Iwermektyna, mebendazol i albendazol to leki przeciwpasożytnicze, różniące się zakresem działania, wskazaniami i bezpieczeństwem stosowania.
Porównywane substancje czynne i ich ogólna charakterystyka
W tym porównaniu skupiamy się na trzech substancjach czynnych: iwermektynie, mebendazolu oraz albendazolu. Wszystkie te leki należą do szerokiej grupy leków przeciwpasożytniczych, jednak każda z nich reprezentuje inną podgrupę i wykazuje odmienne właściwości oraz zastosowania123.
- Iwermektyna to pochodna awermektyny, stosowana głównie w leczeniu chorób skóry, takich jak trądzik różowaty u dorosłych. Wyróżnia się działaniem przeciwzapalnym i przeciwpasożytniczym, ale w Polsce jest dostępna przede wszystkim w postaci kremu do stosowania miejscowego1.
- Mebendazol i albendazol należą do pochodnych benzimidazolu. Obie substancje wykazują szerokie spektrum działania przeciwrobaczego i są stosowane doustnie w leczeniu różnych zakażeń pasożytniczych przewodu pokarmowego, takich jak owsica, glistnica, włosogłówczyca czy tasiemczyca23.
Podsumowując, wszystkie trzy substancje działają przeciwko pasożytom, ale różnią się zastosowaniem i sposobem podania123.
Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się iwermektynę, mebendazol i albendazol?
Iwermektyna, mebendazol i albendazol wykazują odrębne wskazania do stosowania, choć łączy je wspólna cecha – zwalczanie chorób wywołanych przez pasożyty456.
- Iwermektyna stosowana miejscowo wskazana jest w leczeniu zmian zapalnych w trądziku różowatym (grudkowo-krostkowym) u dorosłych. Nie jest natomiast przeznaczona do leczenia pasożytów przewodu pokarmowego w Polsce4.
- Mebendazol wykorzystywany jest głównie w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez różne robaki, takie jak owsiki, glisty, włosogłówki czy tęgoryjce. Stosuje się go zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2. roku życia5.
- Albendazol ma szerokie zastosowanie w leczeniu wielu chorób pasożytniczych, m.in. owsicy, glistnicy, tasiemczycy, strongyloidozy oraz zakażeń tęgoryjcem. Może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2. roku życia6.
Wskazania do stosowania iwermektyny są więc węższe i dotyczą wyłącznie leczenia miejscowego skóry, natomiast mebendazol i albendazol stosuje się doustnie w leczeniu pasożytów przewodu pokarmowego u różnych grup wiekowych456.
- Iwermektyna w Polsce dostępna jest głównie w postaci kremu i nie jest przeznaczona do leczenia zakażeń pasożytami przewodu pokarmowego.
- Mebendazol i albendazol występują w formie tabletek lub zawiesiny doustnej i stosowane są w leczeniu różnych zakażeń pasożytniczych jelit.
- Każda z tych substancji czynnych ma inne wskazania i sposób podania, dlatego nie są one zamienne w każdym przypadku.
Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne
Iwermektyna, mebendazol i albendazol różnią się mechanizmem działania, choć wszystkie są skuteczne w walce z pasożytami123.
- Iwermektyna działa przez hamowanie procesu zapalnego oraz powoduje śmierć pasożytów poprzez wpływ na kanały chlorkowe w ich komórkach nerwowych i mięśniowych. W leczeniu trądziku różowatego jej działanie przeciwzapalne jest szczególnie istotne1.
- Mebendazol i albendazol zaburzają procesy życiowe pasożytów w przewodzie pokarmowym, uniemożliwiając im wchłanianie glukozy, co prowadzi do ich śmierci. Ich działanie polega na hamowaniu polimeryzacji tubuliny w komórkach pasożyta23.
Pod względem farmakokinetyki:
- Iwermektyna stosowana na skórę wchłania się w bardzo małym stopniu do organizmu, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych7.
- Mebendazol i albendazol podawane doustnie również wchłaniają się słabo z przewodu pokarmowego, co powoduje, że działają głównie miejscowo w jelitach. Ich metabolizm zachodzi głównie w wątrobie89.
Warto zwrócić uwagę, że zarówno mebendazol, jak i albendazol mogą wykazywać większą ogólnoustrojową dostępność, jeśli są przyjmowane z tłustym posiłkiem9.
Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te substancje?
Wszystkie trzy substancje mają wspólne przeciwwskazanie – nie należy ich stosować w przypadku nadwrażliwości na daną substancję czynną lub na którykolwiek składnik preparatu101112.
- Iwermektyna stosowana na skórę może powodować miejscowe reakcje alergiczne i podrażnienia. Nie jest badana u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, dlatego należy zachować ostrożność w tych przypadkach13.
- Mebendazol i albendazol nie powinny być stosowane u kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, ze względu na ryzyko szkodliwego wpływu na płód. Mebendazol należy stosować ostrożnie u dzieci poniżej 2. roku życia, a albendazol w przypadku zaburzeń czynności wątroby i nerek wymaga kontroli lekarskiej1415.
W przypadku jednoczesnego stosowania innych leków, zwłaszcza metronidazolu (dla mebendazolu) lub leków wpływających na metabolizm wątrobowy (dla albendazolu), mogą wystąpić interakcje wymagające ostrożności1416.
Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią i kierowców
Bezpieczeństwo stosowania tych leków różni się w zależności od grupy pacjentów171819.
- Stosowanie u dzieci:
- Iwermektyna w kremie nie jest zalecana osobom poniżej 18. roku życia – nie określono jej bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej20.
- Mebendazol i albendazol mogą być stosowane u dzieci powyżej 2. roku życia, przy czym mebendazol nie jest zalecany dzieciom poniżej 1. roku życia, a w wieku 1-2 lat tylko w razie wyraźnej potrzeby2122.
- Stosowanie w ciąży:
- Karmienie piersią:
- Kierowcy i obsługa maszyn:
- Iwermektyna nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów23.
- Mebendazol również nie wykazuje wpływu na tę zdolność24.
- Albendazol może wywoływać zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn25.
Podsumowując, najbezpieczniejszy profil dla dzieci powyżej 2. roku życia mają mebendazol i albendazol, natomiast iwermektyna miejscowa nie jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży202122.
- Stosowanie mebendazolu i albendazolu u kobiet w wieku rozrodczym wymaga zachowania szczególnej ostrożności – zaleca się rozpoczęcie leczenia po potwierdzeniu, że pacjentka nie jest w ciąży.
- W przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek, zarówno albendazol, jak i iwermektyna powinny być stosowane pod kontrolą lekarza.
- Niektóre substancje pomocnicze obecne w tych lekach mogą wywoływać reakcje alergiczne lub inne działania niepożądane, szczególnie u dzieci i osób z określonymi schorzeniami.
Porównanie najważniejszych właściwości – tabela
| Substancja czynna | Najważniejsze wskazania | Stosowanie u dzieci | Stosowanie w ciąży | Stosowanie u kierowców |
|---|---|---|---|---|
| Iwermektyna | Trądzik różowaty (miejscowo na skórę) | Nie zaleca się stosowania poniżej 18 lat | Nie zaleca się stosowania | Brak wpływu |
| Mebendazol | Owsica, glistnica, włosogłówczyca, tęgoryjec | Powyżej 2 lat (ostrożnie 1-2 lata) | Przeciwwskazany, zwłaszcza w I trymestrze | Brak wpływu |
| Albendazol | Owsica, glistnica, tasiemczyca, strongyloidoza | Powyżej 2 lat | Przeciwwskazany | Może powodować zawroty głowy |
Leki przeciwpasożytnicze – wybór zależny od wskazań i bezpieczeństwa
Iwermektyna, mebendazol i albendazol to substancje o odmiennym zastosowaniu i profilu bezpieczeństwa. Iwermektyna jest polecana wyłącznie w leczeniu miejscowym trądziku różowatego u dorosłych, natomiast mebendazol i albendazol to leki doustne przeznaczone do zwalczania pasożytów przewodu pokarmowego, które można stosować również u dzieci powyżej 2. roku życia. Każda z tych substancji ma inne przeciwwskazania, a ich wybór zależy od choroby, wieku pacjenta oraz innych czynników zdrowotnych. Przed użyciem któregokolwiek z tych leków zawsze należy zapoznać się z informacjami na temat bezpieczeństwa stosowania, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży, karmiących piersią, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub nerek.


















