Charakterystyka działań niepożądanych kanakinumabu

Każda substancja czynna może wywoływać działania niepożądane – dotyczy to również kanakinumabu, stosowanego głównie w chorobach o podłożu zapalnym, takich jak zespoły autozapalne czy młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów12. Najczęściej zgłaszane objawy uboczne dotyczą zakażeń górnych dróg oddechowych, ale możliwe są także inne reakcje, w tym objawy ze strony skóry, układu pokarmowego czy zmiany w badaniach laboratoryjnych12.

Częstość i rodzaj działań niepożądanych zależy od wielu czynników, takich jak postać leku (proszek do sporządzania roztworu lub gotowy roztwór do wstrzykiwań), dawka, czas trwania terapii oraz indywidualna wrażliwość pacjenta. Dodatkowo, profil bezpieczeństwa może różnić się w zależności od wieku pacjenta czy współistniejących schorzeń34.

Większość działań niepożądanych ma łagodny lub umiarkowany charakter i ustępuje samoistnie, jednak niektóre mogą wymagać dodatkowej diagnostyki lub leczenia. Ważne jest, aby każdorazowo rozważyć stosunek korzyści do ryzyka przed rozpoczęciem terapii kanakinumabem12.

Ważne dla pacjentów:

  • Najczęstsze działania niepożądane kanakinumabu to zakażenia, zwłaszcza dróg oddechowych, które zazwyczaj mają łagodny przebieg.
  • Objawy uboczne mogą się różnić w zależności od wieku pacjenta, rodzaju choroby, dawki i czasu trwania leczenia.
  • W przypadku wystąpienia nietypowych objawów, takich jak gorączka, ból gardła czy wysypka, warto zgłosić je lekarzowi.
  • Niektóre działania niepożądane można wykryć jedynie w badaniach laboratoryjnych, dlatego regularne kontrole są istotną częścią terapii.

Działania niepożądane według częstości występowania

Bardzo często (mogą wystąpić u więcej niż 1 na 10 osób)

  • Zakażenia układu oddechowego, w tym zapalenie płuc, oskrzeli, grypa, zakażenie wirusowe, zapalenie zatok, nieżyt nosa, zapalenie gardła, migdałków, nosogardzieli oraz zakażenie górnych dróg oddechowych – objawiają się kaszlem, katarem, bólem gardła lub gorączką56.
  • Zakażenia ucha – mogą dawać ból ucha lub uczucie zatkania56.
  • Zapalenie tkanki łącznej oraz żołądka i jelit – mogą objawiać się bólem brzucha, biegunką, wymiotami56.
  • Zakażenie układu moczowego – objawy to ból podczas oddawania moczu lub częste oddawanie moczu56.
  • Ból w górnej części brzucha – może być przejściowy i łagodny56.
  • Reakcja w miejscu wstrzyknięcia – zaczerwienienie, obrzęk, swędzenie lub ból w miejscu podania leku56.
  • Ból stawów – może dotyczyć różnych stawów i mieć różne nasilenie56.
  • Zmiany w badaniach laboratoryjnych, takie jak przejściowe zmniejszenie nerkowego klirensu kreatyniny, białkomocz (obecność białka w moczu), leukopenia (zmniejszenie liczby białych krwinek)56.

Często (mogą wystąpić u 1 na 10 do 1 na 100 osób)

  • Kandydoza sromu i pochwy – objawia się świądem, pieczeniem lub upławami56.
  • Zawroty głowy – mogą pojawić się przejściowo, zwłaszcza po podaniu leku56.
  • Ból mięśniowo-szkieletowy, ból pleców – dolegliwości bólowe o różnym nasileniu56.
  • Uczucie zmęczenia lub osłabienie – może towarzyszyć terapii przez cały okres leczenia56.
  • Neutropenia – obniżenie liczby neutrofilów (rodzaj białych krwinek) w badaniach krwi56.

Niezbyt często (mogą wystąpić u 1 na 1000 do 1 na 100 osób)

  • Refluks żołądkowo-przełykowy – uczucie pieczenia w przełyku, zgaga56.
  • Zmniejszenie liczby płytek krwi – może być wykryte tylko w badaniach laboratoryjnych, zwykle przebiega bez objawów56.

Działania niepożądane o nieznanej częstości występowania

  • Reakcje nadwrażliwości, w tym ciężkie reakcje alergiczne – mogą objawiać się wysypką, świądem, obrzękiem, trudnościami w oddychaniu12.
  • Zakażenia oportunistyczne – dotyczą pacjentów z osłabioną odpornością, mogą przebiegać poważniej12.

Dodatkowe informacje dotyczące badań laboratoryjnych i szczególnych grup pacjentów

U niektórych pacjentów, szczególnie przy długotrwałym leczeniu lub stosowaniu większych dawek, mogą pojawić się przemijające zmiany w wynikach badań krwi, takie jak obniżenie liczby białych krwinek (leukopenia, neutropenia), płytek krwi lub podwyższenie enzymów wątrobowych (AlAT, AspAT). Najczęściej nie powodują one dolegliwości i ustępują samoistnie78. U dzieci i młodzieży oraz osób starszych nie zaobserwowano istotnych różnic w profilu bezpieczeństwa w porównaniu do dorosłych pacjentów910.

W rzadkich przypadkach obserwowano podwyższenie stężenia kwasu moczowego lub trójglicerydów we krwi, jednak nie zawsze miało to znaczenie kliniczne1112.

Co warto wiedzieć o działaniach niepożądanych kanakinumabu:

  • Profil bezpieczeństwa leku jest podobny u dzieci, młodzieży i dorosłych, a także u osób starszych.
  • Najczęstsze działania niepożądane mają łagodny charakter i nie wymagają przerywania leczenia.
  • Przemijające zmiany w badaniach laboratoryjnych są częste, ale zazwyczaj nie mają znaczenia klinicznego.
  • Ciężkie działania niepożądane, takie jak poważne reakcje alergiczne czy zakażenia oportunistyczne, występują bardzo rzadko.

Zgłaszanie działań niepożądanych

Każde podejrzewane działanie niepożądane kanakinumabu powinno być zgłaszane do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) lub producenta leku. Pozwala to na bieżąco monitorować bezpieczeństwo stosowania substancji i chronić pacjentów przed poważniejszymi skutkami ubocznymi1310.

Podsumowanie – kanakinumab a działania niepożądane

Kanakinumab jest substancją o udowodnionej skuteczności w leczeniu rzadkich chorób autozapalnych i zapalnych. Większość działań niepożądanych, takich jak zakażenia dróg oddechowych, reakcje w miejscu wstrzyknięcia czy przemijające zmiany w badaniach laboratoryjnych, ma łagodny charakter i nie wymaga odstawienia leku. Rzadziej mogą pojawić się poważniejsze objawy, w tym reakcje alergiczne lub poważne zakażenia, dlatego ważne jest, by pacjent i lekarz pozostawali czujni podczas terapii. Regularna kontrola laboratoryjna oraz szybkie zgłaszanie niepokojących objawów to klucz do bezpiecznego stosowania kanakinumabu12.

Tabela: Działania niepożądane kanakinumabu według układów narządowych i częstości

Układ narządowy Bardzo często Często Niezbyt często Rzadko Bardzo rzadko Częstość nieznana
Zakażenia i zarażenia pasożytnicze
  • Zakażenia układu oddechowego (zapalenie płuc, oskrzeli, grypa, zakażenie wirusowe, zatok, gardła, migdałków, nosogardzieli, ucha)
  • Zapalenie tkanki łącznej
  • Zapalenie żołądka i jelit
  • Zakażenie układu moczowego
  • Kandydoza sromu i pochwy
  • Zakażenia oportunistyczne
Układ nerwowy
  • Zawroty głowy
Układ pokarmowy
  • Ból w górnej części brzucha
  • Refluks żołądkowo-przełykowy
Skóra i tkanka podskórna
  • Reakcja w miejscu wstrzyknięcia
  • Reakcje nadwrażliwości
Układ mięśniowo-szkieletowy
  • Ból stawów
  • Ból mięśniowo-szkieletowy
  • Ból pleców
Ogólne i w miejscu podania
  • Uczucie zmęczenia/osłabienie
Badania diagnostyczne
  • Zmniejszenie nerkowego klirensu kreatyniny
  • Białkomocz
  • Leukopenia
  • Neutropenia
  • Zmniejszenie liczby płytek krwi
  • Zwiększenie stężenia kwasu moczowego
  • Zwiększenie stężenia trójglicerydów
Wątroba
  • Podwyższenie aktywności transaminaz

Pytania i odpowiedzi

Jakie są najczęstsze działania niepożądane kanakinumabu?

Najczęściej występują zakażenia dróg oddechowych, reakcje w miejscu wstrzyknięcia, ból stawów oraz przemijające zmiany w badaniach laboratoryjnych.

Czy kanakinumab powoduje poważne działania niepożądane?

Ciężkie działania niepożądane, takie jak reakcje alergiczne lub zakażenia oportunistyczne, występują bardzo rzadko.

Czy dzieci i osoby starsze są bardziej narażone na działania niepożądane kanakinumabu?

Nie zaobserwowano istotnych różnic w częstości i rodzaju działań niepożądanych u dzieci, młodzieży oraz osób starszych.

Jak zgłosić działanie niepożądane po kanakinumabie?

Działania niepożądane należy zgłaszać do Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych lub producenta leku.