Bezpieczeństwo stosowania leków u pacjentów pediatrycznych

Podawanie leków dzieciom wymaga szczególnej uwagi, ponieważ ich organizmy nie są takie same jak u dorosłych. Dzieci mają odmienny metabolizm, co oznacza, że leki mogą być inaczej wchłaniane, rozkładane i wydalane. Nie chodzi tu tylko o różnicę w masie ciała, ale również o różnice w funkcjonowaniu narządów, które wpływają na działanie leków. Dlatego stosowanie lidokainy u dzieci musi być dostosowane do ich wieku i stanu zdrowia, a w niektórych przypadkach – ograniczone lub wykluczone.

Zakres stosowania lidokainy u dzieci

Lidokaina jest dostępna w różnych postaciach, a nie wszystkie z nich mogą być stosowane u dzieci. Wiele preparatów z lidokainą przeznaczonych jest wyłącznie dla dorosłych lub młodzieży powyżej określonego wieku, np. 12 lat, ze względu na brak wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności u młodszych pacjentów.

  • Roztwory do wstrzykiwań o stężeniu 10 mg/ml (Lidocaine Accord) mogą być stosowane u dzieci powyżej 1 roku życia, jednak preparaty o wyższym stężeniu 20 mg/ml przeznaczone są dla dorosłych12.
  • Kremy i plastry zawierające lidokainę i prylokainę (np. EMLA) są dopuszczone do stosowania u dzieci i młodzieży, ale nie u niemowląt poniżej 3 miesięcy, ze względu na ryzyko przemijającego zwiększenia methemoglobiny – substancji utrudniającej transport tlenu w krwi34.
  • Niektóre preparaty, takie jak roztwory do wstrzykiwań Arthryl Fast (zawierające lidokainę i glukozaminę) nie są zalecane u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat z powodu braku danych dotyczących bezpieczeństwa5.
  • Aerozole i żele do stosowania na błony śluzowe i skórę (np. Lidocain-EGIS, Lignox Spray) są wskazane dla dzieci powyżej 4 lat, ale z zachowaniem ostrożności i dostosowaniem dawki67.
  • Tabletki do ssania Orofar Junior z lidokainą są przeznaczone dla dzieci powyżej 6 lat8.

Dawkowanie lidokainy u dzieci

Dawkowanie lidokainy u dzieci zależy od postaci leku, drogi podania oraz wieku pacjenta. W przypadku roztworów do wstrzykiwań o niższym stężeniu (10 mg/ml) można stosować lidokainę u dzieci powyżej 1 roku życia, jednak zawsze należy dostosować dawkę do masy ciała i stanu zdrowia dziecka, aby uniknąć przedawkowania i działań niepożądanych. Preparaty o wyższym stężeniu (20 mg/ml) są przeznaczone dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat.

W przypadku kremów i plastrów z lidokainą i prylokainą stosuje się czas ekspozycji i powierzchnię aplikacji zgodnie z zaleceniami producenta, unikając stosowania u niemowląt poniżej 3 miesięcy. Przekroczenie zalecanej dawki lub zbyt długie stosowanie może prowadzić do zwiększenia poziomu methemoglobiny, co jest niebezpieczne.

Aerozole i żele stosuje się u dzieci powyżej 4 lat, z zachowaniem szczególnej ostrożności, stosując najniższe skuteczne dawki. U dzieci poniżej tego wieku stosowanie może być przeciwwskazane lub wymagać konsultacji.

Ważne: Lidokaina u dzieci wymaga precyzyjnego dawkowania i uwzględnienia wieku oraz masy ciała. Nie wszystkie postaci leku są bezpieczne dla najmłodszych, a stosowanie u niemowląt poniżej 3 miesięcy jest często przeciwwskazane ze względu na ryzyko methemoglobinemii.

Bezpieczeństwo stosowania lidokainy u dzieci

Lidokaina jest metabolizowana w wątrobie, dlatego u dzieci z niewydolnością wątroby lub nerek należy zachować szczególną ostrożność i monitorować ich stan. U dzieci obserwowano przemijające zwiększenie poziomu methemoglobiny po stosowaniu kremów i plastrów z lidokainą, co może utrudniać transport tlenu i wymaga obserwacji.

Niektóre preparaty zawierają substancje pomocnicze, które mogą powodować reakcje alergiczne lub podrażnienia, dlatego należy unikać stosowania ich u dzieci z nadwrażliwością na składniki leku lub u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, gdzie czas stosowania może być skrócony.

U dzieci z padaczką, zaburzeniami przewodzenia serca, chorobami układu oddechowego czy z zaburzeniami metabolicznymi stosowanie lidokainy wymaga szczególnej ostrożności. Niektóre preparaty zawierają alkohol lub inne substancje, które mogą nie być zalecane dla najmłodszych.

Ważne: Podczas stosowania lidokainy u dzieci należy monitorować objawy niepożądane, zwłaszcza te ze strony układu nerwowego i krążenia. Wczesne objawy przedawkowania to metaliczny smak, zawroty głowy, drżenia mięśniowe czy senność. W przypadku wystąpienia takich objawów należy przerwać podawanie leku.

Podsumowanie bezpieczeństwa stosowania lidokainy u dzieci

Grupa wiekowa Możliwość stosowania Dawkowanie
Niemowlęta (0–3 miesiące) Nie zaleca się stosowania kremów, plastrów i aerozoli z lidokainą Brak danych, ryzyko methemoglobinemii
Dzieci (1–12 lat) Stosowanie możliwe w preparatach o niskim stężeniu (np. Lidocaine Accord 10 mg/ml) Dawka dostosowana do masy ciała, zachować ostrożność, unikać przekraczania dawek
Młodzież (≥12 lat) Stosowanie preparatów o wyższym stężeniu i postaciach dla dorosłych Dawka jak u dorosłych, z uwzględnieniem indywidualnych wskazań

Pytania i odpowiedzi

Czy lidokainę można stosować u niemowląt?

Nie zaleca się stosowania lidokainy w postaci kremów, plastrów i aerozoli u niemowląt poniżej 3 miesiąca życia ze względu na ryzyko methemoglobinemii.

Od jakiego wieku można stosować lidokainę w roztworze do wstrzykiwań u dzieci?

Roztwory lidokainy o stężeniu 10 mg/ml można stosować u dzieci powyżej 1 roku życia, natomiast roztwory o wyższym stężeniu są przeznaczone dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat.

Jakie są objawy przedawkowania lidokainy u dzieci?

Wczesne objawy to metaliczny smak w ustach, zawroty głowy, drżenia mięśniowe, niepokój i senność. W przypadku ich wystąpienia należy przerwać stosowanie leku.

Czy lidokaina może powodować alergie u dzieci?

Tak, lidokaina i substancje pomocnicze mogą wywołać reakcje alergiczne, zwłaszcza u dzieci z atopowym zapaleniem skóry.