Iwermektyna, mebendazol i albendazol to leki przeciwpasożytnicze, różniące się zakresem działania, wskazaniami i bezpieczeństwem stosowania.

Porównywane substancje czynne i ich ogólna charakterystyka

W tym porównaniu skupiamy się na trzech substancjach czynnych: iwermektynie, mebendazolu oraz albendazolu. Wszystkie te leki należą do szerokiej grupy leków przeciwpasożytniczych, jednak każda z nich reprezentuje inną podgrupę i wykazuje odmienne właściwości oraz zastosowania123.

  • Iwermektyna to pochodna awermektyny, stosowana głównie w leczeniu chorób skóry, takich jak trądzik różowaty u dorosłych. Wyróżnia się działaniem przeciwzapalnym i przeciwpasożytniczym, ale w Polsce jest dostępna przede wszystkim w postaci kremu do stosowania miejscowego1.
  • Mebendazol i albendazol należą do pochodnych benzimidazolu. Obie substancje wykazują szerokie spektrum działania przeciwrobaczego i są stosowane doustnie w leczeniu różnych zakażeń pasożytniczych przewodu pokarmowego, takich jak owsica, glistnica, włosogłówczyca czy tasiemczyca23.

Podsumowując, wszystkie trzy substancje działają przeciwko pasożytom, ale różnią się zastosowaniem i sposobem podania123.

Wskazania terapeutyczne – kiedy stosuje się iwermektynę, mebendazol i albendazol?

Iwermektyna, mebendazol i albendazol wykazują odrębne wskazania do stosowania, choć łączy je wspólna cecha – zwalczanie chorób wywołanych przez pasożyty456.

  • Iwermektyna stosowana miejscowo wskazana jest w leczeniu zmian zapalnych w trądziku różowatym (grudkowo-krostkowym) u dorosłych. Nie jest natomiast przeznaczona do leczenia pasożytów przewodu pokarmowego w Polsce4.
  • Mebendazol wykorzystywany jest głównie w leczeniu zakażeń przewodu pokarmowego wywołanych przez różne robaki, takie jak owsiki, glisty, włosogłówki czy tęgoryjce. Stosuje się go zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2. roku życia5.
  • Albendazol ma szerokie zastosowanie w leczeniu wielu chorób pasożytniczych, m.in. owsicy, glistnicy, tasiemczycy, strongyloidozy oraz zakażeń tęgoryjcem. Może być stosowany zarówno u dorosłych, jak i u dzieci powyżej 2. roku życia6.

Wskazania do stosowania iwermektyny są więc węższe i dotyczą wyłącznie leczenia miejscowego skóry, natomiast mebendazol i albendazol stosuje się doustnie w leczeniu pasożytów przewodu pokarmowego u różnych grup wiekowych456.

Ważne:

  • Iwermektyna w Polsce dostępna jest głównie w postaci kremu i nie jest przeznaczona do leczenia zakażeń pasożytami przewodu pokarmowego.
  • Mebendazol i albendazol występują w formie tabletek lub zawiesiny doustnej i stosowane są w leczeniu różnych zakażeń pasożytniczych jelit.
  • Każda z tych substancji czynnych ma inne wskazania i sposób podania, dlatego nie są one zamienne w każdym przypadku.

Mechanizm działania i właściwości farmakokinetyczne

Iwermektyna, mebendazol i albendazol różnią się mechanizmem działania, choć wszystkie są skuteczne w walce z pasożytami123.

  • Iwermektyna działa przez hamowanie procesu zapalnego oraz powoduje śmierć pasożytów poprzez wpływ na kanały chlorkowe w ich komórkach nerwowych i mięśniowych. W leczeniu trądziku różowatego jej działanie przeciwzapalne jest szczególnie istotne1.
  • Mebendazol i albendazol zaburzają procesy życiowe pasożytów w przewodzie pokarmowym, uniemożliwiając im wchłanianie glukozy, co prowadzi do ich śmierci. Ich działanie polega na hamowaniu polimeryzacji tubuliny w komórkach pasożyta23.

Pod względem farmakokinetyki:

  • Iwermektyna stosowana na skórę wchłania się w bardzo małym stopniu do organizmu, co ogranicza ryzyko ogólnoustrojowych działań niepożądanych7.
  • Mebendazol i albendazol podawane doustnie również wchłaniają się słabo z przewodu pokarmowego, co powoduje, że działają głównie miejscowo w jelitach. Ich metabolizm zachodzi głównie w wątrobie89.

Warto zwrócić uwagę, że zarówno mebendazol, jak i albendazol mogą wykazywać większą ogólnoustrojową dostępność, jeśli są przyjmowane z tłustym posiłkiem9.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – co różni te substancje?

Wszystkie trzy substancje mają wspólne przeciwwskazanie – nie należy ich stosować w przypadku nadwrażliwości na daną substancję czynną lub na którykolwiek składnik preparatu101112.

  • Iwermektyna stosowana na skórę może powodować miejscowe reakcje alergiczne i podrażnienia. Nie jest badana u osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby, dlatego należy zachować ostrożność w tych przypadkach13.
  • Mebendazol i albendazol nie powinny być stosowane u kobiet w ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, ze względu na ryzyko szkodliwego wpływu na płód. Mebendazol należy stosować ostrożnie u dzieci poniżej 2. roku życia, a albendazol w przypadku zaburzeń czynności wątroby i nerek wymaga kontroli lekarskiej1415.

W przypadku jednoczesnego stosowania innych leków, zwłaszcza metronidazolu (dla mebendazolu) lub leków wpływających na metabolizm wątrobowy (dla albendazolu), mogą wystąpić interakcje wymagające ostrożności1416.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci, kobiet w ciąży, karmiących piersią i kierowców

Bezpieczeństwo stosowania tych leków różni się w zależności od grupy pacjentów171819.

  • Stosowanie u dzieci:
    • Iwermektyna w kremie nie jest zalecana osobom poniżej 18. roku życia – nie określono jej bezpieczeństwa i skuteczności w tej grupie wiekowej20.
    • Mebendazol i albendazol mogą być stosowane u dzieci powyżej 2. roku życia, przy czym mebendazol nie jest zalecany dzieciom poniżej 1. roku życia, a w wieku 1-2 lat tylko w razie wyraźnej potrzeby2122.
  • Stosowanie w ciąży:
    • Żadna z tych substancji nie powinna być stosowana w czasie ciąży. Mebendazol i albendazol są przeciwwskazane, zwłaszcza w pierwszym trymestrze, a iwermektyna nie jest zalecana ze względu na brak danych o bezpieczeństwie171819.
  • Karmienie piersią:
    • Iwermektyna i mebendazol mogą przenikać do mleka matki w niewielkich ilościach, dlatego należy zachować ostrożność i rozważyć przerwanie leczenia lub karmienia piersią1718.
    • Albendazol nie powinien być stosowany w okresie karmienia piersią, chyba że korzyści przeważają nad ryzykiem19.
  • Kierowcy i obsługa maszyn:
    • Iwermektyna nie wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów23.
    • Mebendazol również nie wykazuje wpływu na tę zdolność24.
    • Albendazol może wywoływać zawroty głowy, dlatego należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn25.

Podsumowując, najbezpieczniejszy profil dla dzieci powyżej 2. roku życia mają mebendazol i albendazol, natomiast iwermektyna miejscowa nie jest przeznaczona dla dzieci i młodzieży202122.

Warto wiedzieć:

  • Stosowanie mebendazolu i albendazolu u kobiet w wieku rozrodczym wymaga zachowania szczególnej ostrożności – zaleca się rozpoczęcie leczenia po potwierdzeniu, że pacjentka nie jest w ciąży.
  • W przypadku zaburzeń czynności wątroby lub nerek, zarówno albendazol, jak i iwermektyna powinny być stosowane pod kontrolą lekarza.
  • Niektóre substancje pomocnicze obecne w tych lekach mogą wywoływać reakcje alergiczne lub inne działania niepożądane, szczególnie u dzieci i osób z określonymi schorzeniami.

Porównanie najważniejszych właściwości – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Iwermektyna Trądzik różowaty (miejscowo na skórę) Nie zaleca się stosowania poniżej 18 lat Nie zaleca się stosowania Brak wpływu
Mebendazol Owsica, glistnica, włosogłówczyca, tęgoryjec Powyżej 2 lat (ostrożnie 1-2 lata) Przeciwwskazany, zwłaszcza w I trymestrze Brak wpływu
Albendazol Owsica, glistnica, tasiemczyca, strongyloidoza Powyżej 2 lat Przeciwwskazany Może powodować zawroty głowy

Leki przeciwpasożytnicze – wybór zależny od wskazań i bezpieczeństwa

Iwermektyna, mebendazol i albendazol to substancje o odmiennym zastosowaniu i profilu bezpieczeństwa. Iwermektyna jest polecana wyłącznie w leczeniu miejscowym trądziku różowatego u dorosłych, natomiast mebendazol i albendazol to leki doustne przeznaczone do zwalczania pasożytów przewodu pokarmowego, które można stosować również u dzieci powyżej 2. roku życia. Każda z tych substancji ma inne przeciwwskazania, a ich wybór zależy od choroby, wieku pacjenta oraz innych czynników zdrowotnych. Przed użyciem któregokolwiek z tych leków zawsze należy zapoznać się z informacjami na temat bezpieczeństwa stosowania, szczególnie w przypadku kobiet w ciąży, karmiących piersią, dzieci oraz osób z chorobami wątroby lub nerek.

Pytania i odpowiedzi

Czy iwermektyna, mebendazol i albendazol mają takie same wskazania?

Nie, iwermektyna stosowana jest miejscowo w leczeniu trądziku różowatego, a mebendazol i albendazol doustnie w leczeniu zakażeń pasożytniczych przewodu pokarmowego.

Czy iwermektynę można stosować u dzieci?

Nie, iwermektyna w kremie nie jest zalecana do stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia.

Czy mebendazol i albendazol można stosować w ciąży?

Nie, oba leki są przeciwwskazane w ciąży, zwłaszcza w pierwszym trymestrze.

Który lek przeciwpasożytniczy można stosować u dzieci?

Mebendazol i albendazol mogą być stosowane u dzieci powyżej 2 lat; iwermektyna miejscowa nie jest zalecana dla dzieci.

Czy któryś z tych leków wpływa na prowadzenie pojazdów?

Iwermektyna i mebendazol nie wpływają na prowadzenie pojazdów, albendazol może powodować zawroty głowy.