Jak wygląda dawkowanie lewodopy?

Lewodopa (Levodopum) jest stosowana przede wszystkim w leczeniu choroby Parkinsona oraz zespołu niespokojnych nóg. Dostępna jest w wielu postaciach i kombinacjach z innymi substancjami, takimi jak benzerazyd, karbidopa czy entakapon, a także w różnych drogach podania – doustnie (tabletki, kapsułki, żel dojelitowy) oraz w postaci roztworu do infuzji podskórnej1234. Schemat dawkowania zawsze powinien być dostosowany do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz rodzaju stosowanego preparatu.

Dawkowanie standardowe u dorosłych

W leczeniu choroby Parkinsona lewodopa jest zazwyczaj podawana doustnie w połączeniu z inhibitorem dekarboksylazy (benzerazyd lub karbidopa), co pozwala na podanie mniejszych dawek i zmniejszenie działań niepożądanych56. Najczęściej stosowane postacie to kapsułki, tabletki (w tym o przedłużonym lub modyfikowanym uwalnianiu) oraz żele dojelitowe i roztwory do infuzji podskórnej.

  • Leczenie początkowe: zazwyczaj zaczyna się od małych dawek, np. 50 mg lewodopy + 12,5 mg benzerazydu (1 kapsułka Madopar 62,5 mg) trzy do czterech razy na dobę7.
  • Indywidualizacja dawki: dawka jest stopniowo zwiększana w zależności od reakcji organizmu7.
  • Dawka podtrzymująca: najczęściej stosuje się 300–800 mg lewodopy na dobę (w kilku dawkach podzielonych)8.
  • Preparaty o przedłużonym uwalnianiu: dawka początkowa to najczęściej jedna tabletka (np. 200 mg lewodopy + 50 mg karbidopy) dwa razy na dobę, a następnie dawka może być zwiększana w odstępach co najmniej 2–4 dni910.
  • Preparaty dojelitowe: żel podaje się w sposób ciągły za pomocą pompy, z indywidualnym dostosowaniem dawki – zwykle w zakresie 40–120 mg lewodopy/godzinę w ciągłej infuzji, plus dawka poranna i ewentualnie dodatkowe bolusy1112.
  • Roztwór do infuzji podskórnej: podawany jest w sposób ciągły przez 24 godziny na dobę, dawka ustalana jest na podstawie wcześniejszego stosowania lewodopy i może sięgać do 4260 mg lewodopy na dobę13.
Ważne: Lewodopa jest dostępna w wielu postaciach i łączona z innymi substancjami czynnymi, co wpływa na sposób jej dawkowania. Każdy schemat leczenia powinien być indywidualnie dostosowany do potrzeb pacjenta, a zmiany w dawkowaniu powinny być przeprowadzane stopniowo i pod kontrolą lekarza. Nie należy nagle przerywać leczenia, ponieważ grozi to poważnymi powikłaniami, takimi jak zespół neuroleptyczny1415.

Częstotliwość podawania i czas trwania terapii

Częstotliwość podawania lewodopy zależy od postaci leku i indywidualnej tolerancji. Zazwyczaj stosuje się ją w 3 lub więcej dawkach podzielonych w ciągu dnia, choć w niektórych przypadkach – szczególnie przy postaciach o przedłużonym uwalnianiu – możliwe jest rzadsze przyjmowanie. Terapia lewodopą jest zwykle długotrwała i kontynuowana przez wiele lat, z okresową oceną skuteczności i koniecznością dostosowywania dawki1617.

Drogi podania i dostępne postacie leku

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Nie zaleca się stosowania lewodopy u dzieci i młodzieży poniżej 18 lub 25 roku życia, w zależności od preparatu i wskazania2122232425.

Osoby starsze

  • Nie ma konieczności szczególnej modyfikacji dawki wyłącznie ze względu na wiek, jednak u osób w podeszłym wieku metabolizm lewodopy może być wolniejszy, co wymaga indywidualnego dostosowania dawki261617.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Nie jest konieczne zmniejszanie dawki u pacjentów z łagodną lub umiarkowaną niewydolnością nerek272829.
  • W ciężkiej niewydolności nerek należy zachować ostrożność, a dawkowanie dobierać indywidualnie29.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • Dawkowanie należy dobierać indywidualnie. Brak jest szczegółowych danych, dlatego zaleca się ostrożność w ciężkich zaburzeniach czynności wątroby272830.

Kobiety w ciąży i matki karmiące piersią

  • Lek jest przeciwwskazany u kobiet w ciąży oraz kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznych metod antykoncepcji21.
  • Brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania podczas karmienia piersią21.

Zmiany dawkowania w zależności od wskazania

Leczenie zespołu niespokojnych nóg (RLS)

  • Maksymalna dawka dobowa w leczeniu RLS nie powinna przekraczać 500 mg lewodopy31.
  • Lek przyjmuje się na godzinę przed snem, w dawce od 62,5 mg do 125 mg, a jeśli objawy nie ustępują – do 250 mg31.
  • W przypadkach trudności z zasypianiem i zaburzeniami snu w nocy stosuje się preparaty o przedłużonym uwalnianiu w połączeniu z preparatami o standardowym uwalnianiu32.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • Maksymalna dawka dobowa zależy od postaci i wskazania, np. w leczeniu zespołu niespokojnych nóg nie powinna przekraczać 500 mg31.
  • W preparatach dojelitowych i podskórnych maksymalna zalecana dawka dobowa może sięgać nawet 2000 mg (żel dojelitowy) lub 4260 mg (roztwór do infuzji podskórnej)3313.
  • Przedawkowanie może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia rytmu serca, zaburzenia psychiczne, nudności, wymioty, ruchy mimowolne3435.
Ważne: Niezależnie od stosowanej postaci lewodopy, każda zmiana dawkowania powinna być prowadzona stopniowo, a pacjent musi być uważnie monitorowany pod kątem skuteczności leczenia i działań niepożądanych. Nie wolno samodzielnie zmieniać dawek ani nagle odstawiać leku, ponieważ grozi to wystąpieniem groźnych powikłań, takich jak zespół neuroleptyczny czy nagłe pogorszenie stanu zdrowia1415.

Podsumowanie – Lewodopa: dawkowanie dostosowane do pacjenta i preparatu

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (choroba Parkinsona, doustnie) Leczenie początkowe: 50 mg lewodopy + 12,5 mg benzerazydu 3–4 razy/dobę; dawka podtrzymująca: 300–800 mg lewodopy/dobę w kilku dawkach podzielonych7
Dorośli (preparaty o przedłużonym uwalnianiu) Początkowo 200 mg lewodopy + 50 mg karbidopy 2 razy/dobę; możliwa modyfikacja co 2–4 dni; dawka dobowa zwykle 400–1600 mg w dawkach podzielonych9
Dorośli (żel dojelitowy) Indywidualnie: dawka poranna 100–200 mg, ciągła infuzja 40–120 mg/godzinę, dodatkowe bolusy wg potrzeb; maks. 2000 mg/dobę11
Dorośli (roztwór do infuzji podskórnej) Indywidualnie: infuzja przez 24h, dawka wyliczana na podstawie wcześniejszej terapii, do 4260 mg/dobę13
Dzieci i młodzież Nie zaleca się stosowania/przeciwwskazane21
Osoby starsze Brak konieczności modyfikacji dawki wyłącznie ze względu na wiek; indywidualne dostosowanie26
Niewydolność nerek Brak konieczności modyfikacji w łagodnej/umiarkowanej niewydolności; ostrożność w ciężkiej27
Niewydolność wątroby Ostrożność; indywidualne dostosowanie dawki27
Kobiety w ciąży Przeciwwskazane21

Pytania i odpowiedzi

Jaką dawkę lewodopy stosuje się na początku leczenia choroby Parkinsona?

Zwykle zaczyna się od 50 mg lewodopy z inhibitorem dekarboksylazy (np. benzerazydem lub karbidopą) 3–4 razy dziennie, a dawkę zwiększa się stopniowo w zależności od tolerancji i efektów leczenia7.

Czy dawkowanie lewodopy trzeba modyfikować u osób z niewydolnością nerek?

Nie ma potrzeby modyfikowania dawki w łagodnej lub umiarkowanej niewydolności nerek, ale w ciężkiej należy zachować ostrożność i indywidualnie dobierać dawkę31.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania lewodopy?

Lewodopa jest przeciwwskazana m.in. u osób z nadwrażliwością na składniki leku, ciężką niewydolnością serca, jaskrą z wąskim kątem przesączania, u dzieci i młodzieży oraz kobiet w ciąży23.

Czy można nagle odstawić lewodopę?

Nie, nagłe odstawienie lewodopy jest niebezpieczne i może prowadzić do poważnych powikłań, np. złośliwego zespołu neuroleptycznego. Odstawianie powinno być stopniowe i pod kontrolą lekarza15.

Czy lewodopa może być stosowana u kobiet w ciąży?

Stosowanie lewodopy w ciąży jest przeciwwskazane37.