. Objawy mogą dotyczyć wielu narządów, szczególnie układu nerwowego i serca, a ich nasilenie może utrzymywać się przez kilka dni. W razie podejrzenia zatrucia konieczna jest szybka hospitalizacja i ścisłe monitorowanie. Nie ma swoistej odtrutki, dlatego kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i intensywna opieka medyczna. Ryzyko ciężkich powikłań jest szczególnie wysokie u dzieci, nawet po przyjęciu niewielkich ilości leku24.


















