REKLAMA

Porównanie itru (90Y), ibritumomabu tiuksetanu i strontu (89Sr) – radiofarmaceutyków wykorzystywanych w leczeniu nowotworów, ze szczególnym uwzględnieniem ich zastosowań, mechanizmów działania oraz bezpieczeństwa u różnych grup pacjentów.

Radiofarmaceutyki w terapii nowotworowej – porównanie itru (90Y), ibritumomabu tiuksetanu i strontu (89Sr)

Itr (90Y), ibritumomab tiuksetan oraz stront (89Sr) to substancje czynne wykorzystywane w medycynie nuklearnej, głównie w leczeniu chorób nowotworowych. Wszystkie należą do grupy radiofarmaceutyków, czyli leków zawierających izotopy promieniotwórcze. Ich działanie polega na dostarczaniu energii promieniowania bezpośrednio do zmienionych chorobowo tkanek123.
Podstawową cechą wspólną tych substancji jest ich stosowanie pod ścisłą kontrolą specjalistów i konieczność zachowania szczególnych środków ostrożności związanych z bezpieczeństwem radiologicznym456.

  • Itr (90Y) występuje jako prekursor radiofarmaceutyczny, najczęściej używany do znakowania innych cząsteczek, takich jak przeciwciała monoklonalne lub peptydy7.
  • Ibritumomab tiuksetan to przeciwciało monoklonalne, które po połączeniu z itrem (90Y) umożliwia precyzyjne kierowanie promieniowania do komórek nowotworowych8.
  • Stront (89Sr) to radioizotop stosowany głównie w łagodzeniu bólu związanego z przerzutami nowotworowymi do kości9.

Wskazania do stosowania – kiedy wybiera się dany radiofarmaceutyk?

Mimo że wszystkie omawiane substancje czynne mają zastosowanie w onkologii, różnią się konkretnymi wskazaniami oraz grupami pacjentów, dla których są przeznaczone.

  • Itr (90Y) – sam w sobie nie jest podawany pacjentom bezpośrednio. Służy do znakowania innych leków, które następnie są stosowane w leczeniu różnych rodzajów nowotworów, w zależności od właściwości znakowanej cząsteczki7.
  • Ibritumomab tiuksetan (znakowany itrem 90Y) – stosowany u dorosłych pacjentów z chłoniakiem nieziarniczym z komórek B, szczególnie w przypadkach opornych na leczenie lub nawrotowych po terapii innymi lekami10.
  • Stront (89Sr) – przeznaczony głównie do łagodzenia bólu u osób z przerzutami nowotworowymi do kości, zwłaszcza przy mnogich przerzutach w raku prostaty lub piersi, gdy inne metody leczenia przeciwbólowego okazują się niewystarczające9.

Warto podkreślić, że zarówno ibritumomab tiuksetan, jak i stront (89Sr) nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży – ibritumomab tiuksetan jest przeciwwskazany poniżej 18. roku życia, a stront (89Sr) nie powinien być stosowany u osób niepełnoletnich1112.

Ważne: Każda z tych substancji czynnych jest przeznaczona do leczenia określonych grup pacjentów i wymaga indywidualnego podejścia. Ibritumomab tiuksetan stosuje się w leczeniu wybranych nowotworów krwi, natomiast stront (89Sr) jest wskazany w łagodzeniu bólu u pacjentów z przerzutami do kości. Itr (90Y) samodzielnie nie jest podawany pacjentom, lecz służy do przygotowania leków radioaktywnych dla konkretnych zastosowań klinicznych7109.

Mechanizm działania i różnice farmakokinetyczne

Wszystkie omawiane substancje wykorzystują promieniowanie beta do niszczenia komórek nowotworowych lub łagodzenia objawów choroby. Jednak mechanizmy ich działania i sposób rozprzestrzeniania się w organizmie różnią się znacząco.

  • Itr (90Y) – po związaniu z odpowiednią cząsteczką, dostarcza promieniowanie beta bezpośrednio do celu, np. do komórek nowotworowych, przy czym jego okres półtrwania wynosi około 2,7 dnia13. W organizmie gromadzi się głównie w wątrobie i kościach, a wydalanie następuje powoli przez kał i mocz14.
  • Ibritumomab tiuksetan (90Y) – przeciwciało monoklonalne wiąże się z antygenem CD20 na powierzchni komórek B, kierując promieniowanie dokładnie tam, gdzie jest ono potrzebne2. Promieniowanie działa również na sąsiednie komórki, co zwiększa skuteczność leczenia. Po podaniu dożylnym preparat krąży w organizmie około 28 godzin15.
  • Stront (89Sr) – jako analog wapnia, naturalnie wbudowuje się w tkankę kostną, szczególnie w miejscach przerzutów nowotworowych3. Tam emituje promieniowanie beta o zasięgu ok. 2,4 cm, które łagodzi ból i zmniejsza aktywność komórek nowotworowych. Efektywny czas jego działania w kościach to około 14 dni16.

Przeciwwskazania i środki ostrożności – na co należy zwrócić uwagę?

Wszystkie trzy substancje mają wspólne przeciwwskazania: nie wolno ich stosować u osób z nadwrażliwością na daną substancję, a także u kobiet w ciąży i karmiących piersią171819. Jednak szczegółowe przeciwwskazania i zalecenia mogą się różnić:

  • Ibritumomab tiuksetan (90Y) nie jest wskazany u dzieci, osób z dużym zajęciem szpiku kostnego, po wcześniejszych przeszczepach szpiku lub ciężkiej mielotoksyczności11.
  • Stront (89Sr) nie powinien być podawany osobom z niewydolnością nerek, bardzo niską liczbą krwinek białych lub płytek krwi oraz w przypadkach ucisku rdzenia kręgowego przez przerzuty19.
  • Itr (90Y) samodzielnie nie jest podawany pacjentom – informacje o przeciwwskazaniach dotyczą konkretnych leków, które zostały nim oznakowane17.

Bezpieczeństwo stosowania u szczególnych grup pacjentów

Każda z tych substancji wymaga zachowania szczególnej ostrożności przy stosowaniu u kobiet w ciąży, matek karmiących piersią, dzieci oraz osób z zaburzeniami funkcji nerek lub wątroby.

  • Kobiety w ciąży i karmiące piersią: Wszystkie trzy substancje są przeciwwskazane w ciąży. Przed zastosowaniem należy zawsze wykluczyć ciążę202122. W przypadku karmienia piersią wymagane jest przerwanie laktacji lub odroczenie leczenia.
  • Dzieci i młodzież: Ibritumomab tiuksetan oraz stront (89Sr) nie są przeznaczone dla osób poniżej 18. roku życia1112.
  • Osoby z zaburzeniami nerek: Stront (89Sr) nie powinien być stosowany przy niewydolności nerek23. W przypadku ibritumomabu tiuksetanu i leków znakowanych itrem (90Y), decyzję o podaniu podejmuje lekarz na podstawie indywidualnej oceny.
  • Kierowcy i obsługa maszyn: Po podaniu ibritumomabu tiuksetanu mogą wystąpić zawroty głowy, dlatego zaleca się ostrożność przy prowadzeniu pojazdów24. Dla strontu (89Sr) brak jest jednoznacznych danych, natomiast dla leków znakowanych itrem (90Y) zalecenia zależą od konkretnego preparatu25.
Bezpieczeństwo radiofarmaceutyków w codziennej praktyce:

  • Stosowanie radiofarmaceutyków wymaga ścisłej kontroli medycznej i przestrzegania przepisów dotyczących bezpieczeństwa promieniowania.
  • Niektóre preparaty mogą prowadzić do spadku liczby krwinek, dlatego przed i po podaniu konieczna jest kontrola morfologii krwi2627.
  • U pacjentów po wcześniejszej radioterapii lub chemioterapii, decyzja o podaniu radiofarmaceutyku wymaga indywidualnej oceny ryzyka2811.
  • W przypadku osób starszych lub z innymi chorobami współistniejącymi, dawka i wybór substancji powinny być dopasowane do stanu zdrowia pacjenta.

Porównanie wybranych cech – tabela

Substancja czynna Najważniejsze wskazania Stosowanie u dzieci Stosowanie w ciąży Stosowanie u kierowców
Itr (90Y) Znakowanie leków do terapii nowotworów (np. chłoniaki, inne nowotwory zależnie od cząsteczki znakowanej) Stosowanie zależne od znakowanego produktu; szczególna ostrożność u dzieci29 Przeciwwskazane20 Brak ogólnych danych – zalecenia zależą od znakowanego produktu25
Ibritumomab tiuksetan (90Y) Chłoniak nieziarniczy z komórek B oporny na leczenie lub nawrotowy Przeciwwskazane poniżej 18. roku życia11 Przeciwwskazane21 Zaleca się ostrożność – mogą wystąpić zawroty głowy24
Stront (89Sr) Łagodzenie bólu w przerzutach nowotworowych do kości Nie zaleca się stosowania u dzieci12 Przeciwwskazane22 Brak danych30

Radiofarmaceutyki w leczeniu nowotworów – wybór zależny od potrzeb pacjenta

Itr (90Y), ibritumomab tiuksetan oraz stront (89Sr) są ważnymi narzędziami w leczeniu nowotworów, jednak ich zastosowanie różni się w zależności od rodzaju choroby, stanu zdrowia pacjenta i wcześniejszych terapii. Itr (90Y) służy głównie do przygotowania leków, które następnie mogą być stosowane w różnych wskazaniach. Ibritumomab tiuksetan pozwala na celowane leczenie chłoniaków z komórek B, natomiast stront (89Sr) przynosi ulgę w bólu u osób z przerzutami nowotworowymi do kości. Wybór odpowiedniej substancji wymaga zawsze indywidualnej oceny przez lekarza, z uwzględnieniem przeciwwskazań i bezpieczeństwa dla pacjenta7109.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się itr (90Y) od ibritumomabu tiuksetanu?

Itr (90Y) jest radioizotopem używanym do znakowania innych leków, a ibritumomab tiuksetan to przeciwciało monoklonalne, które po połączeniu z itrem (90Y) działa celująco na komórki nowotworowe12.

Kiedy stosuje się stront (89Sr)?

Stront (89Sr) jest stosowany do łagodzenia bólu u pacjentów z przerzutami nowotworowymi do kości, szczególnie w raku prostaty i piersi3.

Czy radiofarmaceutyki można stosować u dzieci?

Ibritumomab tiuksetan i stront (89Sr) nie są przeznaczone do stosowania u dzieci i młodzieży45.

Czy radiofarmaceutyki są bezpieczne w ciąży?

Wszystkie omawiane substancje są przeciwwskazane w ciąży i karmieniu piersią678.

Jakie są najczęstsze działania niepożądane radiofarmaceutyków?

Najczęściej występuje spadek liczby krwinek, infekcje oraz objawy ogólne jak zmęczenie czy gorączka910.

REKLAMA