Kiedy mówimy o przedawkowaniu maprotyliny?

Maprotylina jest stosowana głównie w leczeniu depresji i należy do grupy czteropierścieniowych leków przeciwdepresyjnych1. Standardowa dawka zależy od zaleceń lekarza i jest dobierana indywidualnie. Przedawkowanie oznacza przyjęcie ilości przekraczającej zalecaną dawkę terapeutyczną, zarówno jednorazowo, jak i przez dłuższy czas. Nawet przypadkowe połknięcie niewielkiej ilości leku przez dziecko może prowadzić do ciężkiego, a nawet śmiertelnego zatrucia2.

Objawy przedawkowania zwykle pojawiają się w ciągu 4 godzin po przyjęciu leku, a ich nasilenie może być największe po 24 godzinach. Ze względu na sposób działania i długi czas utrzymywania się maprotyliny w organizmie, niebezpieczeństwo może trwać nawet do 4-6 dni2.

Objawy przedawkowania maprotyliny

Przedawkowanie maprotyliny powoduje przede wszystkim zaburzenia ze strony układu nerwowego oraz serca. Objawy te mogą być bardzo poważne i zagrażające życiu, zwłaszcza u dzieci2.

  • Układ nerwowy: senność, otępienie, śpiączka, niezborność ruchów (ataksja), niepokój ruchowy, pobudzenie, nadmierne odruchy (hiperrefleksja), sztywność mięśni, mimowolne ruchy (ruchy choreoatetotyczne), drgawki2.
  • Układ sercowo-naczyniowy: niskie ciśnienie krwi (niedociśnienie), szybkie bicie serca (tachykardia), zaburzenia rytmu serca (arytmie), problemy z przewodzeniem impulsów w sercu, wstrząs, niewydolność serca, groźne zaburzenia rytmu (migotanie komór, torsade de pointes), zatrzymanie akcji serca3.
  • Inne objawy: zaburzenia oddychania, sinica (niebieskawe zabarwienie skóry), wymioty, gorączka, rozszerzenie źrenic, nadmierne pocenie się, zmniejszenie lub brak wydzielania moczu3.
Ważne: Przypadkowe połknięcie maprotyliny przez dziecko, nawet w niewielkiej ilości, stanowi stan zagrożenia życia. Objawy zatrucia mogą pojawić się bardzo szybko, a ich przebieg może być wyjątkowo ciężki. W takich przypadkach natychmiastowa hospitalizacja i obserwacja są konieczne. Czas trwania ryzyka powikłań po przedawkowaniu jest wydłużony – nawet do 6 dni.

Postępowanie w przypadku przedawkowania maprotyliny

W przypadku przedawkowania maprotyliny nie istnieje swoista odtrutka (antidotum). Leczenie polega na intensywnej opiece medycznej, monitorowaniu funkcji życiowych i objawowym łagodzeniu skutków zatrucia2.

  • Każda osoba, która przyjęła zbyt dużą dawkę maprotyliny, powinna zostać hospitalizowana i obserwowana co najmniej 72 godziny2.
  • Jeśli pacjent jest przytomny, należy jak najszybciej opróżnić żołądek (przez płukanie lub wywołanie wymiotów). Jeśli pacjent jest nieprzytomny, drogi oddechowe powinny być zabezpieczone przed płukaniem żołądka, a wymiotów nie należy wywoływać2.
  • Płukanie żołądka lub wywoływanie wymiotów jest skuteczne nawet do 12 godzin po przedawkowaniu, ponieważ maprotylina opóźnia opróżnianie żołądka4.
  • Podanie węgla aktywowanego może zmniejszyć wchłanianie leku4.
  • Stosuje się intensywną opiekę medyczną: monitorowanie pracy serca, gazometrii, poziomów elektrolitów, leczenie drgawek, sztuczne oddychanie, resuscytację4.
  • Nie zaleca się stosowania fizostygminy, ponieważ może ona wywołać poważne powikłania, w tym bradykardię, zatrzymanie akcji serca i drgawki4.
  • Hemodializa i dializa otrzewnowa są nieskuteczne w leczeniu zatrucia maprotyliną4.
  • W przypadku powikłań ze strony serca skuteczna może być alkalizacja osocza (podanie dwuwęglanu lub mleczanu sodu)4.

Tabela: Objawy i postępowanie w przypadku przedawkowania maprotyliny

Objawy Postępowanie Konieczność hospitalizacji
Łagodne (np. senność, niepokój ruchowy) Płukanie żołądka, podanie węgla aktywowanego, obserwacja Tak, minimum 72 godziny2
Umiarkowane (np. drgawki, zaburzenia rytmu serca) Intensywna opieka medyczna, leczenie przeciwdrgawkowe, monitorowanie serca Tak, oddział intensywnej terapii4
Ciężkie (np. śpiączka, zatrzymanie akcji serca) Sztuczne oddychanie, resuscytacja, alkalizacja osocza Tak, pilna hospitalizacja, działania ratujące życie4
Ważne:

  • Nie istnieje swoista odtrutka na maprotylinę.
  • Płukanie żołądka i podanie węgla aktywowanego są skuteczne nawet wiele godzin po przedawkowaniu.
  • Leczenie wymaga ścisłego monitorowania i często pobytu w oddziale intensywnej terapii.
  • Nie należy stosować fizostygminy, a hemodializa nie jest skuteczna.
  • W przypadku powikłań sercowych możliwe jest zastosowanie alkalizacji osocza.

Maprotylina – przedawkowanie wymaga szybkiego działania

Przedawkowanie maprotyliny stanowi poważne zagrożenie zdrowia i życia. Objawy mogą dotyczyć wielu narządów, szczególnie układu nerwowego i serca, a ich nasilenie może utrzymywać się przez kilka dni. W razie podejrzenia zatrucia konieczna jest szybka hospitalizacja i ścisłe monitorowanie. Nie ma swoistej odtrutki, dlatego kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i intensywna opieka medyczna. Ryzyko ciężkich powikłań jest szczególnie wysokie u dzieci, nawet po przyjęciu niewielkich ilości leku24.

Pytania i odpowiedzi

Jakie są pierwsze objawy przedawkowania maprotyliny?

Najczęściej są to senność, otępienie, niepokój ruchowy, a także szybkie bicie serca i zaburzenia rytmu serca2.

Czy istnieje odtrutka na maprotylinę?

Nie, nie ma swoistej odtrutki na maprotylinę. Leczenie polega na intensywnej opiece medycznej i leczeniu objawowym2.

Co zrobić w przypadku połknięcia maprotyliny przez dziecko?

Natychmiast skontaktować się z pogotowiem i zapewnić dziecku hospitalizację, nawet po przyjęciu niewielkiej ilości leku2.

Czy płukanie żołądka jest skuteczne po przedawkowaniu maprotyliny?

Tak, płukanie żołądka może być skuteczne nawet do 12 godzin lub dłużej po przyjęciu leku, ze względu na opóźnione opróżnianie żołądka4.