REKLAMA

Dawkowanie klozapiny – ogólne zasady i postacie leku

Klozapina (Clozapinum) jest dostępna w różnych postaciach i dawkach, głównie w formie tabletek do podania doustnego oraz tabletek ulegających rozpadowi w jamie ustnej123. Najczęściej spotykane dawki to 12,5 mg, 25 mg, 50 mg, 100 mg oraz 200 mg. Wybór odpowiedniej dawki oraz postaci zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta i zaleceń lekarza45.

Leczenie klozapiną zawsze powinno być rozpoczynane od możliwie najmniejszej skutecznej dawki, którą następnie stopniowo się zwiększa. Celem jest ograniczenie ryzyka działań niepożądanych, takich jak niedociśnienie, drgawki czy nadmierna senność46.

Standardowe dawkowanie u dorosłych

  • Leczenie rozpoczyna się od 12,5 mg (połowa tabletki 25 mg) podawanej raz lub dwa razy na dobę w pierwszym dniu789.
  • W drugiej dobie podaje się 25 mg raz lub dwa razy na dobę.
  • Jeśli lek jest dobrze tolerowany, dawkę dobową można zwiększać o 25 mg do 50 mg na dobę, aby osiągnąć do 300 mg na dobę w ciągu 2–3 tygodni10811.
  • Dawkę można dalej zwiększać o 50–100 mg co 3–4 dni lub co tydzień, w zależności od tolerancji pacjenta.
  • Typowy zakres dawek terapeutycznych to 200–450 mg na dobę, podawanych w dawkach podzielonych. Dawka wieczorna może być większa, aby poprawić sen1012.
  • Maksymalna dawka dobowa nie powinna przekraczać 900 mg101312.
  • Leczenie podtrzymujące można prowadzić mniejszymi dawkami, czasami poniżej 200 mg na dobę, wtedy lek można podawać raz dziennie, wieczorem1415.
  • Przed zakończeniem leczenia zaleca się stopniowe zmniejszanie dawki przez 1–2 tygodnie1416.
Ważne dla bezpieczeństwa terapii:

  • Stosowanie klozapiny wymaga regularnego monitorowania liczby białych krwinek i neutrofili przez cały okres leczenia oraz przez 4 tygodnie po jego zakończeniu171819.
  • Przed rozpoczęciem leczenia należy wykonać badania krwi, a w trakcie terapii kontrolować morfologię co tydzień przez pierwsze 18 tygodni, a następnie co najmniej raz na 4 tygodnie1720.
  • Lek nie powinien być stosowany u osób, które nie mogą być regularnie monitorowane pod kątem zmian w morfologii krwi.
  • Nie należy ponownie stosować klozapiny u osób, u których wystąpiła ciężka neutropenia lub agranulocytoza podczas wcześniejszego leczenia tym lekiem.
  • Pojawienie się objawów infekcji (np. gorączka, ból gardła) powinno być natychmiast zgłaszane lekarzowi.

Dawkowanie w szczególnych grupach pacjentów

Dzieci i młodzież

  • Klozapina nie jest zalecana u dzieci i młodzieży poniżej 16. roku życia – brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności212223.

Pacjenci w podeszłym wieku (60 lat i więcej)

  • Leczenie należy rozpoczynać od bardzo małych dawek – 12,5 mg podane jednorazowo w pierwszej dobie212425.
  • Zwiększanie dawki nie powinno przekraczać 25 mg na dobę.
  • Pacjenci w tej grupie wiekowej mogą być bardziej wrażliwi na działania niepożądane, zwłaszcza niedociśnienie ortostatyczne czy zaburzenia rytmu serca.

Pacjenci z zaburzeniami czynności nerek

  • Klozapina jest przeciwwskazana w przypadku ciężkiej niewydolności nerek2627.
  • Brak szczegółowych zaleceń dotyczących modyfikacji dawki w łagodnych i umiarkowanych zaburzeniach czynności nerek – decyzja należy do lekarza.

Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby

  • W przypadku zaburzeń czynności wątroby lek należy stosować z dużą ostrożnością oraz regularnie kontrolować próby wątrobowe2123.
  • Klozapina jest przeciwwskazana w aktywnej chorobie wątroby, postępującej chorobie wątroby oraz niewydolności wątroby2627.

Kobiety w ciąży i karmiące piersią

  • Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania klozapiny w ciąży i podczas karmienia piersią – decyzję o zastosowaniu podejmuje lekarz po ocenie ryzyka i korzyści.

Dawkowanie w zależności od wskazania

Schizofrenia oporna na leczenie

  • Start od 12,5 mg raz lub dwa razy na dobę pierwszego dnia, potem 25 mg raz lub dwa razy na dobę w drugiej dobie78.
  • Stopniowe zwiększanie dawki o 25–50 mg dziennie do 300 mg na dobę w ciągu 2–3 tygodni108.
  • Większość pacjentów osiąga efekt terapeutyczny w zakresie 200–450 mg na dobę, podzielonych na 2–3 dawki1012.
  • Maksymalna dawka dobowa: 900 mg1012.

Psychoza w przebiegu choroby Parkinsona

  • Początkowa dawka: 12,5 mg na dobę, najlepiej wieczorem282930.
  • Dawkę można zwiększać o 12,5 mg, maksymalnie dwa razy w tygodniu, do dawki 50 mg w ciągu 2 tygodni.
  • Typowa dawka podtrzymująca to 25–37,5 mg na dobę.
  • Maksymalna dawka dobowa: 100 mg, tylko w wyjątkowych przypadkach313233.
Najważniejsze informacje o modyfikacji i przerwaniu leczenia:

  • Jeśli konieczne jest przerwanie leczenia, dawkę należy zmniejszać stopniowo przez 1–2 tygodnie, aby uniknąć objawów odstawiennych1415.
  • W przypadku konieczności wznowienia leczenia po przerwie dłuższej niż 2 dni, należy rozpocząć od 12,5 mg raz lub dwa razy na dobę i ponownie stopniowo zwiększać dawkę141615.
  • Nagłe przerwanie leczenia może prowadzić do powrotu objawów psychotycznych oraz objawów cholinergicznych (np. potliwość, nudności, biegunka).
  • U pacjentów, u których podczas leczenia klozapiną wystąpiły ciężkie reakcje hematologiczne (np. neutropenia), lek jest bezwzględnie przeciwwskazany w ponownym zastosowaniu1720.

Maksymalna dawka dobowa i ryzyko przedawkowania

  • W przypadku leczenia schizofrenii opornej na leczenie maksymalna zalecana dawka dobowa wynosi 900 mg1012.
  • W przypadku psychozy w przebiegu choroby Parkinsona maksymalna dawka to 100 mg na dobę3133.
  • Przedawkowanie klozapiny może prowadzić do poważnych działań niepożądanych, takich jak senność, śpiączka, drgawki, arytmie serca, a nawet zgon3435.

Podsumowanie – dawkowanie klozapiny u różnych grup pacjentów

Grupa pacjentów Schemat dawkowania
Dorośli (schizofrenia oporna) Początkowo 12,5 mg raz lub dwa razy na dobę; stopniowe zwiększanie do 200–450 mg/dobę; maksymalnie 900 mg/dobę; leczenie podtrzymujące możliwe mniejszymi dawkami71014
Dorośli (psychoza w chorobie Parkinsona) Start 12,5 mg/dobę, powolne zwiększanie do 25–37,5 mg/dobę; maksymalnie 100 mg/dobę w wyjątkowych przypadkach2831
Dzieci i młodzież (<16 lat) Nie zaleca się stosowania; brak danych dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności21
Osoby starsze (≥60 lat) Rozpocząć od 12,5 mg; zwiększać maksymalnie o 25 mg/dobę; szczególna ostrożność ze względu na wrażliwość na działania niepożądane21
Pacjenci z zaburzeniami nerek Przeciwwskazana w ciężkiej niewydolności nerek26
Pacjenci z zaburzeniami wątroby Ostrożność, regularna kontrola prób wątrobowych; przeciwwskazana w aktywnej lub ciężkiej chorobie wątroby26
Kobiety w ciąży i karmiące piersią Decyzja o zastosowaniu po indywidualnej ocenie przez lekarza; brak wystarczających danych

Pytania i odpowiedzi

Jaką dawkę klozapiny stosuje się na początku leczenia?

Zwykle zaczyna się od 12,5 mg raz lub dwa razy na dobę, a następnie dawkę stopniowo się zwiększa711.

Jaka jest maksymalna dawka klozapiny na dobę?

W leczeniu schizofrenii opornej na leczenie maksymalna dawka to 900 mg na dobę, a w psychozie w przebiegu choroby Parkinsona – 100 mg na dobę1012.

Czy klozapina jest bezpieczna dla dzieci?

Nie zaleca się stosowania klozapiny u dzieci i młodzieży poniżej 16 lat z powodu braku danych o bezpieczeństwie i skuteczności21.

Co zrobić, jeśli pacjent pominie kilka dawek klozapiny?

Jeśli przerwa w przyjmowaniu leku trwała dłużej niż 2 dni, leczenie należy wznowić od najniższej dawki (12,5 mg raz lub dwa razy na dobę)1415.

REKLAMA