Czy stosowanie ketaminy jest bezpieczne?
Ketamina jest substancją o dobrze poznanym profilu bezpieczeństwa, jednak jej stosowanie wymaga zachowania szczególnej ostrożności u określonych grup pacjentów oraz ścisłego nadzoru medycznego, zwłaszcza w przypadku osób z chorobami serca, nadciśnieniem, zaburzeniami psychicznymi, a także u dzieci i seniorów12.
Bezpieczeństwo u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią
- Ketamina przenika przez łożysko, dlatego nie zaleca się jej rutynowego stosowania w czasie ciąży, poza szczególnymi przypadkami, jak poród naturalny lub cesarskie cięcie, gdy korzyści przewyższają ryzyko345.
- Podanie ketaminy w dużych dawkach podczas porodu może wywołać depresję oddechową u noworodka i konieczność resuscytacji, a także zwiększyć ciśnienie krwi u matki34.
- Nie zaleca się stosowania ketaminy w okresie karmienia piersią, ponieważ brak jest danych potwierdzających bezpieczeństwo dla dziecka, a ketamina wykazuje tendencję do przenikania do mleka matki675.
Wpływ na prowadzenie pojazdów i obsługę maszyn
- Po zastosowaniu ketaminy nie wolno prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn przez co najmniej 24 godziny po znieczuleniu, ponieważ substancja może wywoływać senność, zawroty głowy, zaburzenia percepcji i koncentracji8910.
- W przypadku preparatów donosowych (esketamina) zaleca się wstrzymanie się od wykonywania czynności wymagających pełnej sprawności psychofizycznej do następnego dnia po spokojnie przespanej nocy10.
- Ketamina może wywoływać zaburzenia psychiczne podczas wybudzania ze znieczulenia, takie jak halucynacje, dezorientacja czy stany lękowe. Objawy te występują rzadziej u dzieci i seniorów, a częściej u dorosłych, zwłaszcza przy podaniu dożylnym1112.
- Stosowanie ketaminy powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem medycznym, najlepiej w warunkach szpitalnych, ze względu na możliwość wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak zaburzenia sercowo-naczyniowe, depresja oddechowa czy uzależnienie11314.
- Przy długotrwałym stosowaniu ketaminy mogą wystąpić uszkodzenia pęcherza moczowego, nerek oraz wątroby1516.
Interakcje z alkoholem
- Łączenie ketaminy z alkoholem lub innymi substancjami działającymi depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy może nasilać senność, zawroty głowy i zwiększać ryzyko depresji oddechowej171819.
- U osób przewlekle nadużywających alkoholu ryzyko powikłań po ketaminie jest wyższe; wymagana jest szczególna ostrożność1112.
Stosowanie u osób z niewydolnością nerek
- Nie ma konieczności rutynowej modyfikacji dawki ketaminy u osób z niewydolnością nerek, ale u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami i dializowanych brak jest wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa20.
- Długotrwałe stosowanie ketaminy może powodować uszkodzenie nerek, zwłaszcza w przypadku nadużywania1516.
Stosowanie u osób z niewydolnością wątroby
- Ketamina jest metabolizowana w wątrobie i może działać dłużej u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby212220.
- W przypadku umiarkowanych zaburzeń czynności wątroby zaleca się ostrożność i rozważenie zmniejszenia dawki, szczególnie przy stosowaniu postaci donosowej (esketamina)20.
- Ketamina nie jest zalecana u osób z ciężką niewydolnością wątroby2023.
- Długotrwałe stosowanie może prowadzić do nieprawidłowych wyników testów wątrobowych i uszkodzenia wątroby212223.
Stosowanie substancji czynnej u seniorów
- Ketamina może być stosowana u osób starszych, często nawet z mniejszym ryzykiem wystąpienia objawów psychicznych po znieczuleniu w porównaniu do osób młodszych242520.
- U seniorów, zwłaszcza przy stosowaniu esketaminy w postaci donosowej, może występować większe ryzyko upadków – zalecana jest wzmożona ostrożność26.
- Dawkowanie należy dostosować indywidualnie, a obserwacja powinna być szczególnie wnikliwa2425.
Inne grupy pacjentów wymagające szczególnej ostrożności
- Ketamina jest przeciwwskazana u osób z ciężkimi chorobami serca, nadciśnieniem, po udarach, z rzucawką, zaburzeniami psychicznymi (np. schizofrenia), a także u dzieci poniżej 3. miesiąca życia27282.
- Szczególną ostrożność należy zachować u osób z podwyższonym ciśnieniem śródczaszkowym, nadczynnością tarczycy, padaczką, infekcjami układu oddechowego oraz u osób z tendencją do uzależnień111226.
- Przyjmowanie ketaminy przez osoby z chorobami psychicznymi (np. mania, choroba afektywna dwubiegunowa) oraz z urazami mózgu powinno być poprzedzone dokładną oceną ryzyka26.
- Długotrwałe stosowanie może prowadzić do uzależnienia oraz objawów odstawiennych132930.
- Nie należy stosować ketaminy bez nadzoru wykwalifikowanego personelu medycznego.
- Osoby z chorobami serca, podwyższonym ciśnieniem, schorzeniami psychicznymi oraz kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny być szczególnie uważnie monitorowane.
- Przyjmowanie ketaminy może prowadzić do przejściowych zaburzeń świadomości i zachowania.
- Istnieje ryzyko uzależnienia, szczególnie przy długotrwałym stosowaniu lub u osób z tendencją do nadużywania substancji psychoaktywnych.
- Stosowanie ketaminy wiąże się z możliwością wystąpienia poważnych działań niepożądanych, takich jak uszkodzenie wątroby, nerek oraz pęcherza moczowego przy przewlekłym stosowaniu.
Podsumowanie: Ketamina – bezpieczeństwo stosowania w różnych grupach pacjentów
| Grupa pacjentów | Możliwość stosowania | Uwagi |
|---|---|---|
| Kobiety w ciąży | Zachować szczególną ostrożność | Stosować wyłącznie, gdy korzyści przewyższają ryzyko (poród, cesarskie cięcie); ryzyko dla noworodka345 |
| Karmienie piersią | Niezalecane | Brak danych o bezpieczeństwie dla dziecka675 |
| Osoby w podeszłym wieku | Można stosować | Ostrożność przy podawaniu donosowym; indywidualizacja dawki242026 |
| Pacjenci z niewydolnością nerek | Można stosować z ostrożnością | Brak danych dla pacjentów dializowanych; ryzyko uszkodzenia nerek przy długotrwałym stosowaniu1520 |
| Pacjenci z niewydolnością wątroby | Ostrożność/niezalecane w ciężkiej niewydolności | Możliwe wydłużenie działania; przeciwwskazane w ciężkiej niewydolności212223 |
| Prowadzenie pojazdów | Zakazane przez 24 godziny | Możliwość zaburzeń koncentracji, senność, zawroty głowy810 |
| Alkohol | Nie zalecane | Ryzyko nasilenia działań niepożądanych, depresji oddechowej171819 |
| Dzieci | Powyżej 3. miesiąca życia | Przeciwwskazane u młodszych dzieci2728 |
| Osoby z zaburzeniami psychicznymi | Przeciwwskazane | Ryzyko pogorszenia stanu psychicznego272826 |


















