Lomitapid, lowastatyna i atorwastatyna to leki obniżające cholesterol, ale różnią się wskazaniami, mechanizmem działania oraz bezpieczeństwem stosowania w różnych grupach pacjentów.
Podobieństwa i ogólna charakterystyka porównywanych substancji czynnych
W porównaniu uwzględniono lomitapid (Lomitapidum), lowastatynę oraz atorwastatynę. Wszystkie te leki należą do grupy substancji stosowanych w celu obniżenia poziomu cholesterolu i innych lipidów we krwi. Mają wspólny cel – ograniczenie ryzyka powikłań sercowo-naczyniowych poprzez redukcję tzw. “złego cholesterolu” (LDL). Są stosowane u osób dorosłych, jednak różnią się szczegółowymi wskazaniami, mechanizmem działania oraz profilem bezpieczeństwa123.
Lomitapid działa w sposób odmienny od statyn, do których należą lowastatyna i atorwastatyna. Wszystkie leki z tej grupy mają wpływ na poziom cholesterolu LDL, ale różnią się zakresem działania, wskazaniami oraz bezpieczeństwem stosowania w różnych populacjach pacjentów456.
Kiedy stosuje się lomitapid, lowastatynę i atorwastatynę?
Lomitapid jest przeznaczony wyłącznie dla dorosłych z homozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną (HoFH), czyli bardzo rzadką, dziedziczną chorobą, w której poziom cholesterolu LDL jest wyjątkowo wysoki i nie poddaje się standardowemu leczeniu. Lomitapid jest podawany jako uzupełnienie innych metod obniżania lipidów, w tym diety niskotłuszczowej i często zabiegów aferezy LDL1.
Lowastatyna i atorwastatyna to statyny, które znajdują szerokie zastosowanie w leczeniu pierwotnej hipercholesterolemii (zarówno rodzinnej, jak i niefamilialnej), hiperlipidemii mieszanej oraz w zapobieganiu chorobom serca i naczyń u osób z podwyższonym ryzykiem sercowo-naczyniowym. Atorwastatyna ma również wskazanie do stosowania u dzieci powyżej 10 roku życia w niektórych przypadkach rodzinnej hipercholesterolemii, co odróżnia ją od lowastatyny i lomitapidu23.
- Lomitapid: tylko u dorosłych z potwierdzoną genetycznie HoFH, jako lek uzupełniający inne terapie1.
- Lowastatyna: dorośli z pierwotną hipercholesterolemią, miażdżycą tętnic wieńcowych, gdy dieta i inne metody są niewystarczające2.
- Atorwastatyna: dorośli i dzieci od 10. roku życia z hipercholesterolemią rodzinną lub innymi postaciami zaburzeń lipidowych, także w prewencji chorób serca3.
Mechanizm działania i różnice w farmakokinetyce
Lomitapid działa jako inhibitor białka MTP, które odpowiada za transport tłuszczów w komórkach wątroby i jelit. Dzięki temu zmniejsza się produkcja lipoprotein zawierających apolipoproteinę B, co prowadzi do wyraźnego obniżenia poziomu LDL, cholesterolu całkowitego oraz trójglicerydów. Mechanizm ten jest inny niż w przypadku statyn4.
Lowastatyna i atorwastatyna to statyny, które hamują enzym reduktazę HMG-CoA, kluczowy dla produkcji cholesterolu w wątrobie. Powoduje to obniżenie syntezy cholesterolu, a w konsekwencji – wzrost liczby receptorów wychwytujących LDL, co prowadzi do zmniejszenia stężenia “złego” cholesterolu we krwi. Atorwastatyna jest statyną nowszej generacji i wykazuje silniejsze działanie obniżające LDL niż lowastatyna56.
Warto również zwrócić uwagę na różnice w farmakokinetyce:
- Lomitapid ma niską biodostępność (ok. 7%), osiąga szczytowe stężenie po 4-8 godzinach, a jego metabolizm przebiega głównie przez enzym CYP3A4. Wydalany jest przez wątrobę i nerki, a okres półtrwania wynosi ok. 29 godzin7.
- Lowastatyna jest prolekiem, który po podaniu przekształca się do aktywnej formy. Wchłania się szybko, a szczytowe stężenie osiąga po 2-4 godzinach. Większość dawki jest wydalana z kałem, niewielka część z moczem8.
- Atorwastatyna szybko się wchłania, osiągając maksymalne stężenie po 1-2 godzinach. Jest silnie wiązana z białkami osocza, metabolizowana przez CYP3A4 i wydalana głównie z żółcią. Okres półtrwania wynosi około 14 godzin9.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – różnice i podobieństwa
Wszystkie trzy substancje mają pewne wspólne przeciwwskazania:
- Nadwrażliwość na substancję czynną lub składniki leku101112.
- Czynna choroba wątroby lub utrzymujące się nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych101112.
- Ciąża i okres karmienia piersią101112.
Są jednak istotne różnice:
- Lomitapid jest przeciwwskazany u pacjentów z umiarkowanymi lub ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby, z ciężką lub przewlekłą chorobą jelit oraz w przypadku jednoczesnego stosowania silnych lub umiarkowanych inhibitorów CYP3A410.
- Lowastatyna nie powinna być stosowana u osób z ciężką niewydolnością nerek, z chorobami mięśni (miopatia), cholestazą oraz przy jednoczesnym stosowaniu silnych inhibitorów CYP3A4 lub mibefradilu11.
- Atorwastatyna nie jest zalecana przy aktywnej chorobie wątroby, a także podczas leczenia lekami przeciwwirusowymi zawierającymi glekaprewir z pibrentaswirem12.
W przypadku lomitapidu należy zachować szczególną ostrożność z uwagi na ryzyko uszkodzenia wątroby i konieczność regularnego monitorowania jej funkcji. Statyny również mogą powodować zaburzenia czynności wątroby, ale są lepiej przebadane i szerzej stosowane w populacji ogólnej131415.
- Lomitapid nie powinien być stosowany u dzieci oraz kobiet w ciąży i karmiących piersią.
- Lowastatyna i atorwastatyna również są przeciwwskazane w ciąży i laktacji, ale atorwastatyna może być stosowana u dzieci powyżej 10 lat z określonymi wskazaniami16.
- Wszystkie substancje mogą powodować działania niepożądane ze strony mięśni (miopatia, rabdomioliza), szczególnie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na metabolizm wątrobowy171819.
Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów
Dzieci:
- Lomitapid nie jest zalecany u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat (brak danych)20.
- Lowastatyna nie ma ustalonego bezpieczeństwa i skuteczności u dzieci21.
- Atorwastatyna może być stosowana u dzieci od 10. roku życia z heterozygotyczną hipercholesterolemią rodzinną16.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią:
Osoby starsze:
- Lomitapid: należy zachować szczególną ostrożność, ale nie ma konieczności modyfikacji dawki; dawkowanie zaczyna się od najmniejszej możliwej dawki22.
- Lowastatyna i atorwastatyna: skuteczność i bezpieczeństwo podobne jak u młodszych dorosłych2324.
Osoby z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby:
- Lomitapid: przeciwwskazany przy umiarkowanych i ciężkich zaburzeniach wątroby, a także przy ciężkiej chorobie nerek25.
- Lowastatyna: przeciwwskazana przy czynnej chorobie wątroby i ciężkiej niewydolności nerek11.
- Atorwastatyna: nie zaleca się stosowania przy aktywnej chorobie wątroby; nie wymaga modyfikacji dawki przy niewydolności nerek24.
Kierowcy:
- Lomitapid wywiera niewielki wpływ na zdolność prowadzenia pojazdów26.
- Lowastatyna: mogą wystąpić zawroty głowy – należy zachować ostrożność27.
- Atorwastatyna: nie wpływa istotnie na prowadzenie pojazdów28.
Lomitapid, lowastatyna i atorwastatyna – kluczowe różnice w praktyce
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Lomitapid | Homozygotyczna hipercholesterolemia rodzinna (HoFH) | Nie zaleca się | Przeciwwskazane | Niewielki wpływ |
| Lowastatyna | Pierwotna hipercholesterolemia, miażdżyca tętnic wieńcowych | Nie ustalono bezpieczeństwa | Przeciwwskazane | Zachować ostrożność |
| Atorwastatyna | Pierwotna i rodzinna hipercholesterolemia, prewencja chorób serca | Można stosować od 10 r.ż. w określonych przypadkach | Przeciwwskazane | Brak istotnego wpływu |
Lomitapid, lowastatyna i atorwastatyna – kiedy warto rozważyć konkretny lek?
Lomitapid jest lekiem bardzo specjalistycznym, przeznaczonym dla osób dorosłych z rzadką i bardzo ciężką postacią hipercholesterolemii, która nie odpowiada na leczenie standardowe. Jego stosowanie wymaga ścisłego monitorowania, zwłaszcza czynności wątroby. Statyny – lowastatyna i atorwastatyna – to leki szeroko dostępne, dobrze przebadane, wykorzystywane zarówno w leczeniu podwyższonego cholesterolu, jak i w profilaktyce powikłań sercowo-naczyniowych. Atorwastatyna wyróżnia się możliwością stosowania u dzieci oraz silniejszym działaniem obniżającym poziom LDL, co czyni ją lekiem z wyboru w bardziej wymagających przypadkach. Każdy z tych leków ma swoje miejsce w terapii, a wybór zależy od indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjenta oraz od potencjalnych przeciwwskazań i możliwych interakcji z innymi lekami.


















