Działania niepożądane ketoprofenu – co warto wiedzieć?
Ketoprofen, znany także jako Ketoprofenum, należy do grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ). Może być stosowany doustnie (tabletki, kapsułki, granulaty), doodbytniczo (czopki), miejscowo na skórę (żele, aerozole) oraz w formie iniekcji. Działania niepożądane występują u części pacjentów i są zależne od dawki, czasu leczenia, drogi podania oraz indywidualnych predyspozycji, takich jak wiek, stan zdrowia czy inne przyjmowane leki123. Najczęściej obserwowane skutki uboczne dotyczą układu pokarmowego, jednak mogą pojawić się także reakcje ze strony skóry, nerek, układu nerwowego, serca czy krwi45. Warto pamiętać, że większość działań niepożądanych jest przemijająca i łagodna, ale niektóre mogą być poważne i wymagać szybkiej reakcji1. Ryzyko poważnych działań niepożądanych rośnie u osób w podeszłym wieku oraz przy długotrwałym lub wysokim dawkowaniu6.
Zalecając stosowanie leków z ketoprofenem, zawsze rozważa się korzyści i potencjalne ryzyko. Wszelkie niepokojące objawy należy zgłaszać lekarzowi, a poważne działania niepożądane – odpowiednim instytucjom.
Najczęstsze działania niepożądane
Profil działań niepożądanych zależy od sposobu przyjmowania ketoprofenu:
- Doustne postaci (tabletki, kapsułki, granulaty): najczęściej pojawiają się dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty, biegunka, zaparcia, wzdęcia, rzadziej wrzody, krwawienia lub perforacje przewodu pokarmowego9105. Mogą wystąpić także bóle i zawroty głowy, senność, reakcje alergiczne, wysypka, świąd11.
- Czopki: skutki uboczne podobne jak po doustnych formach, jednak mogą być także reakcje miejscowe, takie jak podrażnienie w miejscu podania12.
- Iniekcje: poza typowymi działaniami ogólnoustrojowymi, mogą powodować ból, pieczenie, zaczerwienienie lub obrzęk w miejscu wstrzyknięcia13.
- Żele, aerozole: najczęściej powodują łagodne, miejscowe reakcje skórne – zaczerwienienie, świąd, pieczenie, wysypka, rzadziej nadwrażliwość na światło czy cięższe reakcje alergiczne3714.
Bardzo często (≥1/10)
- Zwiększenie wyników testów czynności wątroby do wartości granicznych (dotyczy głównie postaci doustnych)15.
Często (≥1/100 do <1/10)
- Niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty109.
- Biegunka, zaparcia, wzdęcia10.
- Bóle i zawroty głowy, senność11.
- Obrzęki13.
- Złe samopoczucie, uczucie zmęczenia13.
- Wysypka, świąd (w żelach i na skórze – reakcje miejscowe)7.
Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100)
- Bóle i zawroty głowy pochodzenia ośrodkowego, senność11.
- Zapalenie błony śluzowej żołądka10.
- Miejscowe reakcje skórne, np. rumień, wyprysk, świąd, odczucie pieczenia7.
- Obrzęk, zmęczenie16.
Rzadko (≥1/10 000 do <1/1000)
- Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej10.
- Owrzodzenie żołądka i/lub dwunastnicy, choroba wrzodowa10.
- Parestezje (uczucie drętwienia, mrowienia)11.
- Zaburzenia widzenia11.
- Szumy uszne11.
- Zapalenie wątroby, zwiększenie aktywności aminotransferaz6.
- Nadwrażliwość na światło, pokrzywka17.
- Reakcje miejscowe po podaniu iniekcji (ból, pieczenie, marmurkowatość skóry)13.
Bardzo rzadko (<1/10 000)
- Ciężkie reakcje skórne: zespół Stevensa-Johnsona, toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka617.
- Ostra niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek16.
- Jałowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych11.
Częstość nieznana
- Reakcje anafilaktyczne, w tym wstrząs anafilaktyczny27.
- Zmiany nastroju, depresja, splątanie, omamy11.
- Niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze9.
- Ostra niewydolność nerek, zespół nerczycowy16.
- Reakcje alergiczne, np. obrzęk naczynioruchowy, pokrzywka, nadwrażliwość na światło17.
- Nieprawidłowe wyniki badań czynności nerek16.
- Zaburzenia miesiączkowania16.
- Zaostrzenie przewlekłych chorób jelit (np. choroba Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejące zapalenie okrężnicy)10.
- Incydenty zakrzepowo-zatorowe, np. zawał serca lub udar (przy długotrwałym stosowaniu w dużych dawkach)16.
- Działania niepożądane mogą wystąpić już po pierwszej dawce, ale częściej pojawiają się przy długotrwałym stosowaniu lub w większych dawkach.
- Najczęściej dotyczą układu pokarmowego, ale mogą obejmować także inne narządy.
- Stosowanie żelu lub aerozolu rzadziej powoduje działania ogólnoustrojowe, ale nie wyklucza poważnych reakcji alergicznych.
- U osób starszych oraz pacjentów z chorobami przewlekłymi ryzyko powikłań jest większe.
- Każde nietypowe lub poważne objawy należy zgłosić lekarzowi.
Możliwość zgłaszania działań niepożądanych
Wszelkie podejrzewane działania niepożądane należy zgłaszać Departamentowi Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL), np. poprzez stronę internetową https://smz.ezdrowie.gov.pl. Takie zgłoszenia pomagają stale monitorować bezpieczeństwo stosowania ketoprofenu i innych leków1819.
Tabela działań niepożądanych ketoprofenu według układów narządowych i częstości
| Układ narządowy | Bardzo często | Często | Niezbyt często | Rzadko | Bardzo rzadko | Częstość nieznana |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Układ krwiotwórczy | Niedokrwistość pokrwotoczna | Agranulocytoza, małopłytkowość, leukopenia | Niedokrwistość hemolityczna, niewydolność szpiku kostnego | |||
| Układ immunologiczny | Skórne reakcje alergiczne | Reakcje anafilaktyczne (w tym wstrząs) | Nadwrażliwość, obrzęk naczynioruchowy | |||
| Układ nerwowy | Bóle i zawroty głowy, senność | Parestezje | Jałowe zapalenie opon mózgowych | Drgawki, zaburzenia smaku | ||
| Układ pokarmowy | Niestrawność, nudności, ból brzucha, wymioty | Zaparcia, biegunka, wzdęcia, zapalenie błony śluzowej żołądka | Zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, wrzód żołądka | Perforacja, zapalenie trzustki | Krwawienie z przewodu pokarmowego, zaostrzenie choroby Leśniowskiego-Crohna | |
| Wątroba i drogi żółciowe | Zwiększenie aktywności aminotransferaz | Zapalenie wątroby | Żółtaczka, zaburzenia czynności wątroby | |||
| Skóra i tkanka podskórna | Wysypka, świąd, reakcje miejscowe (żel, aerozol) | Rumień, wyprysk, pieczenie | Pokrzywka, nadwrażliwość na światło | Zespół Stevensa-Johnsona, martwicze oddzielanie się naskórka | Obrzęk naczynioruchowy, łysienie | |
| Nerki i drogi moczowe | Ostra niewydolność nerek, śródmiąższowe zapalenie nerek | Zespół nerczycowy, nieprawidłowe wyniki badań czynności nerek | ||||
| Serce i naczynia | Obrzęki | Niewydolność serca, nadciśnienie tętnicze | Incydenty zakrzepowe, np. zawał serca, udar | |||
| Ogólne i miejscowe | Zmęczenie, złe samopoczucie | Obrzęk | Ból, pieczenie w miejscu wstrzyknięcia | Marmurkowatość skóry, reakcje alergiczne |
Ketoprofen – bezpieczeństwo i indywidualizacja terapii
Ketoprofen, zarówno w tabletkach, zastrzykach, jak i w żelu czy aerozolu, jest skutecznym lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Działania niepożądane mogą wystąpić u każdego, jednak nie u wszystkich pojawią się one z taką samą siłą lub w ogóle. Najczęściej mają łagodny charakter, ale mogą być także poważne, zwłaszcza przy długotrwałym stosowaniu, w wyższych dawkach lub u osób starszych i z chorobami przewlekłymi6. Znajomość możliwych działań niepożądanych i szybka reakcja na niepokojące objawy zwiększają bezpieczeństwo terapii. Warto pamiętać, że wszelkie nietypowe objawy należy zgłaszać lekarzowi oraz odpowiednim instytucjom, by poprawić nadzór nad bezpieczeństwem leków18.


















