Bezpieczeństwo stosowania leków u pacjentów pediatrycznych
Podawanie leków dzieciom wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizmy nie są takie same jak u dorosłych. Dzieci mają odmienny metabolizm, co oznacza, że leki mogą być inaczej wchłaniane, rozkładane i wydalane. Nie chodzi tu tylko o różnicę w masie ciała, ale również o różnice w funkcjonowaniu narządów, które wpływają na działanie leków. Dlatego stosowanie lidokainy u dzieci musi być dostosowane do ich wieku i stanu zdrowia, a w niektórych przypadkach – ograniczone lub wykluczone.
Zakres stosowania lidokainy u dzieci
Lidokaina jest dostępna w różnych postaciach, a nie wszystkie z nich mogą być stosowane u dzieci. Wiele preparatów z lidokainą przeznaczonych jest wyłącznie dla dorosłych lub młodzieży powyżej określonego wieku, np. 12 lat, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u młodszych pacjentów.
- Roztwory do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml (Lidocaine Accord) mogą być stosowane u dzieci powyżej 1 roku życia, jednak preparaty o wyższym stężeniu 20 mg/ml przeznaczone są dla dorosłych12.
- Kremy i plastry zawierające lidokainę i prylokainę (np. EMLA) są dopuszczone do stosowania u dzieci i młodzieży, ale nie u niemowląt poniżej 3 miesięcy, ze względu na ryzyko przemijającego zwiększenia methemoglobiny – substancji utrudniającej transport tlenu w krwi34.
- Niektóre preparaty, takie jak roztwory do wstrzykiwań Arthryl Fast (zawierające lidokainę i glukozaminę) nie są zalecane u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa5.
- Aerozole i żele do stosowania na błony śluzowe i skórę (np. Lidocain-EGIS, Lignox Spray) są wskazane dla dzieci powyżej 4 lat, ale z zachowaniem ostrożności i dostosowaniem dawki67.
- Tabletki do ssania Orofar Junior z lidokainą są przeznaczone dla dzieci powyżej 6 lat8.
Dawkowanie lidokainy u dzieci
Dawkowanie lidokainy u dzieci zależy od postaci leku, drogi podania oraz wieku pacjenta. W przypadku roztworów do wstrzykiwań o niższym stężeniu (10 mg/ml) można stosować lidokainę u dzieci powyżej 1 roku życia, jednak zawsze należy dostosować dawkę do masy ciała i stanu zdrowia dziecka, aby uniknąć przedawkowania i działań niepożądanych. Preparaty o wyższym stężeniu (20 mg/ml) są przeznaczone dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat.
W przypadku kremów i plastrów z lidokainą i prylokainą stosuje się czas ekspozycji i powierzchnię aplikacji zgodnie z zaleceniami producenta, unikając stosowania u niemowląt poniżej 3 miesięcy. Przekroczenie zalecanej dawki lub zbyt długie stosowanie może prowadzić do zwiększenia poziomu methemoglobiny, co jest niebezpieczne.
Aerozole i żele stosuje się u dzieci powyżej 4 lat, z zachowaniem szczególnej ostrożności, stosując najniższe skuteczne dawki. U dzieci poniżej tego wieku stosowanie może być przeciwwskazane lub wymagać konsultacji.
Bezpieczeństwo stosowania lidokainy u dzieci
Lidokaina jest metabolizowana w wątrobie, dlatego u dzieci z niewydolnością wątroby lub nerek należy zachować szczególną ostrożność i monitorować ich stan. U dzieci obserwowano przemijające zwiększenie poziomu methemoglobiny po stosowaniu kremów i plastrów z lidokainą, co może utrudniać transport tlenu i wymaga obserwacji.
Niektóre preparaty zawierają substancje pomocnicze, które mogą powodować reakcje alergiczne lub podrażnienia, dlatego należy unikać stosowania ich u dzieci z nadwrażliwością na składniki leku lub u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, gdzie czas stosowania może być skrócony.
U dzieci z padaczką, zaburzeniami przewodzenia serca, chorobami układu oddechowego czy z zaburzeniami metabolicznymi stosowanie lidokainy wymaga szczególnej ostrożności. Niektóre preparaty zawierają alkohol lub inne substancje, które mogą nie być zalecane dla najmłodszych.
Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania lidokainy u dzieci
| Grupa wiekowa | Możliwość stosowania | Dawkowanie |
|---|---|---|
| Niemowlęta (0–3 miesiące) | Nie zaleca się stosowania kremów, plastrów i aerozoli z lidokainą | Brak danych, ryzyko methemoglobinemii |
| Dzieci (1–12 lat) | Stosowanie możliwe w preparatach o niskim stężeniu (np. Lidocaine Accord 10 mg/ml) | Dawka dostosowana do masy ciała, zachować ostrożność, unikać przekraczania dawek |
| Młodzież (≥12 lat) | Stosowanie preparatów o wyższym stężeniu i postaciach dla dorosłych | Dawka jak u dorosłych, z uwzględnieniem indywidualnych wskazań |


















