Lonafarnib – przeciwwskazania

Czym jest lonafarnib i kiedy jego stosowanie może być przeciwwskazane?

Lonafarnib (Lonafarnibum) należy do grupy leków wpływających na przewód pokarmowy i metabolizm. Działa poprzez blokowanie procesu zwanego farnezylacją, co pozwala ograniczyć gromadzenie się nieprawidłowych białek w komórkach, zwłaszcza u osób z zespołem progerii Hutchinsona-Gilforda lub określonymi typami laminopatii progeroidowych¹². Dzięki temu pomaga chronić komórki przed uszkodzeniem i wydłużać życie pacjentów dotkniętych tymi rzadkimi schorzeniami³⁴.

W pewnych przypadkach stosowanie lonafarnibu jest całkowicie przeciwwskazane (nie wolno go stosować w żadnym wypadku), natomiast w innych sytuacjach wymaga szczególnej ostrożności lub indywidualnej oceny ryzyka przez lekarza. Odpowiednie rozpoznanie tych sytuacji pozwala uniknąć poważnych powikłań i zapewnia bezpieczeństwo terapii⁵⁶.

Przeciwwskazania bezwzględne – kiedy nie wolno stosować lonafarnibu?

• Nadwrażliwość na lonafarnib – jeśli kiedykolwiek wystąpiła reakcja alergiczna na lonafarnib, inną substancję z grupy farnezylotransferaz lub którykolwiek ze składników pomocniczych, lek jest przeciwwskazany. Podanie leku w takiej sytuacji może prowadzić do poważnych reakcji alergicznych, w tym zagrażających życiu⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie z silnymi inhibitorami CYP3A – takie leki mogą znacząco zwiększać stężenie lonafarnibu w organizmie, co grozi ciężkimi działaniami niepożądanymi, w tym zaburzeniami pracy serca⁵⁶.
• Jednoczesne stosowanie leków metabolizowanych głównie przez CYP3A4 (np. midazolam, atorwastatyna, lowastatyna, symwastatyna) – podanie tych leków razem z lonafarnibem może prowadzić do wyjątkowo silnej sedacji, depresji oddechowej lub innych poważnych działań niepożądanych, dlatego takie połączenie jest przeciwwskazane⁵⁷⁶.
• Ciężkie zaburzenia czynności wątroby (klasa C wg klasyfikacji Childa-Pugha) – w tej grupie pacjentów metabolizm leku jest poważnie zaburzony, co może prowadzić do toksyczności i zagrożenia życia⁵⁶.

⁵⁶⁷

Przeciwwskazania względne – stosowanie tylko po ocenie ryzyka

W niektórych przypadkach lonafarnib może być używany jedynie po dokładnej ocenie korzyści i ryzyka przez lekarza. Do tych sytuacji należą:

• Jednoczesne stosowanie umiarkowanie silnych inhibitorów CYP3A – może być konieczne zmniejszenie dawki lonafarnibu o połowę oraz monitorowanie parametrów serca, zwłaszcza odstępu QTc⁸⁹.
• Jednoczesne stosowanie słabych induktorów CYP3A – takie leki mogą obniżać skuteczność lonafarnibu, dlatego ich łączenie wymaga szczególnej uwagi. W większości przypadków nie trzeba zmieniać dawki, ale konieczne jest monitorowanie efektów leczenia⁸⁹.
• Polimorfizm dysfunkcyjny CYP3A4 – osoby z potwierdzonym zaburzeniem działania tego enzymu powinny rozpoczynać leczenie od połowy standardowej dawki i być pod stałą kontrolą kardiologiczną⁸⁹.

⁸⁹

Kiedy należy zachować szczególną ostrożność?

Stosowanie lonafarnibu nie jest całkowicie przeciwwskazane, ale wymaga szczególnej uwagi i regularnej kontroli w następujących sytuacjach:

• Wiek pacjenta – leczenie powinno być rozpoczęte jak najwcześniej po postawieniu diagnozy. U starszych dzieci i młodzieży oczekiwane korzyści mogą być mniejsze, a ryzyko działań niepożądanych – większe¹⁰¹¹.
• Objawy ze strony przewodu pokarmowego – wymioty, nudności i biegunka mogą być nasilone, szczególnie w pierwszych miesiącach leczenia. Długotrwała biegunka grozi odwodnieniem i zaburzeniami elektrolitowymi, co wymaga ścisłego monitorowania masy ciała i ilości przyjmowanych płynów¹⁰⁷¹¹.
• Problemy z nerkami – lonafarnib może powodować uszkodzenie nerek, dlatego należy regularnie sprawdzać ich funkcjonowanie, zwłaszcza u osób z istniejącymi zaburzeniami¹²¹³.
• Problemy z wątrobą – podwyższenie poziomu enzymów wątrobowych może wskazywać na uszkodzenie wątroby. Zalecana jest coroczna kontrola lub częściej, jeśli pojawią się nowe objawy¹²¹³.
• Możliwy wpływ na wzrok – w badaniach na zwierzętach wykazano, że lonafarnib może wpływać na widzenie w słabym oświetleniu. U ludzi zaleca się coroczne badania okulistyczne oraz szybką reakcję na pojawienie się zaburzeń widzenia¹⁴¹⁵.
• Leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) – przy równoczesnym stosowaniu z lonafarnibem konieczna jest obserwacja pod kątem możliwych działań niepożądanych wynikających ze zwiększonej ekspozycji na te leki⁷¹⁶.

^{107121411161315}

Tabela podsumowująca przeciwwskazania lonafarnibu

Lonafarnib – bezpieczeństwo stosowania w praktyce klinicznej

Lonafarnib to substancja o potwierdzonym działaniu wydłużającym życie u pacjentów z określonymi rzadkimi chorobami genetycznymi. Jednak jego stosowanie wymaga przestrzegania ścisłych przeciwwskazań oraz szczególnej ostrożności w wielu sytuacjach klinicznych. Należy unikać łączenia lonafarnibu z określonymi lekami, zwłaszcza wpływającymi na enzymy wątrobowe CYP3A, a także zachować czujność w przypadku problemów z wątrobą, nerkami czy przewodem pokarmowym. Odpowiednia kontrola i monitorowanie stanu zdrowia pacjenta pozwalają zminimalizować ryzyko powikłań i zapewnić skuteczność terapii^{5107121486111613159}.