Jak działa lorazepam i do jakiej grupy leków należy?

Lorazepam (łac. Lorazepamum) należy do grupy leków zwanych benzodiazepinami. Oddziałuje na ośrodkowy układ nerwowy, wzmacniając działanie naturalnego przekaźnika – kwasu gamma-aminomasłowego (GABA). Dzięki temu lorazepam działa przede wszystkim przeciwlękowo i uspokajająco, pomaga również zasnąć w sytuacjach nasilonego lęku. Dodatkowo wykazuje słabe działanie rozluźniające mięśnie i przeciwdrgawkowe1234.

Wskazania do stosowania lorazepamu

Wskazania u dorosłych

Lorazepam stosuje się u dorosłych głównie w krótkotrwałym leczeniu. Zakres zastosowań zależy od postaci leku i drogi podania. Oto najważniejsze wskazania:

  • Krótkotrwałe leczenie zaburzeń lękowych – lorazepam jest zalecany w przypadkach, gdy lęk jest poważny, obezwładniający lub powoduje duże cierpienie i nie ustępuje po leczeniu niefarmakologicznym5678.
  • Krótkotrwałe leczenie bezsenności wywołanej lękiem – lorazepam jest stosowany, gdy trudności z zasypianiem są bezpośrednio związane z silnym lękiem9678.
  • Doraźne łagodzenie lęku towarzyszącego chorobom układu krążenia lub przewodu pokarmowego – w przypadkach, gdy silny lęk towarzyszy tym schorzeniom910.
  • Premedykacja przed zabiegami diagnostycznymi lub chirurgicznymi – lorazepam bywa stosowany, aby uspokoić pacjenta i ułatwić przeprowadzenie zabiegu67811.
  • Leczenie ostrych stanów lękowych, pobudzenia lub manii (dotyczy roztworu do wstrzykiwań) – stosowane, gdy wymagane jest szybkie działanie leku11.
  • Kontrola stanu padaczkowego (dotyczy roztworu do wstrzykiwań) – lorazepam może być podawany w nagłych napadach padaczkowych, także u dorosłych11.
Ważne:

  • Lorazepam powinien być stosowany tylko przez krótki czas, najczęściej do kilku tygodni, ponieważ długotrwałe przyjmowanie zwiększa ryzyko uzależnienia fizycznego i psychicznego.
  • Nie jest przeznaczony do leczenia codziennego stresu czy łagodnych objawów lęku, które nie wymagają farmakoterapii.
  • Wskazania do stosowania lorazepamu są ściśle określone – lek stosuje się, gdy inne metody nie przyniosły efektu lub stan pacjenta jest poważny.
  • Niektóre postacie leku (np. do wstrzykiwań) mają szersze zastosowanie w leczeniu nagłych stanów, takich jak padaczka lub ostre pobudzenie.

Wskazania u dzieci i młodzieży

Zakres wskazań lorazepamu dla dzieci i młodzieży zależy od postaci leku i wieku pacjenta:

  • Młodzież od 12 lat – w przypadku roztworu do wstrzykiwań, lorazepam może być stosowany w premedykacji przed zabiegami, w leczeniu ostrych stanów lękowych, pobudzenia lub manii11.
  • Dzieci i młodzież od 1 miesiąca życia – w kontroli stanu padaczkowego (nagłych napadów padaczkowych) można stosować lorazepam w postaci do wstrzykiwań11.
  • Dzieci poniżej 12 lat – nie zaleca się stosowania lorazepamu doustnie w leczeniu zaburzeń lękowych i bezsenności, ponieważ nie ustalono skuteczności i bezpieczeństwa takiego leczenia12.

Wskazania przeciwwskazane u dzieci

Doustny lorazepam nie jest przeznaczony do leczenia zaburzeń lękowych lub bezsenności u dzieci i młodzieży, ponieważ nie potwierdzono skuteczności ani bezpieczeństwa stosowania w tej grupie wiekowej12.

Inne specjalne grupy pacjentów

  • Osoby starsze – mogą stosować lorazepam, ale zazwyczaj zalecana jest mniejsza dawka. Lek należy stosować ostrożnie, ze względu na większe ryzyko uspokojenia, osłabienia mięśni i upadków131415.
  • Pacjenci z niewydolnością nerek – lorazepam może być stosowany, ale konieczne jest indywidualne dostosowanie dawki i częstsza kontrola, szczególnie przy podaniu dożylnym lub domięśniowym161718.
  • Pacjenci z niewydolnością wątroby – stosowanie lorazepamu jest przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności wątroby, natomiast w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach wymaga ostrożności i indywidualnego doboru dawki161719.
Wskazanie Dorośli Dzieci > 12 lat Dzieci < 12 lat Osoby starsze Pacjenci z niewydolnością nerek
Krótkotrwałe leczenie zaburzeń lękowych Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Krótkotrwałe leczenie bezsenności wywołanej lękiem Tak Nie Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Premedykacja przed zabiegami diagnostycznymi lub chirurgicznymi Tak Tak (roztwór do wstrzykiwań) Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Leczenie ostrych stanów lękowych, pobudzenia, manii Tak (roztwór do wstrzykiwań) Tak (roztwór do wstrzykiwań) Nie Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Kontrola stanu padaczkowego Tak (roztwór do wstrzykiwań) Tak (roztwór do wstrzykiwań) Tak (roztwór do wstrzykiwań, od 1 miesiąca życia) Tak, z modyfikacją Tak, z modyfikacją
Informacje praktyczne dla pacjenta:

  • Lorazepam stosuje się wyłącznie w leczeniu krótkotrwałym, a odstawianie leku powinno przebiegać stopniowo, aby uniknąć objawów odstawienia.
  • Lek nie jest przeznaczony do leczenia depresji ani zaburzeń psychotycznych – może nasilać objawy tych chorób, jeśli nie jest stosowany razem z innymi lekami.
  • Lorazepam nie powinien być stosowany przez osoby uzależnione od alkoholu lub narkotyków.
  • Podczas stosowania lorazepamu należy unikać alkoholu oraz innych leków działających depresyjnie na układ nerwowy.

Lorazepam – skuteczny, ale tylko w określonych wskazaniach

Lorazepam jest lekiem o udowodnionej skuteczności w krótkotrwałym leczeniu poważnych zaburzeń lękowych, bezsenności wywołanej lękiem oraz w sytuacjach wymagających szybkiego uspokojenia, takich jak premedykacja przed zabiegami czy leczenie ostrych stanów, w tym padaczki. Ze względu na ryzyko uzależnienia, nie jest przeznaczony do długotrwałego stosowania ani leczenia codziennych problemów ze snem czy lękiem. Wskazania do stosowania lorazepamu są ściśle określone i zależą od wieku pacjenta, postaci leku oraz towarzyszących schorzeń. Stosowanie leku powinno zawsze odbywać się pod ścisłą kontrolą, z uwzględnieniem przeciwwskazań i konieczności stopniowego odstawiania.

Pytania i odpowiedzi

Na co stosuje się lorazepam?

Lorazepam stosuje się w krótkotrwałym leczeniu zaburzeń lękowych, bezsenności wywołanej lękiem, jako premedykację przed zabiegami oraz w nagłych przypadkach, takich jak stan padaczkowy123.

Czy lorazepam jest przeznaczony dla dzieci?

Doustny lorazepam nie jest zalecany u dzieci. W postaci do wstrzykiwań może być stosowany u dzieci od 1 miesiąca życia w leczeniu napadów padaczkowych1.

Czy lorazepam można stosować u osób starszych?

Tak, ale zwykle w niższych dawkach i z zachowaniem szczególnej ostrożności ze względu na ryzyko uspokojenia i upadków12.

W jakich sytuacjach lorazepam jest przeciwwskazany?

Lorazepam jest przeciwwskazany w ciężkiej niewydolności wątroby, u dzieci poniżej 12 lat (doustnie) oraz u osób uzależnionych od alkoholu lub narkotyków12.