Czym jest kapecytabina i kiedy mówimy o przedawkowaniu?
Kapecytabina (Capecitabinum) to lek przeciwnowotworowy stosowany doustnie, najczęściej w leczeniu raka jelita grubego, odbytnicy, żołądka oraz piersi. Dostępna jest w tabletkach o różnych dawkach, na przykład 150 mg, 300 mg lub 500 mg123.
Zalecana dawka leku zależy od powierzchni ciała pacjenta, rodzaju nowotworu oraz schematu leczenia i najczęściej mieści się w zakresie od 1000 do 1250 mg/m2 powierzchni ciała, podawanych dwa razy na dobę przez określony czas, np. przez 2 tygodnie z tygodniową przerwą45.
Do przedawkowania dochodzi, gdy pacjent przyjmie większą ilość leku niż zalecana – zarówno przez pomyłkę, jak i celowo. Przedawkowanie kapecytabiny może prowadzić do wystąpienia poważnych objawów, które mogą zagrażać zdrowiu i życiu67.
Objawy przedawkowania kapecytabiny
Objawy ostrego przedawkowania pojawiają się najczęściej w ciągu kilku godzin do kilku dni po przyjęciu zbyt dużej dawki leku. Zazwyczaj są one nasilone i mogą wymagać szybkiej interwencji medycznej68. Objawy te dotyczą głównie przewodu pokarmowego oraz układu krwiotwórczego.
- Układ pokarmowy: silne nudności, wymioty, biegunka, zapalenie błon śluzowych jamy ustnej i przewodu pokarmowego, podrażnienie oraz krwawienie z przewodu pokarmowego6789.
- Układ krwiotwórczy: zahamowanie czynności szpiku kostnego, co może prowadzić do niedokrwistości, spadku liczby białych krwinek i płytek krwi. Skutkuje to większą podatnością na infekcje oraz skłonnością do krwawień6789.
- Stan ogólny: osłabienie, odwodnienie spowodowane wymiotami i biegunką, a w ciężkich przypadkach – zaburzenia świadomości i stany zagrożenia życia68.
Objawy mogą mieć charakter łagodny, umiarkowany lub ciężki, w zależności od ilości przyjętej kapecytabiny oraz indywidualnej wrażliwości pacjenta. Szczególnie niebezpieczne jest długotrwałe lub powtarzające się przyjmowanie zbyt dużych dawek leku6.
Postępowanie w przypadku przedawkowania
W razie przyjęcia zbyt dużej dawki kapecytabiny nie istnieje swoista odtrutka (antidotum). Leczenie polega na monitorowaniu pacjenta oraz łagodzeniu objawów, które się pojawią6789. W praktyce oznacza to:
- podawanie leków przeciwwymiotnych w przypadku nudności i wymiotów6
- uzupełnianie płynów i elektrolitów przy biegunce lub odwodnieniu6
- monitorowanie morfologii krwi oraz funkcji narządów67
- zapobieganie rozwojowi infekcji w przypadku spadku odporności69
- zapewnienie leczenia szpitalnego, jeśli objawy są ciężkie lub zagrażają życiu6
Leczenie przedawkowania jest więc objawowe i polega na wspieraniu organizmu do czasu ustąpienia skutków toksycznych leku oraz zapobieganiu powikłaniom678.
Tabela: Objawy przedawkowania, postępowanie i konieczność hospitalizacji
| Objawy | Postępowanie | Konieczność hospitalizacji |
|---|---|---|
| Łagodne: pojedyncze epizody nudności, łagodna biegunka | Leczenie objawowe (leki przeciwwymiotne, nawodnienie) | Nie zawsze, zależnie od stanu ogólnego |
| Umiarkowane: uporczywe wymioty, nasilona biegunka, zapalenie śluzówek | Monitorowanie parametrów krwi, uzupełnianie płynów, leczenie objawowe | Często wskazana hospitalizacja |
| Ciężkie: krwawienia z przewodu pokarmowego, znaczne odwodnienie, zahamowanie czynności szpiku | Intensywna opieka medyczna, leczenie powikłań, ewentualne przetoczenia krwi, leczenie infekcji | Wymagana hospitalizacja na oddziale intensywnej terapii |
Brak swoistego antidotum na przedawkowanie kapecytabiny. Leczenie zawsze polega na łagodzeniu objawów i zapobieganiu powikłaniom6789.
- Przedawkowanie kapecytabiny może być niebezpieczne nawet wtedy, gdy objawy początkowo są łagodne.
- Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunka i objawy ze strony śluzówek.
- W przypadku przyjęcia większej dawki niż zalecona, należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się do szpitala.
- Nie ma specyficznej odtrutki – kluczowe jest szybkie wdrożenie leczenia objawowego i monitorowanie stanu zdrowia.
Kapecytabina – przedawkowanie to realne zagrożenie
Kapecytabina jest lekiem skutecznym, ale jej bezpieczeństwo zależy od ścisłego przestrzegania zaleceń dotyczących dawkowania. Przedawkowanie tej substancji czynnej prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych, w tym dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego i układu krwiotwórczego, a w skrajnych przypadkach może być zagrożeniem życia68. Leczenie przedawkowania polega na łagodzeniu objawów i wsparciu organizmu do czasu ustąpienia toksycznych skutków leku. W razie podejrzenia przyjęcia zbyt dużej dawki nie należy zwlekać z uzyskaniem pomocy medycznej – szybka reakcja zwiększa szanse na uniknięcie groźnych powikłań.


















